Khi một chiếc xe rác nén chặt khối rác trong khoang chứa, những viên pin lithium-ion bị nghiền nát có thể đột ngột quá nhiệt và bốc cháy. Các vụ việc tương tự đã được ghi nhận tại nhiều thành phố, trong đó có Sydney, London và Gumi của Hàn Quốc.
Sydney: 2 xe rác bốc cháy trong cùng một buổi sáng
Ngày 8/9, chỉ trong vòng hơn 2 giờ, Lực lượng Cứu hỏa và Cứu hộ bang New South Wales (FRNSW) phải xử lý 2 vụ cháy xe rác riêng biệt tại thành phố Sydney.
Vụ đầu tiên xảy ra lúc 7h sáng tại Marayong Park, phía Tây Sydney.
Chưa đầy 2 tiếng sau, một vụ cháy xe rác khác được báo cáo tại Chippendale, nội thành Sydney. Nguyên nhân được cho là từ một viên pin vape thuốc lá điện tử bị vứt sai cách.
“Pin có thể bị hư hỏng hoặc nghiền nát trong xe rác và các cơ sở xử lý chất thải, tạo ra rủi ro cháy nghiêm trọng”, Quyền Giám đốc Peter Murray của FRNSW cảnh báo. “Một viên pin nhỏ vứt vào thùng rác có thể tạo ra một tình huống khẩn cấp lớn hơn nhiều về sau”.
FRNSW đã phát động chiến dịch “Never Bin A Battery” (Đừng bao giờ vứt pin vào thùng rác), kêu gọi người dân mang pin đã qua sử dụng đến các điểm thu gom tái chế chuyên dụng.
Năm 2025, FRNSW ghi nhận 332 sự cố liên quan đến pin lithium-ion. Đến giữa tháng 8/2026, đã có 40 vụ cháy xe rác tại NSW, so với 62 vụ cho cả năm 2025.
Hàn Quốc: Nhà máy tái chế pin phát nổ
Không chỉ xe rác, các cơ sở tái chế pin cũng phải đối mặt với nguy cơ cháy nổ nghiêm trọng. Ngày 2/7, một cơ sở xử lý pin phế thải tại Gumi, tỉnh Gyeongbuk, bốc cháy; cơ quan chức năng nghi vụ cháy có liên quan đến pin lithium-ion phế thải.
Đám cháy thiêu rụi 300kg pin thải và khoảng một nửa tòa nhà rộng 423m2. Thiệt hại tài sản ước tính 84 triệu won (khoảng 1,5 tỷ đồng). Lực lượng cứu hỏa phải huy động 29 thiết bị và 80 nhân viên mất hơn một giờ mới khống chế được ngọn lửa.
May mắn không có thương vong về người, nhưng vụ việc là lời cảnh báo rõ ràng về mối nguy hiểm tiềm ẩn trong ngành công nghiệp tái chế pin đang phát triển nhanh chóng.
London: 3 vụ cháy lớn xảy ra liên tiếp
Tháng 1/2026, Lực lượng Cứu hỏa London (Anh) đã phải huy động 8 xe cứu hỏa và khoảng 60 lính cứu hỏa đến một trung tâm tái chế ở Crayford, phía Đông Nam thủ đô.
Một đống vật liệu tái chế hỗn hợp bốc cháy dữ dội và nguyên nhân được xác định là do pin lithium-ion bị vứt sai cách. Lực lượng cứu hỏa phải thiết lập hệ thống tiếp nước đường dài để dập lửa.
Chỉ vài tháng sau, tháng 7/2026, một đám cháy khác tại trung tâm tái chế Wimbledon Park liên quan đến 80 tấn rác thải hộ gia đình.
Cùng tháng, một vụ cháy tại Ilford thiêu rụi một máy nén rác công nghiệp và khoảng 3 tấn vật liệu tái chế, được cho là do pin lithium-ion bị hư hỏng trong đống rác.
“Pin lithium-ion là một rủi ro lớn. Chúng tôi đã chứng kiến ngày càng nhiều vụ cháy tại các cơ sở xử lý chất thải mà nguyên nhân được cho là từ pin lithium”, phát ngôn viên của Lực lượng Cứu hỏa London cho biết.
Theo số liệu từ Hiệp hội Dịch vụ Môi trường Anh (ESA), các thành viên ghi nhận 1.518 vụ cháy trong năm tài chính kết thúc tháng 3/2026, trong đó 541 vụ liên quan trực tiếp đến pin lithium-ion và thêm 216 vụ cháy trong xe thu gom rác. Thiệt hại kinh tế ước tính lên tới 1 tỷ bảng Anh mỗi năm.
Quy mô toàn cầu: Hàng chục nghìn vụ cháy mỗi năm
Tại Nhật Bản, số liệu tạm thời của Bộ Môi trường cho thấy trong năm tài chính 2025 ghi nhận 36.760 sự cố liên quan đến cháy, bốc khói hoặc phát tia lửa nghi do pin lithium-ion trong quá trình thu gom và xử lý rác, mức cao nhất từ trước đến nay.
Các sản phẩm gây cháy nhiều nhất là pin sạc dự phòng, tiếp theo là thuốc lá điện tử làm nóng.
Tại Australia, ước tính có khoảng 10.000 vụ cháy liên quan đến pin xảy ra mỗi năm trong các xe thu gom và cơ sở xử lý chất thải trên toàn quốc.
Tại Mỹ và Canada, Fire Rover ghi nhận 448 vụ cháy được công khai tại các cơ sở xử lý và tái chế chất thải trong năm 2025, mức cao nhất kể từ khi tổng hợp dữ liệu (năm 2016). Pin lithium-ion được xác định là một trong những nguyên nhân gây ra các vụ cháy, nhưng không phải toàn bộ 448 vụ đều được quy cho loại pin này
Riêng tháng 2/2026 đã có 31 vụ cháy.
Pin lithium-ion chứa nhiều năng lượng trong thể tích nhỏ. Khi bị nghiền nát, đâm thủng hoặc hư hỏng, pin lithium-ion có thể xảy ra đoản mạch, khiến nhiệt độ tăng nhanh và kích hoạt hiện tượng "thermal runaway" (thoát nhiệt mất kiểm soát), từ đó dẫn đến cháy hoặc phát nổ.
Lửa lan từ tế bào này sang tế bào khác và rất khó dập tắt vì phản ứng bên trong vẫn tiếp tục tạo nhiệt. Ngay cả pin đã hết điện hoặc tưởng như không còn sử dụng được vẫn có thể còn năng lượng và gây chập cháy nếu bị hư hỏng.
Trước làn sóng cháy nổ, bang New South Wales (Australia) áp dụng quy định bắt buộc về trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất pin, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026.
Theo đó, các nhà sản xuất pin dưới 5kg, bao gồm pin AA, AAA, pin sạc dự phòng và pin xe đạp điện phải tài trợ cho hệ thống thu gom và xử lý an toàn. Các nhà cung cấp không tuân thủ có thể đối mặt với mức phạt lên đến 880.000 đô la Australia.
Tại Anh, Hiệp hội Dịch vụ Môi trường (ESA) cũng đang kêu gọi tăng trách nhiệm của nhà sản xuất và cải thiện hệ thống thu gom pin.
Link gốc: https://vietnamnet.vn/pin-an-trong-rac-thai-moi-lua-gay-hang-nghin-vu-chay-tren-toan-cau-2558954.html