Ngày 16/9, Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khẩn cấp mộ gạch cổ tại khu vực rú Bụt, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An.
Theo kết quả khai quật, cơ quan chuyên môn đã xác định dấu tích của 2 ngôi mộ gạch cổ, bước đầu được nhận định có niên đại từ thế kỷ IV-VI, thuộc giai đoạn Lục Triều.
Trước đó, tháng 4/2026, trong quá trình đào đất trồng cây tại khu vực rú Bụt, một người dân xã Kim Liên phát hiện dấu tích vòm cuối của một ngôi mộ gạch.
Qua kiểm tra ban đầu, ngành chức năng ghi nhận một số đồ tùy táng bằng kim loại và gốm men. Khoảng 4 tháng sau, Bảo tàng Nghệ An - Xô Viết Nghệ Tĩnh phối hợp Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức khai quật khẩn cấp khu vực này.
Cuộc khai quật xác định dấu tích của 2 ngôi mộ gạch, gồm mộ 1 (M1) được phát hiện trước đó và mộ 2 (M2). Hai ngôi mộ đều có cấu trúc gồm huyệt, huyệt đạo và hầm mộ. M1 xuất lộ ở độ sâu hơn 1,4m, còn M2 ở độ sâu hơn 2,2m so với mặt đường.
Gạch xây mộ chủ yếu là loại gạch hình chữ nhật màu đỏ hoặc xám, độ nung thấp với nhiều kích thước khác nhau. Phần lớn gạch không trang trí hoa văn, một số ít có hoa văn kẻ ca-rô, hoa thị và dấu “x” ở cạnh.
Theo kết quả khai quật, di vật thu được khá đa dạng gồm đồ gốm, sành, thủy tinh và kim loại. Phần lớn hiện vật được phát hiện trong lòng mộ. Đồ tùy táng trong M1 gồm các nhóm chất liệu gốm, thủy tinh và kim loại. Trong đó, các hiện vật kim loại có những tiêu bản thuộc nhóm vũ khí.
Đặc biệt, M2 chưa bị xâm phạm trước khi khai quật. Các đồ tùy táng trong ngôi mộ này còn nguyên vẹn tại vị trí ban đầu, gồm 4 nhóm chất liệu chính là gốm, sành, thủy tinh và kim loại.
Theo cơ quan chuyên môn, đây là 2 trong số những ngôi mộ gạch hiếm hoi chưa bị xâm hại trước khi được phát lộ. Đặc điểm này giúp các nhà nghiên cứu có thêm tư liệu chính xác về cách thức bố trí, sắp xếp đồ tùy táng trong hầm mộ.
Các chuyên gia đánh giá kết quả khai quật cung cấp thêm những tư liệu quan trọng cho việc nghiên cứu lịch sử, khảo cổ học và văn hóa khu vực lưu vực sông Lam, đồng thời góp phần làm rõ sự phân bố của loại hình mộ gạch tại Nghệ An.
Đoàn khai quật kiến nghị thực hiện các biện pháp bảo tồn tạm thời bằng phương pháp lấp phủ để bảo vệ hố khai quật, hạn chế tác động của môi trường và hoạt động của con người.
Về lâu dài, các chuyên gia đề xuất cơ quan chức năng Nghệ An xây dựng chương trình nghiên cứu, điều tra, khảo sát tổng thể các di tích trong khu vực. Phạm vi nghiên cứu không chỉ tập trung vào dấu tích mộ gạch tại rú Bụt và vùng phụ cận mà cần mở rộng đến các di tích khảo cổ, lịch sử, văn hóa có liên quan trong lưu vực sông Lam.
Trên cơ sở kết quả nghiên cứu và điều kiện thực tế có thể nghiên cứu phương án tái xuất lộ di tích trong tương lai, kết hợp các giải pháp bảo tồn, che bảo vệ và phát huy giá trị phù hợp, gắn di tích với cộng đồng.