Phát hiện loài súng khổng lồ mới từ rừng rậm Colombia

Loài súng khổng lồ, với đường kính lá có thể lên tới 3m và khả năng chịu được sức nặng của một trẻ nhỏ, là một trong những loài thực vật có hoa cổ xưa nhất thế giới. Chúng đã tồn tại từ trước khi các lục địa tách rời và đóng vai trò quan trọng trong văn hóa nhân loại, từ Ai Cập cổ đại đến các tác phẩm của danh họa Monet.

Ba năm trước, Carlos Magdalena - chuyên gia về loài súng tại Vườn Bách thảo Hoàng gia Kew (Anh), đã tình cờ bắt gặp một bức ảnh trên Instagram. Bức ảnh chụp một người đang bơi giữa những cây súng khổng lồ trên sông Inírida ở Guainía, Colombia.

Jeremiah Harris, người chụp bức ảnh, đã nhầm tưởng đây là "Victoria Amazonica", một loài súng phổ biến hơn nhiều.

Tuy nhiên, Magdalena ngay lập tức nghi ngờ vì khu vực phân bố tự nhiên của "Victoria Amazonica" không bao gồm sông Inírida. Ông đã liên hệ với Harris để xác định vị trí chính xác, đồng thời dành nhiều năm phân tích hình ảnh vệ tinh, huy động kinh phí và xin giấy phép để trực tiếp xác minh.

Cùng với một nhóm nghiên cứu từ Vườn Bách thảo Bogotá và cộng đồng bản địa địa phương, ông Magdalena đã thực hiện chuyến thám hiểm kéo dài 5 ngày vào sâu trong rừng mưa nhiệt đới.

Sau thời gian tìm kiếm không kết quả, người lái thuyền đã gợi ý cho họ nơi cần tìm vào phút chót. Cả nhóm đã chèo thuyền suốt đêm trong bóng tối mịt mù để đến một hồ nước nhỏ, nơi họ tìm thấy một quần thể loài súng này. “Cảm xúc lúc đó thật dạt dào khiến tôi phải rơi lệ, đó là một trong những khoảnh khắc sẽ đọng lại mãi trong tôi”, chuyên gia Magdalena chia sẻ.

Nhóm nghiên cứu đã thu thập các mẫu vật cần thiết để định danh chính thức. Một bài báo công bố trên tạp chí *Phytotaxa* đã xác nhận đây là một loài mới đối với khoa học, được đặt tên là *Victoria Colombiana*. Trước đó, chỉ có 3 loài súng khổng lồ khác được biết đến.

Harris, một trong những tác giả của nghiên cứu, cho biết bạn bè thường trêu chọc khi anh chụp ảnh "tự sướng" cùng các loài cây, nhưng việc dẫn đến phát hiện loài thực vật mới quả thực là điều “phi thường”.

Magdalena nhấn mạnh: “Đây là một trong những câu chuyện phi thường, nơi kiến ​​thức bản địa và kiến ​​thức làm vườn kết hợp cùng công nghệ và mạng xã hội để làm sáng tỏ một thành tựu thực vật học thực sự đặc biệt”.

Nhóm nghiên cứu ước tính chỉ còn khoảng 30 đến 50 cá thể súng *Victoria Colombiana* trong tự nhiên, khiến chúng trở nên cực kỳ quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng.

Maarten Christenhusz, chuyên gia phân loại thực vật, cho biết hiếm có loài mới nào lại to lớn, ngoạn mục và mang tính biểu tượng như loài này. Loài súng khổng lồ mới này thậm chí có thể được nhìn thấy từ không gian, đó là lời nhắc nhở đầy ấn tượng về việc chúng ta vẫn còn biết quá ít về sự sống trên hành tinh.

Nhóm nghiên cứu đang nỗ lực để loài cây này được chính thức đưa vào Sách Đỏ của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN). Các kế hoạch bảo tồn dài hạn cũng đang được triển khai, bao gồm việc thiết lập một quần thể thích nghi với môi trường tự nhiên tại một hồ nước dễ tiếp cận hơn trong vùng đất của người bản địa.

Các nhà nghiên cứu hy vọng sẽ tiếp tục thu thập hạt giống để gieo trồng tại Bogotá, và nếu thành công, loài súng này có thể sẽ được trồng tại Vườn Bách thảo Kew.