Quy hoạch mới: Giảm 30% trường nghề công lập, ưu tiên AI và bán dẫn

Ngày 9-11, tại Trường cao đẳng nghề Yên Bái (tỉnh Lào Cai), Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) tổ chức hội thảo về giải pháp triển khai hiệu quả quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Chỉ quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập

Tại hội thảo, ông Kim Hồng Hưng - Phó trưởng Phòng Tài chính - Kế toán (Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên) - cho biết đến tháng 12-2025, cả nước còn 729 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giảm 38,2% so với năm 2020. Tỉ lệ cơ sở ngoài công lập đạt 50,6%. Tuy nhiên, tuyển sinh bình quân chỉ đạt khoảng 2,09 triệu người/năm, thấp hơn mục tiêu 2,5-2,7 triệu người vào năm 2025.

Theo ông Hưng, điểm mới trong giai đoạn 2026-2030 là chỉ quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, không quy hoạch khu vực tư thục. Mục tiêu đặt ra là giảm khoảng 30% số trường, hình thành 50 trường cao đẳng chất lượng cao và 6 trường thực hiện chức năng trung tâm quốc gia, 12 trường thực hiện chức năng trung tâm vùng...

Đáng chú ý, khoảng 80% cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập được định hướng đạt chuẩn, ưu tiên các ngành STEM và công nghệ chiến lược. Quy hoạch cũng được điều chỉnh theo nhu cầu từng vùng và xu hướng ngành nghề mới. Trong lĩnh vực công nghiệp, công nghệ, các ngành được ưu tiên gồm trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, tự động hóa, cơ điện tử và sản xuất thông minh.

"Mỗi địa phương cần trả lời được câu hỏi: thị trường cần kỹ năng gì, cơ sở nào đào tạo tốt nhất. Việc sắp xếp, sáp nhập được tính toán phù hợp với ngành nghề đào tạo và địa bàn. Đặc biệt, quyền lợi của người học tại các trường sau sắp xếp được bảo đảm đầy đủ" - ông Hưng nói.

Tăng vai trò doanh nghiệp trong đào tạo

Còn ông Nguyễn Minh Thuận - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai - cho hay Lào Cai xác định nhiều nhóm ngành kinh tế trọng điểm như công nghiệp chế biến sâu, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế cửa khẩu, du lịch - dịch vụ.

Do vậy, tỉnh đã dành nguồn lực để nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học cho các cơ sở giáo dục, nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời ban hành chính sách hỗ trợ đào tạo. Chẳng hạn tháng 10, HĐND tỉnh Lào Cai có nghị quyết hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, theo đó tỉnh hỗ trợ 50% học phí tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong tỉnh.

Sở cũng kết nối doanh nghiệp để khảo sát nhu cầu nhân lực, thông tin với các trường để điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp thực tế…

Kết luận hội thảo, ông Trần Thanh Đạm - Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) - nêu Chính phủ rất quan tâm, thường xuyên chỉ đạo việc sắp xếp các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, thu hút đầu tư đào tạo nguồn nhân lực…

Hiện cục đã đề xuất tham mưu Bộ Giáo dục và Đào tạo việc phát triển mạng lưới giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó có việc xác định cơ sở tiềm năng, lợi thế, hướng tới trường cao đẳng chất lượng cao, thực hiện chức năng trung tâm quốc gia, trung tâm vùng…

Sau sắp xếp, ông Đạm cho rằng giáo dục nghề nghiệp cần tập trung phát triển các ngành, nghề có nhu cầu nhân lực lớn, lĩnh vực STEM, công nghệ chiến lược; tăng cường liên kết đào tạo tại doanh nghiệp; gắn nhu cầu nhân lực với yêu cầu của từng địa phương…

Dự thảo sửa chuẩn cơ sở giáo dục nghề nghiệp đề xuất tỉ lệ người học trên nhà giáo quy đổi tối đa 30, cùng mức diện tích đất tối thiểu 12m² trên một người học.