Phát triển nguồn nhân lực và văn hóa an ninh mạng trong Petrovietnam

Con người là hạt nhân cốt lõi

Theo đại diện Petrovietnam, quá trình chuyển đổi số trên toàn cầu đang tạo ra không gian phát triển mới cho tập đoàn. Tuy nhiên, việc kết nối ngày càng sâu giữa hệ thống công nghệ thông tin, công nghệ vận hành, cơ sở dữ liệu và các nền tảng quản trị cũng làm gia tăng nguy cơ mất an ninh mạng.

Tại Hội nghị An ninh mạng năm 2026 của Petrovietnam, các chuyên gia và đơn vị thành viên đã cùng thống nhất rằng an ninh mạng không còn là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin.

Chia sẻ tại hội nghị, Đại tá Nguyễn Hồng Quân - Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (Bộ Công an) cho rằng yêu cầu bảo vệ phải được đặt ra toàn diện đối với hệ thống, dữ liệu và con người.

Những cá nhân có quyền tiếp cận hệ thống quan trọng cần được kiểm tra, phân quyền và giám sát phù hợp. Bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư và an ninh con người cũng phải được tích hợp ngay từ giai đoạn thiết kế hệ thống, thay vì xử lý bổ sung sau khi hệ thống đã đưa vào vận hành.

Đại diện Tập đoàn thông tin, thực tế tại Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) cho thấy thách thức nổi bật là khoảng cách về năng lực an ninh mạng giữa đội ngũ công nghệ thông tin và lực lượng vận hành hệ thống công nghiệp.

Nhân sự vận hành có kiến thức chuyên sâu về quy trình sản xuất nhưng có thể chưa được đào tạo đầy đủ về an ninh mạng. Trong khi nhân sự công nghệ thông tin không phải lúc nào cũng hiểu toàn diện đặc thù của hệ thống điều khiển và yêu cầu vận hành liên tục của nhà máy.

Để khắc phục điều này, những năm qua BSR đã thực hiện văn hóa đào tạo trên toàn tổng công ty. Trong năm 2025, doanh nghiệp triển khai 160 chuỗi chương trình với 14.512 lượt người tham gia, kết hợp đào tạo trực tiếp, học trực tuyến và kiểm tra trên nền tảng số.

Tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank), bài toán nhân lực được nhìn nhận từ thực trạng thiếu chuyên gia an ninh mạng có trình độ cao cả về số lượng và chất lượng.

Để ứng phó, ngân hàng từng bước tổ chức lực lượng chuyên trách theo các nhóm nghiệp vụ như bảo vệ hạ tầng, ứng dụng, dữ liệu, quyền riêng tư, kiểm thử xâm nhập, giám sát, ứng cứu sự cố và quản trị tuân thủ.

Cùng với xây dựng đội ngũ chuyên môn, PVcomBank chú trọng đào tạo nhận thức cho người lao động, tổ chức diễn tập xử lý thư điện tử giả mạo, cập nhật công nghệ cho cán bộ công nghệ thông tin và an toàn thông tin.

Cách tiếp cận này hướng đến việc biến mỗi cán bộ, nhân viên thành một điểm quan sát rủi ro, có khả năng nhận diện dấu hiệu bất thường và báo cáo kịp thời.

Trong công tác bảo đảm an ninh mạng, người đứng đầu giữ vai trò quyết định trong việc chuyển yêu cầu bảo mật thành trách nhiệm quản trị xuyên suốt của đơn vị.

Lãnh đạo không chỉ phê duyệt chủ trương, bố trí nguồn lực mà còn phải trực tiếp chỉ đạo, phân công trách nhiệm, kiểm tra và yêu cầu báo cáo đầy đủ về các rủi ro có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Petrovietnam xác định yêu cầu này cần gắn với kết quả bảo vệ hệ thống, dữ liệu, khả năng ứng phó, phục hồi sau sự cố và xây dựng văn hóa an ninh mạng trong toàn tập đoàn.

Đồng thời, kết quả thực hiện các quy định về an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và bảo vệ bí mật nhà nước có thể được đưa vào tiêu chí đánh giá hiệu quả công việc.

Hình thành văn hóa an ninh mạng

Theo định hướng của Tập đoàn, nguồn nhân lực an ninh mạng không chỉ bao gồm các chuyên gia tại trung tâm điều hành hay bộ phận công nghệ, mà là toàn thể người lao động với trách nhiệm bảo vệ chung.

Văn hóa an ninh mạng trước hết phải được thể hiện bằng những hành động cụ thể: sử dụng tài khoản đúng quy định, bảo vệ thông tin xác thực, kiểm tra nguồn gốc thư điện tử, không tự ý kết nối thiết bị vào hệ thống, tuân thủ quy trình phân quyền và chủ động báo cáo khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Khi những hành vi này trở thành thói quen nghề nghiệp, con người sẽ không còn là điểm yếu dễ bị khai thác mà trở thành một lớp phòng vệ chủ động.

Đào tạo an ninh mạng vì thế không nên dừng ở các chương trình phổ biến kiến thức đại trà mà cần xây dựng khung năng lực theo từng nhóm nhân sự. Các chương trình đào tạo cũng cần được thiết kế theo tình huống sát với hoạt động của từng đơn vị.

Đối với nhà máy lọc dầu, kho cảng, công trình biển hay nhà máy điện, nội dung diễn tập phải phản ánh đúng đặc điểm hệ thống điều khiển công nghiệp và yêu cầu duy trì sản xuất liên tục.

Với các đơn vị tài chính, thương mại và dịch vụ, trọng tâm có thể là bảo vệ dữ liệu, kiểm soát giao dịch, phòng chống lừa đảo và quản trị rủi ro từ đối tác.

Về vấn đề này, chỉ đạo tại hội nghị, Phó Tổng giám đốc Petrovietnam Phan Tử Giang yêu cầu người đứng đầu các đơn vị trực tiếp chỉ đạo công tác an ninh mạng; thường xuyên đào tạo, nâng cao nhận thức cho người lao động và xây dựng đội ngũ chuyên gia chuyên sâu, nhất là trong bảo vệ dữ liệu và hệ thống công nghiệp.

Trong dài hạn, tập đoàn đặt mục tiêu chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực cho những lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và năng lượng hạt nhân.

Đây là những lĩnh vực đòi hỏi thời gian đào tạo dài, kiến thức liên ngành và tiêu chuẩn bảo mật nghiêm ngặt. Nếu chỉ bắt đầu chuẩn bị khi hệ thống đã được triển khai, nguồn nhân lực khó đáp ứng kịp yêu cầu thực tế.

Phát triển con người và xây dựng văn hóa an ninh mạng là quá trình liên tục, cần được triển khai đồng thời với đầu tư công nghệ và hoàn thiện thể chế.

Khi mỗi người lao động hiểu rõ trách nhiệm, có đủ kỹ năng và chủ động tham gia bảo vệ hệ thống, Petrovietnam sẽ hình thành được một không gian số an toàn, tin cậy và có khả năng chống chịu cao, tạo nền tảng cho mục tiêu trở thành tập đoàn công nghiệp - năng lượng quốc gia hiện đại.

Lọc hóa dầu Nghi Sơn lần đầu công bố khoản lợi nhuận sau thuế lên tới gần 14.000 tỉ đồng, chủ động đa dạng hóa 10 sản phẩm dầu thô để đảm bảo nguồn cung nguyên liệu cho sản xuất.