PGS-TS Trần Văn Ngọc: Mười mấy tuổi có thể mắc ung thư phổi

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Trong các bệnh lý hô hấp thì ung thư phổi cần được tầm soát phát hiện sớm, điều trị kịp thời, đặc biệt là nhóm người nguy cơ cao.

Ngày 16.9, Báo Sài Gòn Giải phóng kết hợp Phòng khám đa khoa Ngọc Minh tổ chức talkshow với chủ đề: "Bệnh lý hô hấp tầm soát sớm để không bỏ lỡ thời điểm vàng". Trong đó, ung thư phổi là một trong các bệnh lý hô hấp được chuyên gia nhấn mạnh.

Buổi talkshow có sự tham dự của các chuyên gia về bệnh lý hô hấp: PGS-TS Trần Văn Ngọc, PGS-TS Lê Tiến Dũng, TS-BS Phạm Ngọc Hoàng Long.

Phát hiện ung thư phổi khi còn trẻ

Chia sẻ tại buổi talkshow, PGS-TS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP.HCM, cho biết bệnh lý hô hấp có xu hướng trẻ hóa và ngày càng gia tăng. Theo ông, hai yếu tố quan trọng là tác động của môi trường và ý thức phát hiện, đi khám sớm.

Hệ hô hấp tiếp xúc trực tiếp với môi trường nên chịu ảnh hưởng lớn từ không khí ô nhiễm, bụi mịn và môi trường sống. Những yếu tố này có thể gây bệnh cấp tính như hen hoặc diễn biến lâu dài, làm suy giảm chức năng phổi và sức đề kháng, khiến trẻ dễ mắc vi rút, vi khuẩn, COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) hoặc ung thư phổi. Tình trạng hen ở trẻ em cũng ngày càng tăng theo mức độ ô nhiễm môi trường.

Bên cạnh đó, ý thức chăm sóc sức khỏe và phát hiện bệnh sớm cũng thay đổi. Theo PGS-TS Trần Văn Ngọc, khoảng 30 - 40 năm trước, nhiều người chỉ đi khám khi bệnh đã nặng. Hiện nay, điều kiện kinh tế phát triển cùng thông tin từ báo chí giúp người dân quan tâm hơn đến sức khỏe và chủ động phát hiện bệnh sớm. Ông dẫn chứng ung thư phổi trước đây thường được phát hiện ở khoảng 60 tuổi, nhưng hiện đã có những trường hợp trẻ hơn, thậm chí ở độ tuổi mười mấy.

Ai cần tầm soát ung thư phổi?

Theo PGS-TS Trần Văn Ngọc, "thời điểm vàng" trong bệnh lý hô hấp là khi bệnh được phát hiện, chẩn đoán ở thời điểm cơ may điều trị khỏi cao nhất. Tầm soát là tìm bệnh khi người bệnh chưa có triệu chứng.

Với ung thư phổi, nếu phát hiện khi bệnh nhân còn có thể phẫu thuật, khả năng khỏi hoàn toàn hoặc tỷ lệ sống 5 năm rất cao. Nhiều bệnh nhân được phát hiện qua tầm soát, sau đó phẫu thuật và đến nay đã sống 10 - 15 năm.

Theo ông, một người từ 50 - 80 tuổi, mỗi ngày hút 1 gói thuốc lá và hút trong vòng 20 năm thì cần tầm soát ung thư phổi bằng CT-Scanner liều thấp mỗi năm. Người trên 40 tuổi có tiền sử hút thuốc lá 1 - 2 gói mỗi ngày nên được tầm soát. Một số người trẻ hơn cũng cần lưu ý nếu hút thuốc từ sớm hoặc có yếu tố gia đình, như có cha hoặc mẹ mắc COPD, ung thư phổi, đặc biệt ung thư phổi sớm, đồng thời có hút thuốc lá.

PGS-TS Trần Văn Ngọc cho biết số bệnh nhân được phát hiện bệnh phổi ở giai đoạn sớm hiện chỉ khoảng 10 - 15%. Riêng ung thư phổi, khoảng 3/4 bệnh nhân đến khám đã ở giai đoạn không còn mổ được.

Ông cho rằng không thể tầm soát đại trà vì sẽ làm tăng chi phí, do đó cần xác định đúng nhóm nguy cơ. Theo ông, tầm soát ung thư phổi theo tiêu chuẩn tại Mỹ có thể giúp giảm tử vong 20%.

Theo PGS-TS Trần Văn Ngọc, tầm soát và phát hiện sớm giúp điều trị đơn giản hơn, tiên lượng tốt hơn, giảm chi phí và hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe.

Theo GLOBOCAN 2022 (cơ sở dữ liệu trực tuyến cung cấp số liệu thống kê ung thư toàn cầu), Việt Nam ghi nhận khoảng 24.400 ca ung thư phổi mới và hơn 22.500 ca tử vong do căn bệnh này. Ung thư phổi đứng thứ ba về số ca mắc mới và đứng thứ hai về số ca tử vong do ung thư tại Việt Nam.

Ung thư phổi không còn là bệnh chỉ được phát hiện ở người cao tuổi, trong bối cảnh các bệnh lý hô hấp đang có xu hướng trẻ hóa và gia tăng. Tại talkshow “Bệnh lý hô hấp tầm soát sớm để không bỏ lỡ thời điểm vàng” ngày 16.9, PGS-TS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP.HCM, cho biết đã ghi nhận trường hợp mắc ung thư phổi ở độ tuổi mười mấy. Theo PGS-TS Trần Văn Ngọc, hệ hô hấp tiếp xúc trực tiếp với môi trường nên dễ chịu tác động của không khí ô nhiễm, bụi mịn và điều kiện sống. Các yếu tố này có thể gây hen cấp tính hoặc âm thầm làm suy giảm chức năng phổi, sức đề kháng, từ đó làm tăng nguy cơ nhiễm vi rút, vi khuẩn, mắc COPD và ung thư phổi. Tuy nhiên, việc phát hiện bệnh ở người trẻ cũng phản ánh thay đổi tích cực trong ý thức chăm sóc sức khỏe, khi nhiều người chủ động đi khám sớm hơn so với 30 - 40 năm trước. “Thời điểm vàng” được xác định là giai đoạn bệnh còn có cơ hội điều trị khỏi cao nhất, trước khi xuất hiện triệu chứng rõ rệt hoặc mất khả năng phẫu thuật. Với ung thư phổi, nhiều bệnh nhân được phát hiện qua tầm soát, phẫu thuật kịp thời và đã sống thêm 10 - 15 năm. Dù vậy, hiện chỉ khoảng 10 - 15% bệnh nhân được phát hiện bệnh phổi ở giai đoạn sớm, còn khoảng 3/4 trường hợp ung thư phổi khi đến khám đã không thể mổ. Nhóm cần tầm soát hằng năm bằng CT-Scanner liều thấp gồm người từ 50 - 80 tuổi, hút trung bình một gói thuốc mỗi ngày trong 20 năm; người trên 40 tuổi có tiền sử hút 1 - 2 gói mỗi ngày cũng nên được kiểm tra. Người trẻ hút thuốc sớm hoặc có cha, mẹ mắc COPD hay ung thư phổi, đặc biệt ung thư phổi sớm, cần lưu ý nguy cơ. Do chi phí không cho phép tầm soát đại trà, việc xác định đúng đối tượng nguy cơ cao có ý nghĩa quyết định; theo PGS-TS Trần Văn Ngọc, áp dụng tiêu chuẩn tầm soát tại Mỹ có thể giúp giảm 20% tỷ lệ tử vong.