Khu vực được cho từng thuộc về tu viện huyền thoại hồi thế kỷ VI
ảnh: Antiquity
Các ghi chép lịch sử và những câu chuyện truyền miệng tại địa phương tại đảo Lios Mòr, còn gọi là Lismore, từng là nơi tọa lạc một tu viện do Thánh Mo Luóc của đạo Công giáo thành lập vào thế kỷ VI, và được gọi là Tu viện Lios Mòr.
Tuy nhiên, sự tồn tại của tu viện trên đã biến mất theo dòng lịch sử, và chủ yếu chỉ còn lại tư liệu lịch sử về nơi này.
Đến năm nay, một dự án khảo cổ do cộng đồng địa phương tiến hành đã phát hiện khu nghĩa trang thời kỳ đầu Trung Cổ cùng các công trình xung quanh một nhà thờ giáo xứ trên đảo. Đây là bằng chứng đầu tiên mang đến manh mối về tu viện thời xưa.
Nỗ lực khai quật cũng cho thấy khu vực này từng là một nơi tập trung tay nghề thủ công tinh xảo có "tầm quan trọng quốc tế", theo nghiên cứu mới được công bố trên Tạp chí Antiquity.
"Trong nhiều thế kỷ qua, tu viện đời đầu của Lismore chủ yếu chỉ được biết đến thông qua các tài liệu ghi chép và truyền thống địa phương", theo một trong các tác giả báo cáo là ông Gordon Noble.
Nhờ vào phát hiện mới, người thời nay đã có thể biết được đảo Lios Mòr từng một trung tâm thịnh vượng về tín ngưỡng, kỹ thuật thủ công và học thuật, với tầm quan trọng có lẽ ngang ngửa một số tu viện nổi tiếng nhất vào thời đầu Trung Cổ ở Anh Quốc.
Các nhà thờ từng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của Tây Bắc Âu từ năm 400 đến 1.000. Và nhiều nhà thờ trên khắp Scotland đã dẫn đến sự trỗi dậy của đời sống tu viện tại vương quốc nói tiếng Gaelic là Dál Riata, với lãnh thổ bao gồm vùng Argyll và một phần hạt Antrim ở Bắc Ireland.
Trong đó, Tu viện Lios Mòr từng là một trong những trung tâm tôn giáo có ảnh hưởng vào thời đó.
Tu viện góp phần định hình đời sống tôn giáo và tri thức ở châu Âu, cũng như có ảnh hưởng đến các thế lực chính trị nổi lên sau sự sụp đổ của Đế chế La Mã.
Về hướng nghiên cứu kế tiếp, các nhà khảo cổ cho hay cần tập trung xác định toàn bộ khuôn viên tu viện, khảo sát khu nghĩa trang phía trên và lập bản đồ cả khu đất thuộc về tu viện xưa.