Phụ thuộc phần mềm, rủi ro ít người nghĩ đến khi mua ô tô

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Ô tô có thể bền hơn vòng đời hỗ trợ phần mềm, đặt ra thách thức mới về an toàn, sửa chữa và quyền lợi người dùng.

Khi chuẩn bị cho một chuyến đi dài, người lái xe thường lo lắng về các sự cố có thể xảy ra với phương tiện của mình, từ mức dầu thấp đến ắc quy hết điện. Tuy nhiên, một vấn đề ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn là sự hỗ trợ phần mềm cho ô tô, đặc biệt là đối với những mẫu được sản xuất trong vài năm gần đây.

Giống như smartphone, ô tô hiện đại phụ thuộc nhiều vào phần mềm để hoạt động hiệu quả. Vấn đề là chúng có thể gặp thách thức lớn liên quan đến thời gian hỗ trợ phần mềm, dẫn đến việc sửa chữa trở nên phức tạp hơn. Khi các mẫu ô tô mới ra mắt, các nhà sản xuất thường chuyển trọng tâm sang việc cập nhật cho chúng và khiến những mẫu cũ hơn không còn được hỗ trợ. Để rõ hơn, hãy so sánh với iPhone, nơi Apple thường ngừng hỗ trợ phần mềm cho iPhone sau khoảng 5 - 7 năm.

Dấu hỏi lớn cho tuổi đời ô tô hiện đại

Có một điều đáng lo ngại là ô tô có thể sử dụng được hàng chục năm, trong khi phần mềm lại có tuổi thọ ngắn hơn. Khi người dùng đầu tư hàng trăm triệu đồng cho đến hàng tỉ đồng vào một chiếc ô tô mới, việc mất đi nhiều chức năng quan trọng do ngừng hỗ trợ phần mềm sẽ gây ra nhiều khó khăn. Vấn đề không chỉ ảnh hưởng đến người tiêu dùng mà còn gây khó khăn cho các thợ sửa chữa độc lập.

Phần mềm trong ô tô không chỉ giới hạn ở hệ thống thông tin giải trí mà còn ảnh hưởng đến động cơ, hộp số, hệ thống an toàn và hỗ trợ lái. Việc mất khả năng kết nối điện thoại hoặc các tính năng an toàn như túi khí hay hệ thống kiểm soát hành trình có thể gây nguy hiểm cho người lái.

Hiện tại, không có cách nào chính xác để xác định thời gian hỗ trợ phần mềm của từng nhà sản xuất. Một số hãng như Tesla vẫn hỗ trợ các mẫu ô tô cũ, nhưng không phải tất cả các tính năng đều có thể được cập nhật qua mạng. Theo quy định, các nhà sản xuất phải cung cấp bản sửa lỗi miễn phí cho các đợt thu hồi an toàn trong vòng 15 năm, nhưng ngoài điều này, không có yêu cầu nào bắt buộc họ phải tiếp tục hỗ trợ phần mềm.

Nếu đang có ý định mua một mẫu ô tô mới hoặc đã qua sử dụng, hãy tìm hiểu kỹ về khả năng hỗ trợ phần mềm dành cho mẫu ô tô đó. Nếu mẫu ô tô nhận được các bản cập nhật qua mạng hoặc có các tính năng thông minh như khởi động từ xa qua điện thoại, rất có thể mẫu ô tô đó phụ thuộc nhiều vào phần mềm. Việc nắm rõ thông tin này sẽ giúp người dùng chuẩn bị tốt hơn cho việc bảo trì và sử dụng ô tô trong tương lai.

Khác với nỗi lo truyền thống về ắc quy hay mức dầu, rủi ro từ việc ngừng hỗ trợ phần mềm đang trở thành mối đe dọa thực tế đối với người sở hữu xe hiện đại. Ô tô ngày nay vận hành tương tự smartphone khi phụ thuộc sâu vào hệ thống số hóa để duy trì các tính năng quan trọng. Tuy nhiên, sự lệch pha giữa tuổi thọ cơ học kéo dài hàng chục năm và vòng đời hỗ trợ công nghệ chỉ khoảng 5 đến 7 năm như trường hợp của Apple đang tạo ra khoảng trống lớn về tính bền vững. Hệ quả của việc ngắt kết nối phần mềm không dừng lại ở hệ thống thông tin giải trí mà còn lan sang khối động cơ, hộp số và kiểm soát an toàn. Khi các tính năng hỗ trợ lái, kiểm soát hành trình hay túi khí gặp trục trặc do thiếu bản vá, an toàn của người điều khiển sẽ bị đe dọa trực tiếp. Thêm vào đó, sự phụ thuộc vào mã nguồn độc quyền từ hãng sản xuất cũng thu hẹp khả năng can thiệp kỹ thuật của các cơ sở sửa chữa độc lập. Khung pháp lý hiện hành chỉ bắt buộc nhà sản xuất sửa lỗi miễn phí cho các đợt triệu hồi an toàn trong 15 năm, hoàn toàn bỏ ngỏ nghĩa vụ duy trì cập nhật tính năng thông thường. Dù một số thương hiệu như Tesla nỗ lực hỗ trợ các dòng xe đời cũ, khả năng cập nhật qua mạng vẫn tồn tại nhiều giới hạn kỹ thuật nhất định. Người mua phương tiện mới lẫn đã qua sử dụng cần chủ động đánh giá mức độ phụ thuộc công nghệ nhằm chuẩn bị phương án bảo trì dài hạn.