Phát hiện hào công sự khi tìm mộ liệt sĩ được cho là hy sinh trong hầm

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Từ lời kể về 3-4 chiến sĩ cách mạng bị địch truy sát, ném lựu đạn xuống hầm, lực lượng chức năng tỉnh Gia Lai tìm kiếm và phát hiện dấu tích hào công sự nhưng chưa thấy hài cốt.

Ngày 5/10, Đội quy tập hài cốt liệt sĩ (Đội K52) thuộc Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai tổ chức tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu đất trồng hoa màu ở thôn Bình Thành, xã Tuy Phước Đông, từ thông tin do người dân cung cấp.

Phát hiện hào công sự khi tìm mộ liệt sĩ được cho là hy sinh trong hầm - 1 — Lực lượng tìm kiếm phát hiện dấu tích hào công sự (Ảnh: Doãn Công).

Ông Lâm Đoài (75 tuổi, trú tại thôn Bình Thành) cho biết năm 1975, khi về định cư tại khu vực này có nghe người dân kể về một số chiến sĩ cách mạng hy sinh trong hầm công sự ngay sát nhà.

Theo ông Đoài, lúc còn sống, bà Hà Thị Ngào, nhà sát bên kể rằng khu vực này từng là căn cứ cách mạng. Năm 1962, trong một đợt địch càn quét Núi Bà và vùng lân cận, 3-4 chiến sĩ cơ khí chạy vào hầm. Địch phát hiện hầm, ném lựu đạn vào bên trong khiến các chiến sĩ hy sinh.

“Năm 1975, sau khi đất nước giải phóng, tôi về đây định cư. Khi đó, khu vực này vẫn là vùng đất "trắng", gần như không có người ở, cỏ tranh mọc qua đầu. Ngày đó, bổ một nhát cuốc xuống đất để khai hoang mà không thấy vỏ đạn mới là chuyện lạ”, ông Đoài nói.

Ngoài ra, ông Đoài cũng cung cấp thêm manh mối khác. Những năm 1980, khi địa phương xảy ra hạn hán lớn, trong lúc đào mương để bơm nước từ sông vào vườn, ông phát hiện một sọ người và đã lấp đất lại, giữ nguyên hiện trạng.

Từ thông tin ông Đoài cung cấp, Đội K52 tổ chức khảo sát, tìm kiếm tại khu vực được chỉ dẫn và phát hiện dấu tích hào công sự. Tuy nhiên, lực lượng chức năng chưa tìm thấy hài cốt liệt sĩ.

Theo đại diện Đội K52, cách khu vực phát hiện hào công sự khoảng 200m về phía Tây từng có nơi điều trị thương binh, người dân địa phương hay gọi là bệnh xá dã chiến. Địa hình có nhiều thay đổi khiến công tác tìm kiếm gặp nhiều khó khăn.

Phát hiện hào công sự khi tìm mộ liệt sĩ được cho là hy sinh trong hầm - 2 — Đội tìm kiếm đào sâu hơn cả 1m nhưng chưa phát hiện hài cốt liệt sĩ (Ảnh: Doãn Công).

Trước đó, cũng tại thôn Bình Thành, Đội K52 quy tập được một hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật ở trong vườn của gia đình ông Trần Văn Thọ (72 tuổi, trú tại thôn Bình Thành). Tại khu vực tìm thấy hài cốt, lực lượng quy tập phát hiện đôi bông tai bằng vàng, dép cao su, lọ thuốc, gương tròn và một số mảnh vải quần áo.

Việc Đội quy tập hài cốt liệt sĩ K52 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai phát hiện dấu tích hào công sự tại thôn Bình Thành, xã Tuy Phước Đông mở ra manh mối quan trọng trong công tác tìm kiếm các chiến sĩ cách mạng hy sinh thời kỳ chống Mỹ. Hoạt động khảo sát được triển khai ngay sau khi ghi nhận thông tin từ ông Lâm Đoài, người dân địa phương cung cấp về sự kiện diễn ra năm 1962. Dù chưa tìm thấy hài cốt sau khi đào sâu hơn 1 m, việc xác định được hiện trạng công sự đã củng cố tính xác thực của các nguồn tin lịch sử do nhân chứng lưu giữ. Theo ký ức của người dân địa phương, khu vực Núi Bà và vùng phụ cận từng chịu nhiều đợt càn quét ác liệt của địch, trong đó có trận đánh khiến 3 đến 4 chiến sĩ cơ khí bị truy sát và hy sinh trong hầm. Bên cạnh dấu vết công sự vừa phát hiện, địa bàn thôn Bình Thành cũng ghi nhận các dữ kiện đáng chú ý như manh mối sọ người từng xuất hiện vào những năm 1980 hay sự tồn tại của một bệnh xá dã chiến cách đó khoảng 200 m. Sự trùng khớp giữa ký ức dân gian và hiện trường thực địa đóng vai trò then chốt giúp lực lượng chức năng thu hẹp phạm vi tìm kiếm. Công tác quy tập tại địa bàn hiện gặp không ít thách thức do biến đổi địa hình theo thời gian cùng sự thay đổi của cảnh quan canh tác qua nhiều thập kỷ. Thực tế trước đó, Đội K52 đã từng quy tập thành công một hài cốt liệt sĩ kèm các di vật như đôi bông tai vàng, dép cao su và lọ thuốc trong vườn nhà ông Trần Văn Thọ. Kết quả này tạo thêm động lực và căn cứ khoa học để lực lượng chuyên trách tiếp tục mở rộng diện tích tìm kiếm, quyết tâm đưa các liệt sĩ trở về.