Tình thương không biên giới trên đất Phật - Thanh Niên

Nắng sớm xuyên qua tán bồ đề, sương đêm còn vương trên vùng quê Bihar (Ấn Độ). Dọc lưu vực sông Hằng, vùng đất từng phồn hoa của vương quốc cổ đại nay thuộc nhóm bang nghèo nhất Nam Á. Gió đưa lại tiếng rầm rì. Không phải tụng niệm. Gió mang theo tiếng trẻ con.

Tôi bước về phía bóng cây rợp mát. Đám trẻ người Ấn da cháy nắng nhắm nghiền mắt, đôi tay gầy gò chắp trước ngực. Tiếng đọc ngũ giới vang lên đều đặn: Không sát sanh, không trộm cắp… Âm điệu Hindi cất lên từ những đôi môi chúm chím. Đọc xong, tụi nhỏ hạ tay, vắt chéo chân. Im lặng.

20 phút chánh niệm. Tôi nín thở, thu mình bên hiên, ngại một cử động nhỏ sẽ làm vỡ sự tĩnh lặng này. Những lồng ngực bé xíu phập phồng. Vài phiến lá vàng chao nghiêng, chạm nhẹ nếp áo phai màu. Tiếng quạ kêu xa xa vọng lại. Ở góc sân này, nhịp đập thả lơi, nhẹ nhõm.

Tiếng lanh canh vang lên như khúc reo vui. Một sư cô trong áo tràng lam gõ vào khánh đồng. Đám trẻ mở mắt, đứng dậy ùa vào lớp. Tiếng cười nói rổn rảng xua tan sương ban mai. Đây là Trường tiểu học Mahaprajapati tại Vaishali. Ngôi trường từ thiện không thuộc chính phủ, dựng lên từ tâm huyết những người phụ nữ Việt Nam - các sư cô chùa Kiều Đàm Di.

Trở về đền đáp cội nguồn tâm linh

Mùi trầm hương từ chánh điện thoảng ra, kéo tôi nán lại trước tấm bảng treo giữa phòng khách. Nền bảng màu xanh, dòng chữ trắng ghi: "Nguyên nhân xây dựng cơ sở Kiều Đàm Di tại Ấn Độ". Bên dưới là chữ ký ngày 15 tháng Giêng năm 2008 của Tỳ kheo ni Thích Nữ Khiết Minh.

Những dòng chữ đưa tôi trở về hơn 20 năm trước. Khi ấy, vùng Vaishali còn nhiều đất đai cằn cỗi. Ni trưởng Khiết Minh sang đây với ý nguyện ban đầu là mua một vạt đất dựng bia, khắc Bát Kỉnh Pháp, tưởng nhớ Tổ sư ni Kiều Đàm Di cùng 500 nữ chúng dòng Sakya từng nương dưới cội bồ đề. Từ ý nguyện ấy, khu đất rộng 8.000 m2 dần hình thành cơ sở Kiều Đàm Di.

Người Việt sang đây chiêm bái, ghé chùa, có lẽ không khỏi thắc mắc: Vì sao các ni sư chọn vùng đất xa xôi này để dựng chùa, kinh phí từ đâu? Câu trả lời nằm ngay trên tấm bảng: để tri ân Đức Thế Tôn, tri ân Tổ sư ni Kiều Đàm Di - người nữ đầu tiên xuất gia dưới bóng bồ đề. Với các ni sư, đó là cách đền đáp cội nguồn tâm linh, cũng là "tình cảm tối thiểu của mỗi con người".

Về kinh phí, dòng chữ trên bảng ghi giản dị: "Do Phật Tổ cho. Chúng con tin vào điều đó". Từ lễ đặt đá năm 2004 đến ngày khánh thành năm 2008, cơ sở Kiều Đàm Di dần thành hình, với đại bảo tháp cao 37 m.

Trên vách tường còn có những lời nhắc nhở: không vướng bận chính trị, không phân biệt hệ phái, màu da hay sắc tộc. Con đường được chọn là lợi mình, lợi người. Tinh thần ấy cũng theo các ni sư trong những công việc họ đang làm trên mảnh đất Bihar.

"Mọi nơi ta đến đều là quê hương"

Sư cô Như Hiếu từ TP.HCM sang Ấn Độ, cùng sư cô Đạo Tâm quê Đà Nẵng và sư cô Đạo Trí quê Bình Định, gắn bó với công việc ở đây.

Tôi theo sư cô Như Hiếu thăm các lớp học. "Mọi nơi mình đến đều là quê hương", cô nói. Với các ni sư, Vaishali không còn là vùng đất xa lạ. Những đứa trẻ nghèo nơi đây đã trở thành đối tượng mà họ dành nhiều tâm sức chăm lo.

Bihar thuộc nhóm bang nghèo nhất Ấn Độ. Đất đai khô cằn, mùa màng thất thường, nhiều gia đình chật vật mưu sinh. Trẻ em có nguy cơ phải bỏ học, đi làm thuê hoặc ăn xin. Tảo hôn cũng là một vấn đề khiến nhiều em gái khó có cơ hội tiếp tục đến trường.

Trường từ thiện Vaishali Mahaprajapati mở cửa năm 2013. Sau đó, các ni sư tiếp tục xây dựng thêm điểm trường ở Bodhgaya và Kolhua. Từ khoảng 600 học sinh ban đầu, hiện cả ba cơ sở có hơn 2.300 em theo học. Các lớp được tổ chức vào nhiều khung giờ để đáp ứng số lượng học sinh và điều kiện học tập của các em.

Cơ sở vật chất còn hạn chế. Trường chỉ có hai dãy phòng học, diện tích hẹp nên hành lang cũng được tận dụng làm lớp. Nhưng sách vở, bút viết, quần áo, bữa ăn của học sinh đều được nhà chùa tìm cách lo liệu. Vào mùa đông, các ni sư vận động, quyên góp áo ấm để các em chống chọi với giá lạnh.

Sư cô Như Hiếu nhìn đám trẻ, mắt ấm áp: "Mình thương tụi nhỏ... Dạy tình thương nhiều hơn, không có truyền đạo".

Nhìn ngón tay lấm lem bấu chặt trang giấy trắng, lòng tôi gợn nhịp chùng chình... Sân trường Vaishali sáng ánh đèn lồng mang từ Việt Nam sang. Đám trẻ xứ Ấn tay cầm chiếc đèn ông sao, ngơ ngác ngắm nhìn, miệng cười rạng rỡ.

Rồi những mùa Phật đản, ngày Trẻ em Ấn Độ 14.11, hay tiết Vu lan báo hiếu… Chẳng cần giáo điều cao siêu, lòng từ bi hóa thành chiếc bánh ngọt, phần quà nhỏ trao tay. Giao thoa văn hóa cứ thế diễn ra tự nhiên, vỗ về những thiệt thòi trẻ thơ.

Hành trình mồ hôi đắp đổi những nụ cười

Công việc của các ni sư không dừng lại ở ba điểm trường. Khi Bihar xảy ra lũ lụt, thiên tai hoặc dịch bệnh, họ phối hợp với người dân và các nhà hảo tâm vận chuyển thực phẩm, nhu yếu phẩm đến những gia đình bị ảnh hưởng.

Theo thông tin từ nhà chùa, các chương trình thiện nguyện đã trao 900 phần quà cho người dân Vaishali, 1.700 phần thực phẩm cho học sinh nghèo. Qua kết nối với quỹ thiện nguyện An Vui, thêm 6.000 phần quà được chuyển đến người dân trong những thời điểm khó khăn.

Các ni sư còn vận động xây dựng giếng khoan, lắp đặt hệ thống cấp nước, góp phần cải thiện điều kiện sinh hoạt cho những hộ nghèo. Những việc làm ấy xuất phát từ nhu cầu thiết thực của cộng đồng, bên cạnh công việc giáo dục mà nhà chùa đang theo đuổi.

Duy trì hoạt động của ba điểm trường là gánh nặng không nhỏ. Theo sư cô Như Hiếu, mỗi tháng nhà chùa phải trả lương cho 55 giáo viên, trung bình khoảng 100 USD/người, chưa kể chi phí ăn uống, sách vở, quần áo và các khoản sinh hoạt khác.

"Mỗi năm trường đón thêm từ 200 - 300 em. Giờ nhận nữa, mình kiệt sức, không kham nổi kinh phí", sư cô chia sẻ.

Đó là nỗi lo thường trực của những người trực tiếp chăm lo cho các em... Nhưng không ai bỏ cuộc!

Các ni sư phối hợp với các nhà hảo tâm thực hiện các chương trình thiện nguyện giúp đỡ người dân vùng Vaishali vượt qua thiên tai, dịch bệnh

ẢNH: TƯ LIỆU SƯ CÔ NHƯ HIẾU CUNG CẤP

Cuộc thi Sống đẹp trên Báo Thanh Niên chọn chủ đề "Hành trình không giới hạn". Tôi nhẩn nha nghĩ về năm chữ ấy khi nhìn bóng lưng sư cô Như Hiếu khuất sau hành lang. Hành trình của những ni sư chùa Kiều Đàm Di là minh chứng im lặng. Tình thương lách qua nếp hằn biên giới, tan vào rào cản ngôn ngữ, hệ tư tưởng, tôn giáo.

Đám trẻ Ấn Độ ngồi thiền dưới bóng bồ đề kia, mai này lớn lên, tỏa khắp nẻo đời. Mầm gieo rồi sẽ nảy lộc. Tụi nhỏ có thể quên bài học chánh niệm hôm nay. Nhưng làm sao quên hơi ấm từ bàn tay đặt lên vai, cho các em cơ hội làm người tử tế.

Trời đứng bóng. Tiếng khánh đồng lại vang lên. Vang xa khỏi bức tường vôi trắng. Vang trên đất nẻ Bihar. Gõ nhịp an nhiên vào tĩnh lặng.