Quan hệ Mỹ - Ukraine lại sóng gió

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Thỏa thuận mua dầu giữa Mỹ với Nga gần đây và những trục trặc trong hệ thống liên lạc vệ tinh của Washington mà Kyiv phụ thuộc đang gây ra cuộc khủng hoảng mới trong quan hệ giữa hai đồng minh.

Ông Zelensky hết kiên nhẫn ?

Trong cuộc phỏng vấn tờ Financial Times được đăng tải hôm qua, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói sẽ khôi phục việc tấn công các nhà máy lọc dầu tại Nga bất chấp cản trở từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuyên bố này là nốt trầm mới trong mối quan hệ vốn đã rất trắc trở giữa hai nhà lãnh đạo, nổi tiếng với màn tranh cãi tại Nhà Trắng hồi tháng 2.2025.

Quan hệ Mỹ - Ukraine lại sóng gió - Ảnh 1. — Tòa chung cư tại Kyiv bị cháy sau đợt tấn công ngày 14.10

Vài ngày qua, ông Zelensky công khai thể hiện sự thất vọng đối với các quyết định mà ông cho là thiên vị từ Nhà Trắng và nói rằng Ukraine đang bị "phản bội" bởi chính đồng minh quan trọng nhất. Ngay trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng vào tháng 11 - trong đó giá nhiên liệu là chủ đề then chốt, ông Trump đổ lỗi cho Ukraine vì tấn công các cơ sở lọc dầu tại Nga, làm bóp nghẽn nguồn cung và khiến xăng dầu tăng giá. Sau đó, ông bất ngờ công bố thỏa thuận mua dầu của Nga khiến Ukraine, giới nghị sĩ Mỹ và các đồng minh châu Âu đồng loạt phản ứng.

Ngày 11.10, Tổng thống Mỹ đột ngột tuyên bố Ukraine và Nga đã đạt thỏa thuận ngừng tấn công hạ tầng năng lượng của nhau ngay lập tức. Ukraine nói rằng đã dừng tấn công cơ sở lọc dầu của Nga kể từ đó nhưng Moscow lại không hành động tương tự. Bộ Quốc phòng Nga ngày 14.10 cũng xác nhận đã đánh vào các cơ sở hạ tầng liên lạc và năng lượng tại Ukraine, theo TASS.

UAV Ukraine mất kết nối Starlink: Điều gì đang xảy ra?

Trong cuộc phỏng vấn trên, ông Zelensky cho biết Ukraine đã không thể kiên nhẫn hơn nữa và tuyên bố lệnh dừng tấn công cơ sở lọc dầu không còn hiệu lực. Ngay sau đó, tỉnh trưởng Pavel Malkov tại tỉnh Ryazan (Nga) thông báo một đợt tấn công lớn bằng máy bay không người lái (UAV) đã xảy ra vào rạng sáng 15.10, gây cháy một cơ sở lọc dầu. AP dẫn lời một quan chức cấp cao Ukraine xác nhận nước này đã tấn công cơ sở trên.

Thái độ của ông Trump

Mâu thuẫn giữa ông Trump và ông Zelensky còn leo thang hơn nữa sau khi hệ thống internet vệ tinh thuộc sở hữu của Công ty SpaceX của tỉ phú Elon Musk, gần đây bất ngờ bị hạn chế dịch vụ, gây ảnh hưởng các hoạt động tác chiến của quân đội Ukraine.

Các quan chức Ukraine phàn nàn rằng Starshield - phiên bản quân sự của Starlink thuộc SpaceX - đã bị bóp băng thông trên cả nước, đồng thời cho biết Kyiv đã không nhận được bất kỳ cảnh báo sớm nào từ đồng minh trong những ngày gần đây về các tên lửa đạn đạo của Nga đang lao tới. Theo ông Zelensky, đối tác Mỹ đã cảnh báo các quan chức quân sự Ukraine rằng Washington sẽ hạn chế chia sẻ thông tin tình báo nếu Kyiv tiếp tục tấn công cơ sở năng lượng của Nga.

Quan hệ Mỹ - Ukraine lại sóng gió - Ảnh 2. — Tổng thống Zelensky và Tổng thống Trump trong cuộc gặp tại Nhà Trắng hồi tháng 2.2025

Trong các bình luận trên mạng xã hội, tỉ phú Elon Musk cho biết Starshield thuộc quyền sở hữu và kiểm soát của chính phủ Mỹ và họ là bên quyết định mọi giới hạn về tốc độ của dịch vụ này. Trái với tính cách thường thấy, ông Trump đến nay vẫn im lặng về những gì đã xảy ra. Trong bình luận ngày 13.10, ông khẳng định Mỹ vẫn đang cung cấp thông tin tình báo cho Ukraine. Trong khi đó, ông Zelensky tuyên bố sẽ chỉ đồng ý ngừng tấn công hạ tầng năng lượng của Nga nếu Mỹ cung cấp thêm tên lửa phòng không Patriot cho Kyiv, gọi đây là điều kiện "tối thiểu".

Mối quan hệ đồng minh giữa Mỹ và Ukraine đang đối mặt làn sóng căng thẳng gay gắt sau khi Washington công bố thỏa thuận mua dầu từ Moscow. Quyết định bất ngờ này diễn ra trong bối cảnh giá nhiên liệu trở thành chủ đề then chốt trước cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, khiến Kyiv cùng các đối tác châu Âu kịch liệt phản đối. Tổng thống Volodymyr Zelensky công khai bày tỏ nỗi thất vọng sâu sắc và cho rằng Ukraine đang bị đồng minh quan trọng nhất đối xử thiếu công bằng. Trước tình trạng lệnh ngừng tấn công hạ tầng năng lượng hôm 11.10 bị phía Nga liên tục vi phạm, Kyiv đã chính thức hủy bỏ sự kiềm chế. Quân đội Ukraine lập tức nối lại các đợt tập kích bằng máy bay không người lái vào cơ sở lọc dầu tại tỉnh Ryazan của Nga vào rạng sáng 15.10. Động thái cứng rắn này đánh dấu sự rạn nứt sâu sắc hơn giữa hai nhà lãnh đạo kể từ cuộc tranh cãi tại Nhà Trắng hồi tháng 2.2025. Sự rạn nứt chính trị nhanh chóng lan sang lĩnh vực hỗ trợ tác chiến khi hệ thống mạng vệ tinh quân sự Starshield do SpaceX vận hành bất ngờ bị bóp băng thông trên toàn lãnh thổ Ukraine. Tỉ phú Elon Musk xác nhận chính phủ Mỹ nắm quyền kiểm soát và quyết định các giới hạn đối với dịch vụ này, trong khi Washington cũng đe dọa cắt giảm chia sẻ dữ liệu tình báo cảnh báo sớm tên lửa. Tình trạng suy giảm hỗ trợ kỹ thuật chiến lược này đang đặt lực lượng phòng thủ Ukraine trước những thách thức an ninh vô cùng nghiêm trọng.