Phó chủ tịch LĐLĐ TP.HCM: Để có 15 triệu đồng/tháng tài xế công nghệ chạy 13-15 giờ mỗi ngày

Ngày 15-9, Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ người lao động Công đoàn TP.HCM phối hợp với Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP.HCM tổ chức Hội thảo "An sinh cho tài xế xe công nghệ - thực trạng và giải pháp".

Để có 15 triệu đồng/tháng, tài xế công nghệ chạy 13-15 giờ mỗi ngày

Phát biểu tại hội thảo, ông Phùng Thái Quang - Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ người lao động Công đoàn TP.HCM - chia sẻ số liệu thống kê cho thấy hiện thành phố có khoảng 400.000 tài xế công nghệ và người giao hàng. Đây là một con số rất lớn.

Trung tâm đã thực hiện một cuộc khảo sát nhanh về việc làm, thu nhập, điều kiện làm việc, những rủi ro và nhu cầu chính đáng của tài xế công nghệ trên địa bàn TP.HCM.

Khảo sát được thực hiện với 141 tài xế đang hoạt động trên các nền tảng: Grab, Be và Xanh SM. Dù kết quả khảo sát chưa thể phản ánh toàn diện lực lượng tài xế công nghệ tại TP.HCM, nhưng bước đầu cho thấy thực trạng đời sống, việc làm của nhóm lao động này.

Đáng nói, kết quả cho thấy có đến 93,6% cho biết đây là công việc chính của họ, kết quả này là một con số đáng chú ý. Đây không còn là công việc làm thêm với nhiều người mà trở thành nghề mưu sinh chính.

Thu nhập được đánh đổi bằng thời gian, để có được 15 triệu đồng/tháng tài xế phải làm từ 13-15 giờ/ngày, không ít người gần như không có ngày nghỉ, kể cả vào dịp lễ, Tết hoặc những ngày thời tiết bất lợi. Có đến 73,8% từng gặp va chạm, tai nạn ít nhất một lần, mỗi chuyến xe không chỉ tạo ra thu nhập mà còn đi kèm rủi ro.

• 

  Grab khẳng định không chế tài, khóa tài khoản tài xế tạm tắt ứng dụngĐỌC NGAY

"Phía sau số tiền hiển thị trên ứng dụng còn nhiều khoản chi phí như: xăng, điện, bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện, cước điện thoại, ăn uống và các chi phí phát sinh khác.

Để có được khoản thu nhập đó, tài xế phải đánh đổi bằng thời gian lao động, sức khỏe và mức độ an toàn khi thường xuyên làm việc ngoài đường", ông Quang cho hay.

Về khoảng trống an sinh, ông Quang cho biết kết quả khảo sát cho thấy chỉ có 73,4% tham gia BHYT hộ gia đình, vẫn còn tài xế chưa tham gia bất kỳ loại hình bảo hiểm nào.

Hiện tài xế công nghệ thường được xác định là đối tác của nền tảng, chưa phải người lao động theo quan hệ lao động truyền thống. Vì vậy, họ chưa thuộc diện tham gia các loại hình bảo hiểm bắt buộc như người lao động làm việc theo hợp đồng.

Đề xuất đưa tài xế công nghệ vào diện tham gia BHXH bắt buộc

Ông Nguyễn Quốc Thanh - Phó giám đốc BHXH TP.HCM - cho biết tại TP.HCM tài xế xe công nghệ đã trở thành một bộ phận đáng kể trong lực lượng lao động, tạo việc làm và thu nhập cho nhiều người. Thực tế hiện nay còn nhiều tài xế công nghệ là người lao động có người quản lý trực tiếp, chịu sự chi phối của ứng dụng quyết định việc phân phối cuốc xe, của thuật toán.

Tuy nhiên, hiện nay các doanh nghiệp quản lý điều hành ứng dụng xem người lao động là một đối tác nên không tham gia BHXH cho người lao động. Ước tính có trên 600.000 tài xế xe ôm công nghệ trên cả nước, hoạt động chủ yếu tại TP Hà Nội và TP.HCM và có thu nhập phải chịu thuế.

Trong số này chỉ có khoảng 700 người tham gia BHXH tự nguyện tại TP.HCM nên cần thiết phải bổ sung đối tượng tham gia BHXH bắt buộc để đảm bảo an sinh xã hội cho họ.

Cuộc khảo sát của Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam, Trung tâm Tư vấn sức khỏe và phát triển cộng đồng cùng Oxfam cho thấy thu nhập thực nhận của nhiều tài xế khoảng 7-9 triệu đồng/tháng sau khi trừ chi phí, với thời gian làm việc phổ biến 8-13 giờ/ngày.

Thực tế cho thấy tài xế xe công nghệ là nhóm có hoạt động và tạo thu nhập thường xuyên, quy mô lớn nhưng chưa được bao phủ đầy đủ bởi BHXH, BHYT bắt buộc. Đây là khoảng trống an sinh cần được nghiên cứu để từng bước khắc phục.

Chính vì vậy, Phó giám đốc BHXH TP.HCM đề xuất cần nghiên cứu bổ sung vào diện tham gia BHXH bắt buộc đối với nhóm lao động có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên thông qua nền tảng số, ứng dụng công nghệ hoặc các mô hình việc làm linh hoạt; trong đó có tài xế xe công nghệ. Đây là loại hình lao động mới gắn với công nghệ và chuyển đổi số, sẽ ngày càng phát triển trong thời gian tới.

Mức đóng sẽ căn cứ giao kết hợp đồng giữa tài xế công nghệ và nền tảng công nghệ số. Phương thức là đóng BHXH hàng tháng, thông qua tổ chức kinh doanh ứng dụng công nghệ, nhà quản lý nền tảng số và các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác theo quy định của Chính phủ hoặc thu qua tài khoản cá nhân nhận tiền lương, thu nhập.

Trong thời gian chờ nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, Bảo hiểm xã hội TP.HCM tiếp tục thực hiện một số giải pháp như: tiếp tục khảo sát, đánh giá thực tế về số lượng tài xế, hình thức hoạt động, thu nhập và tình hình tham gia BHXH, BHYT, BHTN để có cơ sở đề xuất chính sách sát thực tế; khuyến khích doanh nghiệp nền tảng nghiên cứu các hình thức hỗ trợ, tạo thuận lợi để tài xế tham gia BHXH tự nguyện, BHYT trong thời gian chờ hoàn thiện chính sách BHXH bắt buộc.

PGS.TS Nguyễn Đức Lộc - Viện trưởng Viện Nghiên cứu đời sống xã hội - cho hay hơn một thập niên trước, khi các nền tảng gọi xe bắt đầu vào Việt Nam, nhiều người xem đây như một cơ hội để chủ động thời gian và tăng thu nhập. Nhiều tài xế khi đó coi công việc này là biểu tượng của sự linh hoạt, có thể tự quyết định thời gian làm việc và có thu nhập tương đối tốt.

Tuy nhiên, sau một thập kỷ, kết quả khảo sát cho thấy "giấc mơ tự chủ" dường như đang dần thay đổi. Thời gian làm việc ngày càng dài hơn nhưng thu nhập không tăng tương ứng. Tài xế tưởng như chủ động về thời gian, nhưng thực tế lại chịu nhiều sức ép để duy trì thu nhập.

"Tối qua, tôi thử đặt một chuyến xe có giá 19.000 đồng. Tuy nhiên tài xế thực nhận chưa đến 9.000 đồng, cụ thể là hơn 8.000 đồng. Như vậy, giữa số tiền hành khách trả và số tiền tài xế nhận có sự chênh lệch khoảng 53,2%.

Khoản chênh lệch này không có nghĩa toàn bộ đều là phần nền tảng hưởng. Trong đó có thể bao gồm thuế, chi phí nền tảng, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và các khoản khác. Tuy nhiên, vấn đề là các khoản này hiện chưa được thể hiện một cách minh bạch để tài xế có thể biết rõ", ông Lộc cho hay.

Tại hội thảo, nữ tài xế Lê Thị Tuyết Hoa cho hay dù đang mang thai nhưng chị vẫn phải chạy xe, giao hàng trong điều kiện nắng mưa, xách những túi đồ ăn nặng lên các tầng lầu để giao cho khách. Có đơn hàng phí chỉ 8.000 đồng nhưng phải chờ 10-15 phút, thế nhưng hiện công việc của chị chưa được nhìn nhận đúng và chưa được công nhận tương xứng.

"Trước đây dù làm việc tại công ty có áp lực, tôi vẫn được tham gia bảo hiểm và được hưởng chế độ thai sản 6 tháng. Còn hiện nay, có ngày tôi phải chạy xe 10-12 tiếng", chị Hoa xúc động nói.

Bộ Tài chính và Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM đề xuất bổ sung vào diện đóng bảo hiểm bắt buộc với người bán vé số, tài xế công nghệ, bán hàng online, nhiều chuyên gia nêu ý kiến ủng hộ.