Phu tràm miền Tây: Dậy từ nửa đêm, dầm mình lội nước, oằn vai vác gỗ - Thanh Niên

Khi nhiều người còn chìm trong giấc ngủ, những người phu tràm miền Tây thuộc xã Mỹ Phước, thành phố Cần Thơ đã bắt đầu hành trình mưu sinh.

Vắt sức giữa rừng tràm miền Tây

Men theo những con đường dẫn vào rừng tràm Mỹ Phước, không khó bắt gặp các nhóm phu tràm miền Tây đang tất bật làm việc. Người cưa cây, người phát nhánh, người dùng móc kéo tràm, người lom khom vác từng khúc gỗ từ dưới bến lên xe tải. Những thân tràm dài hàng chục mét, còn đẫm nước, được nhiều người phối hợp đưa lên bờ, xếp thành từng đống chờ vận chuyển.

Phu tràm miền Tây: Dậy từ nửa đêm, dầm mình lội nước, oằn vai vác gỗ- Ảnh 1. — Từ 1 giờ sáng, những người phu tràm đã thức dậy để chuẩn bị cho một ngày mưu sinh

Dưới cái nắng oi ả, những người đàn ông liên tục di chuyển, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Để đưa một cây tràm từ ruộng trũng ra đến đường lớn là cả quá trình tốn nhiều sức lực, từ đốn hạ, cắt tỉa cành nhánh đến kéo cây xuống ghe, bốc vác lên bờ.

Anh Tuấn Kiệt (42 tuổi, ở xã Mỹ Phước, thành phố Cần Thơ) cho biết nhóm anh có 4 người, gồm 3 nam và 1 nữ. Có hôm, cả nhóm phải xuất phát từ 2 giờ sáng, đi hàng chục cây số mua tràm rồi vận chuyển về bãi tập kết gần rừng tràm Mỹ Phước. Mỗi người được trả công khoảng 350.000 đồng/ngày.

Phu tràm miền Tây: Dậy từ nửa đêm, dầm mình lội nước, oằn vai vác gỗ- Ảnh 2. — Người lao động phải lội sâu vào rừng, tiếp cận những khu vực có tràm đến kỳ khai thác

"Nhìn vậy chứ nghề này cực lắm. Đốn được cây tràm đã mệt, nhưng đưa cây từ dưới ruộng lên ghe rồi vận chuyển ra ngoài lộ còn cực hơn. Tràm dài, nặng, đường đi lầy lội, có chỗ phải lội nước mới làm được", anh Kiệt chia sẻ.

Ở những khu vực thuận lợi, tràm được vận chuyển bằng xe tải. Tuy nhiên, phần lớn diện tích trồng tràm nằm ở vùng trũng, đường bộ khó tiếp cận nên ghe, xuồng vẫn là phương tiện chủ yếu. Người phu phải đưa từng thân cây từ ruộng ra bờ kênh, chất lên ghe rồi chuyển đến nơi tập kết.

Phu tràm miền Tây: Dậy từ nửa đêm, dầm mình lội nước, oằn vai vác gỗ- Ảnh 3. — Những thân tràm cao, dài được đốn hạ bằng sức lực và kinh nghiệm của người thợ

Công việc diễn ra quanh năm, mỗi mùa lại có những nỗi vất vả riêng. Mùa khô, họ phải phơi mình dưới nắng nóng nhiều giờ liền. Mùa mưa, nước dâng, đất nhão, việc di chuyển và vận chuyển càng thêm khó khăn. Có nơi nước ngập đến đầu gối, mỗi bước chân đều trở nên nặng nhọc.

Theo những người làm nghề, chủ ruộng thường muốn thu hoạch tràm nhanh để sớm có mặt bằng cho vụ sản xuất tiếp theo. Vì vậy, khi cần đẩy nhanh tiến độ, họ thuê thêm nhân công, chấp nhận trả công cao hơn. Đổi lại, người lao động phải làm việc với cường độ lớn, ít có thời gian nghỉ ngơi.

Phu tràm miền Tây: Dậy từ nửa đêm, dầm mình lội nước, oằn vai vác gỗ- Ảnh 4. — Có những thân tràm dài đến 10 m, đòi hỏi nhiều người cùng khiêng, kéo

Nghề nặng nhọc, đòi hỏi kinh nghiệm

Ông Nguyễn Liệt (45 tuổi, ở xã Mỹ Phước) đã có hơn 20 năm gắn bó với nghề phu tràm. Nhóm của ông thường bắt đầu từ sáng sớm và làm đến chiều tối, tùy địa điểm cũng như khối lượng tràm cần thu hoạch.

Ông Liệt cho biết phần lớn người theo nghề đều không có đất sản xuất hoặc điều kiện làm ăn ổn định. Nhờ công việc này, họ có nguồn thu nhập hằng ngày để trang trải cuộc sống, nuôi gia đình mà không phải rời quê đi làm ăn xa.

Phu tràm miền Tây: Dậy từ nửa đêm, dầm mình lội nước, oằn vai vác gỗ- Ảnh 5. — Những thân tràm sau khi thu hoạch được vận chuyển bằng xuồng, ghe ra bờ

"Anh em trong nhóm đều làm nghề này lâu năm, quen cảnh dậy sớm, làm việc nặng nhọc. Mỗi ngày được khoảng 350.000 đồng/người. Tuy không phải khoản tiền lớn nhưng có việc làm thường xuyên, có thu nhập để lo cho gia đình nên mọi người cố gắng bám nghề", ông Liệt nói.

Theo ông Liệt, trong một nhóm thu hoạch tràm thường có người đảm nhận công đoạn cưa cây, được gọi là "đầu cưa". Đây là người có tay nghề, phải quan sát thân cây, tính toán hướng đổ để tránh vướng vào những cây khác hoặc gây nguy hiểm cho đồng đội.

Phu tràm miền Tây: Dậy từ nửa đêm, dầm mình lội nước, oằn vai vác gỗ- Ảnh 6. — Người lao động phải khéo léo đưa những thân cây dài lên phương tiện vận chuyển

Trước khi hạ cây, người thợ phát dọn những cành nhánh gần gốc để tạo khoảng trống. Sau đó, người cưa tiến hành đốn cây, các thành viên còn lại dùng móc kéo thân cây theo hướng đã định. Khi tràm ngã xuống, mọi người tiếp tục phát bỏ cành, lá, làm sạch thân và phân thành từng đoạn theo yêu cầu của khách mua.

Phần lớn tràm được thu hoạch là tràm trồng, có tuổi đời khoảng 3 - 7 năm. Tùy nhu cầu, cây được cắt thành khúc dài khoảng 3 - 5 m hoặc giữ nguyên thân dài hàng chục mét.

Phu tràm miền Tây: Dậy từ nửa đêm, dầm mình lội nước, oằn vai vác gỗ- Ảnh 7. — Một chuyến vận chuyển tràm đòi hỏi sức lực của nhiều người, nhất là khi cây còn đẫm nước

Mỗi công đoạn đều cần sự phối hợp nhịp nhàng. Người cưa phải có kinh nghiệm, người kéo cây phải chọn vị trí đứng an toàn, người phát nhánh phải nhanh tay. Chỉ một thao tác thiếu chính xác, thân cây có thể đổ lệch hướng, va vào người hoặc những vật cản xung quanh.

Đối mặt hiểm nguy để giữ nghề mưu sinh

Không chỉ nhọc nhằn bởi khối lượng công việc lớn, nghề phu tràm còn tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Làm việc giữa những cánh rừng rậm rạp, khu vực đất ngập nước, người lao động thường xuyên đối mặt với rắn, rết, ong và nhiều loài bò sát. Bùn lầy, gốc tràm mục, cành cây và những đoạn đường trơn trượt cũng có thể khiến họ gặp tai nạn.

Phu tràm miền Tây: Dậy từ nửa đêm, dầm mình lội nước, oằn vai vác gỗ- Ảnh 8. — Những thân tràm lần lượt được đưa ra khu vực tập kết, chờ xe đến chở đi

Để hạn chế rủi ro, nhiều người mặc quần áo dài tay, vải dày, thậm chí mặc hai lớp để tránh cành cây, gai nhọn làm trầy xước hoặc côn trùng đốt. Tuy nhiên, trang phục kín càng khiến cơ thể nóng bức khi phải làm việc liên tục dưới trời nắng.

Anh Ngô Văn Bình (27 tuổi, ở xã Mỹ Phước, thành phố Cần Thơ), người đang làm nghề cùng một người em, cho biết công việc đốn tràm đã gắn bó với nhiều thế hệ lao động ở địa phương. Anh theo nghề vì có thể kiếm tiền quanh năm, không đòi hỏi đất sản xuất hay bằng cấp chuyên môn.

Phu tràm miền Tây: Dậy từ nửa đêm, dầm mình lội nước, oằn vai vác gỗ- Ảnh 9. — Sau nhiều giờ dầm mình dưới nước, người phu tràm hoàn thành phần việc với tiền công khoảng 350.000 đồng/ngày

"Tháng này làm cực lắm vì nước nổi. Muốn đốn tràm phải lội xuống ruộng, có chỗ nước ngập đến đầu gối. Nhiều hôm 1 - 2 giờ sáng đã phải đi làm. Nghề này cực hơn nhiều công việc khác, nhưng có việc là anh em tranh thủ làm để kiếm tiền", anh Bình chia sẻ.

Theo anh Bình, chuyện gặp rắn, rết trong lúc làm việc diễn ra khá thường xuyên. Dù đã quen với môi trường, mọi người vẫn phải quan sát kỹ trước khi phát quang bụi cây hoặc di chuyển vào những khu vực rậm rạp.

Mỗi ngày, anh Bình trả công cho thợ khoảng 350.000 đồng. Với những lao động không có đất canh tác, đây là khoản thu nhập quan trọng để trang trải cuộc sống.

Phu tràm miền Tây: Dậy từ nửa đêm, dầm mình lội nước, oằn vai vác gỗ- Ảnh 10. — Anh Bình, một trưởng nhóm phu tràm trẻ, cùng người em vận chuyển tràm từ ghe lên xe tải

Rừng tràm Mỹ Phước rộng hơn 300 ha, cùng diện tích tràm trồng của người dân trong khu vực, đã tạo điều kiện hình thành hoạt động thu hoạch, mua bán và vận chuyển tràm. Từ đó, nghề phu tràm trở thành sinh kế của một bộ phận lao động địa phương.

Không cần rời quê, họ vẫn có thể kiếm sống bằng chính sức lao động của mình. Nhưng phía sau khoản tiền công 350.000 đồng mỗi ngày là những giờ làm việc từ tờ mờ sáng, những lần dầm mình dưới nước, oằn vai kéo những thân cây nặng trĩu và cả những hiểm nguy luôn rình rập.

Trên những bãi tập kết ven đường, từng đống tràm được xếp ngay ngắn, chờ xe đến chở đi. Để có được những chuyến hàng ấy là mồ hôi, công sức của những người phu tràm miền Tây âm thầm bám nghề. Với họ, mỗi ngày có việc, có thu nhập lo cho gia đình đã là động lực để tiếp tục hành trình mưu sinh, dù công việc chưa bao giờ nhẹ nhàng.