Những năm gần đây, tác động của biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp tại khu vực ngoại thành Hà Nội với các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài, mưa lớn bất thường và dịch hại phát sinh khó lường. Trước sức ép này, phương thức canh tác truyền thống trên các cánh đồng mở bộc lộ nhiều điểm yếu, năng suất bấp bênh và nguồn cung dễ bị đứt gãy trong mùa mưa bão. Để chủ động thích ứng, người dân và doanh nghiệp tại xã Phú Xuyên đã chuyển hướng khai thác lợi thế phù sa vùng bãi bồi ven sông Hồng, đầu tư bài bản hệ thống nhà màng, nhà lưới kết hợp công nghệ thủy canh nhằm thiết lập quy trình sản xuất khép kín.
Tại Công ty Cổ phần Thực phẩm Vinh Hà, hướng đi này đã mang lại những kết quả rõ nét cả về sản lượng lẫn chất lượng nông sản. Đơn vị hiện duy trì 1,5 ha rau cải sản xuất hoàn toàn trong nhà màng, cùng khoảng 3 ha diện tích bãi bồi ven sông chuyên canh tác các loại rau muống, rau cải và tía tô theo quy trình an toàn. Bà Đồng Thị Vinh, đại diện doanh nghiệp cho biết, ưu thế lớn nhất của hệ thống nhà màng là khả năng che chắn, kiểm soát tiểu khí hậu bên trong. Dù ngoài trời nắng gắt hay mưa lớn kéo dài, các luống rau vẫn sinh trưởng ổn định, không bị dập nát, xói mòn hay sâu bệnh tấn công từ bên ngoài.
Chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ rau củ quả hữu cơ của đơn vị hiện đạt mức doanh thu trên 2 tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm thường xuyên cho 10 lao động địa phương. Nhờ thực hiện luân canh mùa vụ, sử dụng phân bón hữu cơ ủ hoai và tuân thủ thời gian cách ly dịch hại nghiêm ngặt, mô hình không chỉ cung ứng nguồn rau sạch đều đặn ra thị trường mà còn phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, nông nghiệp đô thị bền vững của Thủ đô.
Hiệu quả kinh tế vượt trội, bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng
Cùng với phương pháp trồng trên đất bằng phân bón hữu cơ, mô hình ứng dụng công nghệ thủy canh hồi lưu cũng đang mở ra triển vọng kinh tế khả quan cho các hộ dân địa phương. Tại thôn Bộ Đầu, gia đình ông Hoàng Văn Trung đã mạnh dạn đầu tư khu nhà màng quy mô 1.000 m² chuyên canh tác xà lách và các loại rau cải theo phương pháp thủy canh. Với việc bổ sung khoáng chất cân đối trực tiếp qua nguồn nước dinh dưỡng, cây trồng phát triển đồng đều, giảm thiểu đáng kể chi phí nhân công làm cỏ và phun xịt thuốc phòng trừ sâu bệnh.
Trung bình mỗi năm, khu vườn của ông Trung cung cấp ra thị trường khoảng 20 tấn rau sạch các loại, đem lại nguồn thu ước tính 600 triệu đồng. Sản phẩm sau thu hoạch được các đối tác, khách hàng quen đến tận vườn bao tiêu, tạo dòng tiền ổn định để gia đình tiếp tục quay vòng, tái đầu tư nâng cấp giá thể và chuẩn bị giống vụ mới khi thời tiết chuyển mùa.
Theo thống kê sơ bộ, vụ mùa năm nay toàn xã Phú Xuyên gieo trồng 121,46 ha rau các loại. Trong đó, diện tích sản xuất đạt chứng nhận VietGAP và rau hữu cơ trong nhà màng đạt khoảng 13 ha. Đánh giá từ thực tiễn sản xuất cho thấy, các diện tích ứng dụng công nghệ cao có giá trị kinh tế ước tính cao gấp 1,5 đến 2 lần so với phương pháp gieo trồng truyền thống, đồng thời giữ vững sản lượng trong những giai đoạn thời tiết khắc nghiệt.
Bà Vũ Thị Thúy Hiếu, viên chức bảo vệ thực vật thuộc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Xuyên nhận định, việc mở rộng sản xuất hữu cơ không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm đạt chuẩn an toàn cho người tiêu dùng mà còn bảo vệ cấu trúc đất, tránh ô nhiễm nguồn nước ngầm do hóa chất độc hại, bảo đảm sức khỏe trực tiếp cho người nông dân. Mô hình nhà màng, nhà lưới hoạt động như lớp đệm sinh học, vừa cách ly nguồn lây dịch hại, vừa giảm tải tối đa các tác động tiêu cực của thời tiết. Thời gian tới, địa phương tiếp tục vận động nhân dân nhân rộng mô hình tại những vùng quy hoạch phù hợp, gắn sản xuất với liên kết chuỗi nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản vùng bãi ven sông Hồng.
Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.