Sáng 16/10, tại Hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết Trung ương 4 khóa XIV, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà truyền đạt những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Kết luận 105 Hội nghị Trung ương 4 về thu hút và trọng dụng nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà.
Phó Thủ tướng dẫn Chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu năm 2025, Việt Nam xếp thứ 76/135 quốc gia và vùng lãnh thổ, đứng thứ 5 trong các nước ASEAN.
“Kết quả này cho thấy Việt Nam có tiến bộ nhưng còn khoảng cách khá xa so với các nước phát triển, đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực rất lớn, quyết liệt để cải thiện môi trường thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài”, Phó Thủ tướng nói và chỉ ra một trong những nguyên nhân là người đứng đầu chưa mạnh dạn tin tưởng, giao việc cho người có tài năng, nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân tài.
Về quan điểm, Kết luận 105 xác định nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt của quốc gia, có vai trò dẫn dắt phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và tự chủ chiến lược của đất nước. Việc thu hút nhân tài được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, ưu tiên các dự án, công trình trọng điểm để tránh dàn trải.
Phương thức quản trị nhân tài sẽ chuyển từ quản lý theo biên chế sang quản trị và phát triển, lấy sản phẩm, kết quả và giá trị cống hiến làm thước đo. Việt Nam cũng sẽ xây dựng hệ sinh thái nhân tài quốc gia hiện đại, mở, hội nhập quốc tế, bảo đảm liên kết, lưu chuyển, chia sẻ nguồn lực giữa công và tư, trong nước và quốc tế.
“Nhân tài dù làm việc ở khu vực công hay tư, trong nước hay nước ngoài đều là nguồn lực quốc gia và phải tạo điều kiện để họ tham gia cống hiến ở những nơi có thể tạo ra giá trị cao nhất cho đất nước”, Phó Thủ tướng nói.
Trung ương đặt mục tiêu xây dựng hệ thống quản trị nhân tài hiện đại, thống nhất, hiệu quả, có sức cạnh tranh quốc tế; phát triển đội ngũ chất lượng cao, cơ cấu hợp lý trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, đủ khả năng dẫn dắt và giải quyết những bài toán lớn của quốc gia.
Từ nay đến năm 2030, cả khu vực công và tư phấn đấu thu hút, trọng dụng 1.000 nhân tài quốc gia; đưa Việt Nam vào nhóm ba nước đứng đầu ASEAN. Đến năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu vào nhóm 20 nước dẫn đầu thế giới về Chỉ số năng lực cạnh tranh nhân tài toàn cầu.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Phó Thủ tướng nhấn mạnh một trong các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm là xây dựng văn hóa trọng dụng nhân tài, tạo lập môi trường và điều kiện để nhân tài phát huy năng lực, cống hiến và tạo giá trị.
“Trong đó cần xây dựng văn hóa trọng người thực tài, khắc phục tình trạng đố kỵ, cô lập, sợ người giỏi, sợ người tài hơn mình. Thực tiễn có tình trạng này, nên phải thực sự xóa bỏ tâm lý đó”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Về chính sách, lãnh đạo Chính phủ thông tin, sẽ hoàn thiện các chính sách tiền lương, thuế, nhà ở, xuất nhập cảnh, an sinh xã hội đối với nhân tài và thân nhân của nhân tài, bảo đảm đủ mạnh, tạo được sự yên tâm để người tài tập trung cống hiến.
Về nguồn lực, ngân sách Nhà nước sẽ dành khoảng 0,1% GDP mỗi năm cho công tác nhân tài, trích từ tổng nguồn lực dành cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; đẩy mạnh xã hội hóa, có ưu đãi về thuế, tín dụng để huy động nguồn lực của doanh nghiệp và xã hội.
Đề cập đến định hướng đổi mới phương thức phát hiện, lựa chọn, trọng dụng và đánh giá nhân tài, Phó Thủ tướng cho biết kết luận mới nhấn mạnh phát hiện, tiến cử nhân tài từ nhiều nguồn, cả trong và ngoài nước, không phân biệt khu vực công và tư, không tính vào chỉ tiêu biên chế đối với khu vực công.
“Lựa chọn, trọng dụng đúng người, đúng việc, đúng sở trường; giao việc xứng tầm, trao thẩm quyền thực chất đi liền với trách nhiệm giải trình. Đánh giá bằng kết quả, chất lượng sản phẩm, giá trị tạo ra; kịp thời chấm dứt giao nhiệm vụ khi nhân tài không đáp ứng yêu cầu”, Phó Thủ tướng nêu rõ.
Để tạo nguồn, Trung ương giao các cơ quan xây dựng chương trình theo từng nhóm ngành, lĩnh vực và giai đoạn. Người có tài năng sẽ được phát hiện sớm, tuyển chọn, đào tạo, theo dõi và hỗ trợ phát triển lâu dài. Hệ thống giáo dục phổ thông, đại học và viện nghiên cứu được trao thêm quyền tự chủ, đồng thời phải bảo đảm liêm chính học thuật.
Đáng chú ý, Trung ương định hướng thiết lập cơ chế “Nhân tài dẫn dắt nhân tài”, đây là điểm mới trong tư duy, chuyển từ phát triển từng cá nhân sang hình thành đội ngũ và năng lực bền vững. Trọng tâm của nhóm giải pháp này là hình thành quá trình phát triển liên tục, lâu dài, từ việc phát hiện, ươm mầm tài năng đến đào tạo, giao nhiệm vụ và trưởng thành qua thực tiễn.
Nhóm giải pháp quan trọng khác được Phó Thủ tướng nhắc đến là gắn hợp tác, trao đổi nhân tài với nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; thu hút nhân tài là người Việt Nam ở nước ngoài, chuyên gia quốc tế tham gia đào tạo, cố vấn, chủ trì hoặc đồng chủ trì nhiệm vụ chiến lược tại Việt Nam.
Đồng thời, phát triển mạng lưới nhân tài Việt Nam theo ngành, lĩnh vực trong nước và xuyên quốc gia. “Hiệu quả hợp tác phải thể hiện ở việc tri thức được chuyển giao, công nghệ được làm chủ và năng lực của đội ngũ trong nước được nâng lên”, Phó Thủ tướng nêu quan điểm.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, xuyên suốt các nhóm nhiệm vụ, giải pháp là sự đổi mới căn bản về tư duy và phương thức quản trị nhân tài.
Cụ thể, lấy nhiệm vụ chiến lược làm định hướng; phẩm chất, năng lực, sản phẩm, kết quả và giá trị cống hiến làm thước đo; trọng dụng là khâu then chốt, tạo nguồn là căn bản, lâu dài; quyền tự chủ, nguồn lực và điều kiện làm việc của cơ quan sử dụng phải đi liền với trách nhiệm, năng lực, phẩm chất, uy tín, đam mê và sự cống hiến của nhân tài.
“Chúng ta không chỉ đặt vấn đề Nhà nước, doanh nghiệp cần làm gì, hỗ trợ ra sao để thu hút, trọng dụng nhân tài, mà còn phải trả lời được câu hỏi nhân tài có thể đóng góp, cống hiến gì cho đất nước”, Phó Thủ tướng nói.
Dẫn lời Chủ tịch Hồ Chí Minh “Nước nhà cần phải kiến thiết. Kiến thiết cần phải có nhân tài”, Phó Thủ tướng đề nghị mỗi cấp ủy, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người đứng đầu chủ động phát hiện người tài, có bản lĩnh giao trọng trách và bảo đảm điều kiện để họ phát huy năng lực.
Phó Thủ tướng cũng kêu gọi mỗi người tài, dù ở trong nước hay ngoài nước, hãy đem trí tuệ, tài năng và khát vọng sáng tạo góp sức, cống hiến vào sự phát triển đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.
Kết luận 105 xác định nhân tài là người có phẩm chất, tố chất, năng lực nổi trội và tư duy sáng tạo; có sản phẩm, thành tích hoặc đóng góp đặc biệt, có tính đột phá, tạo ra giá trị và tác động tích cực; có khả năng đảm nhận, giải quyết hiệu quả những nhiệm vụ quan trọng, mới, khó, phức tạp.