Nhiều lợi thế, nhiều sản phẩm
Các xã ở khu vực phía đông Thành phố Hồ Chí Minh như Xuân Sơn, Bình Giã, Châu Đức, Ngãi Giao là vùng nông nghiệp phát triển theo định hướng công nghệ cao, sạch. Ngoài ra ở vùng này còn có những vùng đất thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái, nông nghiệp. Hiện ở xã Xuân Sơn đã hình thành và có các khu nghỉ dưỡng hoạt động.
Mới đây, Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh) đã tổ chức chương trình tham quan, khảo sát, kết nối phát triển du lịch nông thôn, du lịch nông nghiệp gắn với sản phẩm OCOP (Farmtrip) tại xã Xuân Sơn. Hoạt động này nhằm hướng đến khai thác tiềm năng của địa phương, xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng, đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản địa phương.
Thông qua đây, các doanh nghiệp du lịch lữ hành, chủ cơ sở kinh doanh du lịch ở địa phương và các chủ thể OCOP trao đổi, tìm kiếm cơ hội hợp tác, kết nối, để từng bước hình thành các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp và văn hóa bản địa.
Ông Võ Đông Giang, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Xuân Sơn, cho biết địa phương có diện tích khoảng 76km², với 27.300 nhân khẩu, trong đó nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế chủ lực. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã xác định phát triển du lịch sinh thái và làng du lịch là nhiệm vụ đột phá.
Với lợi thế về cảnh quan rừng, hồ và đồi núi, Xuân Sơn có điều kiện phát triển các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm nông nghiệp. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, địa phương cần tiếp tục tháo gỡ những khó khăn về hạ tầng, nguồn lực đầu tư và pháp lý liên quan đến quy hoạch, qua đó tạo điều kiện thu hút các dự án phát triển du lịch sinh thái.
Tại xã Bình Giã, định hướng phát triển du lịch được xây dựng trên cơ sở kết hợp các giá trị lịch sử, văn hóa và nông nghiệp đặc trưng. Đại diện chính quyền xã Bình Giã, cho biết địa phương đang từng bước hoàn thiện các sản phẩm du lịch dựa trên giá trị lịch sử của chiến dịch Bình Giã, bản sắc văn hóa dân tộc Chơ Ro và các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, đặc biệt là cây cacao.
Theo định hướng của địa phương, du khách không chỉ tham quan vùng nguyên liệu mà còn có thể trực tiếp tham gia các công đoạn chế biến, trải nghiệm làm sản phẩm và mang về những sản phẩm OCOP từ cacao. Cách tiếp cận này góp phần gia tăng giá trị nông sản, tạo thêm sinh kế cho người dân và mở rộng cơ hội phát triển kinh tế tại địa phương cũng như khu vực lân cận.
Để phát triển mô hình du lịch trải nghiệm nông nghiệp gắn với sản phẩm OCOP, ông Nguyễn Minh Kha, Phó Chủ tịch ủy ban nhân dân xã An Thới Đông đề nghị các sở, ngành tiếp tục hỗ trợ xã chuẩn hóa các tiêu chí của điểm đến, hỗ trợ tập huấn chuyên sâu về kỹ năng làm du lịch cộng đồng, chuyển đổi số và nghiệp vụ tiếp đón khách cho các hộ diêm dân, hộ nhận khoán bảo vệ rừng và các hợp tác xã trên địa bàn xã. Và đề nghị các chuyên gia du lịch và doanh nghiệp lữ hành hỗ trợ tư vấn hoàn thiện luồng tuyến tham quan.
Đưa sản phẩm OCOP vào chuỗi trải nghiệm du lịch
Những ý kiến cho rằng việc phát triển du lịch nông nghiệp không chỉ dừng ở khai thác cảnh quan hay tổ chức các hoạt động tham quan đơn lẻ. Và để tạo sức hút lâu dài, mỗi điểm đến cần xây dựng được trải nghiệm có bản sắc, gắn với câu chuyện về vùng đất, con người, quy trình sản xuất và giá trị của sản phẩm địa phương. Trong đó, sản phẩm OCOP có thể trở thành cầu nối giữa hoạt động trải nghiệm, tiêu dùng và quảng bá thương hiệu nông sản.
Ở chiều ngược lại, ông Đinh Thắng, Giám đốc điều hành Khu nghỉ dưỡng Đất Rồng Đinh Gia Trang (xã Xuân Sơn), cho biết các chủ thể muốn đưa sản phẩm OCOP của mình vào điểm đến, cơ sở lưu trú cần đầu tư bao bì chuyên nghiệp, đẹp và thể hiện câu chuyện thương hiệu. Doanh nghiệp cũng cần ứng dụng công nghệ, khai thác sàn thương mại điện tử để mở rộng thị trường.
"Chúng tôi mong muốn các chủ thể OCOP, người dân địa phương tiếp tục nâng cao tính trải nghiệm, không chỉ trưng bày bao bì sản phẩm mà phải kể được "câu chuyện sản phẩm", tạo không gian để khách tự tay thu hoạch, chế biến, nếm thử và tương tác văn hóa", lãnh đạo xã An Thới Đông nói.
Nhận định về dư địa phát triển, ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, thành phố sở hữu tiềm năng và không gian kết nối du lịch nông thôn rất lớn nhờ vị trí địa lý thuận lợi cùng nguồn tài nguyên đa dạng từ ruộng vườn, ao cá đến sườn đồi.
Thời gian qua, ngành nông nghiệp đã tích cực khảo sát, hướng dẫn các bộ tiêu chí OCOP và thúc đẩy liên kết giữa đơn vị lữ hành với các chủ thể sản xuất. Mô hình này không chỉ giúp gia tăng tiêu thụ nông sản, bảo vệ môi trường sinh thái mà còn bảo tồn bản sắc văn hóa và tạo sinh kế bền vững cho nông dân.
Thông qua chương trình Farmtrip và hội thảo, Thành phố Hồ Chí Minh kỳ vọng thúc đẩy liên kết giữa sản xuất nông nghiệp với dịch vụ du lịch, khai thác hiệu quả lợi thế từng địa phương, tạo thêm giá trị cho sản phẩm OCOP. Đây cũng là hướng đi góp phần đa dạng hóa sinh kế nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững.
Theo kết quả rà soát đến tháng 10/2026, toàn Thành phố có 1.037 sản phẩm OCOP được công nhận, trong đó có 811 sản phẩm 3 sao và 226 sản phẩm 4 sao. Trong năm 2026, Thành phố đã triển khai hai đợt đánh giá, phân hạng, trong đó có 10 sản phẩm tiềm năng được đề nghị Trung ương đánh giá, phân hạng OCOP 5 sao.
Những kết quả này cho thấy chương trình đang từng bước mở rộng quy mô và nâng cao nhận thức của các chủ thể về chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, số lượng sản phẩm được công nhận là kết quả bước đầu. Còn khả năng tiêu thụ, sức cạnh tranh và giá trị gia tăng mới là thước đo hiệu quả lâu dài.
“Để phát triển mô hình du lịch trải nghiệm, du lịch nông thôn gắn với sản phẩm OCOP bên cạnh vai trò kiến tạo của chính quyền, cần có sự tham gia chủ động của doanh nghiệp du lịch, đơn vị lữ hành, hợp tác xã và chủ thể OCOP. Các bên cần phối hợp xây dựng chương trình trải nghiệm phù hợp, nâng cao chất lượng dịch vụ, chuẩn hóa sản phẩm và tăng cường hoạt động quảng bá, kết nối thị trường”, ông Vũ Ngọc Đăng cho biết.
Lê Đình Thìn