Phó thủ tướng họp bàn về tiêu chí mô hình cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu

Ngày 15-9, Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà làm việc với Bộ Nội vụ về 3 nội dung: Đề án xây dựng mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố; Đề án mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu gắn với mục tiêu xây dựng cấp xã thực sự trở thành trung tâm vận hành của cơ sở; và Khung tổ chức các cơ quan, đơn vị trong hệ thống hành chính nhà nước từ Trung ương đến địa phương.

Xã nào được xác định là "hạt nhân tiêu biểu"?

Theo Phó thủ tướng, đây đều là những nội dung khó, phức tạp, cần được nghiên cứu kỹ, bảo đảm tính thực chất và khả năng triển khai. Cụ thể, với Đề án mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu, cần phải đặt trong cấu trúc tổng thể của các đơn vị hành chính cấp xã, không phải đơn vị hành chính cấp xã mới hay mô hình xã mới.

Trong đó, cần định vị rõ đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu là đơn vị có không gian và nền tảng phát triển kinh tế - xã hội sẵn có, hạ tầng và dịch vụ công, có năng lực quản trị vượt trội. 

Mô hình này được phân cấp, trao quyền và có khả năng bố trí nguồn lực tương xứng để trở thành trung tâm quản trị, phát triển và cung ứng dịch vụ cho khu vực xung quanh và của tỉnh. Mô hình vừa có năng lực nội tại, vừa có khả năng liên kết, hỗ trợ các đơn vị hành chính cấp xã trong khu vực, tạo động lực và sức lan tỏa đối với sự phát triển chung.

Đặc biệt, Phó thủ tướng nhấn mạnh cần lưu ý đây không phải là một loại đơn vị hành chính cấp xã mới mà cần xây dựng trên nền tảng, quy mô và những điều kiện của các đơn vị hiện hữu. Tính kế thừa phải được thể hiện rõ, trong tương lai những đơn vị khác nếu đạt các tiêu chí tương ứng cũng có thể trở thành đơn vị có tính chất hạt nhân. Vì vậy, trước hết cần làm rõ khái niệm, định vị đúng mô hình.

• 

  Phó thủ tướng: Khẩn trương hoàn thiện đề án mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhânĐỌC NGAY

Về tiêu chí, cần tập trung vào vị trí, chức năng và tiềm năng phát triển; quy mô dân số, diện tích tự nhiên; trình độ phát triển kinh tế - xã hội và hạ tầng đô thị, nông thôn; kết quả hoạt động, năng lực quản trị, chuyển đổi số, vai trò hạt nhân và sức lan tỏa.

Vị trí, chức năng và tiềm năng phát triển là những yếu tố quan trọng. Quy mô dân số, diện tích tự nhiên vẫn là những yếu tố nền tảng nhưng cần được xem xét phù hợp với khả năng quản trị và đặc điểm từng khu vực. 

Các tiêu chí cũng cần được thiết kế linh hoạt theo từng vùng, từng loại hình đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo và địa bàn đặc thù, không áp đặt một khuôn mẫu duy nhất.

Mục tiêu tổng quát là lựa chọn một số đơn vị hành chính cấp xã có năng lực quản trị và phát triển vượt trội, có khả năng trở thành trung tâm liên kết, tạo động lực phát triển cho khu vực. Mô hình không chỉ giới hạn ở những địa bàn vốn là trung tâm hành chính đô thị mà phải linh hoạt nơi có đủ điều kiện, nền tảng và khả năng tạo sức lan tỏa trong thực tế.

Mô hình tự quản cộng đồng dân cư ra sao?

Đối với Đề án xây dựng mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố, Phó thủ tướng lưu ý phải xác định rõ người dân và cộng đồng dân cư là chủ thể của tự quản. Phân định rõ việc Nhà nước làm, việc cộng đồng làm và việc hai bên cùng thực hiện, tránh chồng chéo, không phát sinh thêm bộ máy và thủ tục.

Mô hình tự quản phải được thiết kế mở, linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng vùng, không áp đặt một mô hình duy nhất. Việc tổ chức các nhóm liên gia, nhóm dân cư, tổ chuyển đổi số cộng đồng, nhóm trong khu chung cư hay các nhóm có chung đặc điểm, sở thích có thể tạo thành những hình thức tự quản nhỏ trong cộng đồng lớn hơn.

Quan trọng là phải dựa trên văn hóa, lịch sử, truyền thống của từng cộng đồng. Quản trị dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số, tăng cường kết nối, phát huy tự quản. Không nên tiếp tục tạo thêm các tầng nấc thể chế mà cần cụ thể hóa và tổ chức thực hiện. 

Về Khung tổ chức các cơ quan, đơn vị trong hệ thống hành chính nhà nước từ Trung ương đến địa phương, Phó thủ tướng yêu cầu việc xác định khung tổ chức phải bảo đảm bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, thông suốt; nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, quản trị địa phương và phục vụ Nhân dân.

Cùng với đó là kế thừa, ổn định, hạn chế xáo trộn, bảo đảm tính liên tục, thông suốt; gắn xây dựng tổ chức với thực hiện hiệu quả phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và rà soát, loại bỏ các khâu trung gian. 

Bộ Nội vụ đã phản hồi kiến nghị của cử tri về đề xuất bổ sung biên chế cho cấp xã và sửa đổi quy định tổ chức, hoạt động tổ chức hội quần chúng sau sáp nhập.