Từ bàn tay người thợ đến thương hiệu có sức cạnh tranh
Vùng đất Nga Sơn (tỉnh Thanh Hóa) từ lâu nổi tiếng với nghề trồng cói, dệt chiếu và sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ. Từ nguyên liệu quen thuộc ấy, Nghệ nhân ưu tú Trần Thị Việt, người sáng lập Công ty TNHH Xuất khẩu Việt Trang, từng bước phát triển sản phẩm cói thành hàng hóa phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu.
Nữ nghệ nhân kể, từ những năm 1986, bà đã cùng chồng bắt đầu dệt chiếu, phát triển kinh tế gia đình. Những ngày đầu, quy mô sản xuất nhỏ, nguồn lực đầu tư hạn chế, việc đưa sản phẩm ra thị trường vì thế gặp khó khăn. Đến năm 2001, khi tích lũy được nguồn vốn, gia đình bà quyết định đầu tư khoảng 5 tỷ đồng xây dựng cơ sở sản xuất, đầu tư máy móc tại cụm làng nghề truyền thống Nga Sơn. Ngoài những chiếc chiếu quen thuộc, cơ sở phát triển thêm thảm trải sàn, túi xách, giỏ đựng đồ, sản phẩm trang trí với đầy đủ mẫu mã, màu sắc, kiểu dáng và công năng phù hợp hơn với thị hiếu khách hàng. Năm 2021, chiếu cói Việt Trang được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia năm 2021.
“Danh hiệu này không chỉ ghi nhận chất lượng sản phẩm mà còn tạo động lực đầu tư, đổi mới thiết kế và nâng cao sức cạnh tranh. Nhưng muốn sản phẩm tồn tại, phát triển, thị trường đón nhận, cần không ngừng hoàn thiện cách thức sản xuất lẫn chất lượng”, bà Việt nói.
“Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn, doanh nghiệp cần chú trọng chất lượng, xây dựng thương hiệu và minh bạch nguồn gốc hàng hóa. Việc mở rộng kênh phân phối, tìm kiếm đối tác và đáp ứng nhu cầu thị trường sẽ giúp sản phẩm công nghiệp nông thôn nâng cao sức cạnh tranh, từng bước vươn xa hơn”. Ông Cao Văn Cường - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa
Nữ nghệ nhân cho rằng, để một sản phẩm truyền thống bước ra thị trường rộng lớn, kinh nghiệm của người thợ cần được kết hợp với tư duy sản xuất hàng hóa. Giữ nghề không chỉ là duy trì cách làm cũ, mà còn phải biết đổi mới để sản phẩm phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng.
Hướng đi này cũng được Công ty TNHH Thực phẩm và Thương mại dịch vụ Lê Gia lựa chọn tại làng nghề nước mắm Khúc Phụ, xã Hoằng Thanh. Từ nghề làm mắm có lịch sử hơn 200 năm, Lê Gia phát triển các dòng nước mắm, mắm tôm, mắm tép truyền thống, đồng thời đầu tư thiết bị, dây chuyền chiết rót, đóng chai, chuẩn hóa bao bì và kiểm soát chất lượng. Phương pháp ủ chượp cá biển và muối vẫn được duy trì, nhưng quy trình sản xuất được tổ chức bài bản hơn để đáp ứng yêu cầu của thị trường hiện đại.
Năm 2021, bộ sản phẩm nước mắm cốt, mắm tôm, mắm tép Lê Gia đã được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia. Các sản phẩm của doanh nghiệp nay đã có mặt trên các kệ hàng của hệ thống phân phối trong nước và tiếp cận thị trường quốc tế.
Anh Lê Ngọc Anh, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm và Thương mại dịch vụ Lê Gia, cho biết xây dựng thương hiệu không thể chỉ dựa vào hương vị sản phẩm mà còn phải chú trọng chất lượng ổn định, thông tin minh bạch, bao bì, truy xuất nguồn gốc và khả năng đáp ứng yêu cầu của từng thị trường. “RISEP, khuyến công và xúc tiến thương mại góp phần thúc đẩy doanh nghiệp thay đổi tư duy, từ sản xuất theo kinh nghiệm sang đầu tư bài bản hơn, coi trọng tiêu chuẩn chất lượng và phát triển thương hiệu dài hạn”, anh Lê Anh chia sẻ.
Theo chủ thương hiệu mắm Lê Gia, thách thức lớn nhất của một doanh nghiệp xuất phát từ làng nghề không chỉ là làm ra sản phẩm ngon, mà còn phải bảo đảm chất lượng ổn định, đáp ứng yêu cầu của thị trường và xây dựng được niềm tin với người tiêu dùng. Bởi vậy, bên cạnh giữ gìn phương pháp ủ chượp truyền thống, cơ sở này từng bước đầu tư thiết bị, hoàn thiện quy trình sản xuất và phát triển thương hiệu.
RISEP tạo động lực đổi mới, nâng tầm sản phẩm
Không chỉ tôn vinh những sản phẩm có chất lượng, giá trị sử dụng và tiềm năng phát triển, hoạt động bình chọn sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu (RISEP) còn tạo động lực để các cơ sở sản xuất đổi mới công nghệ, hoàn thiện mẫu mã và xây dựng thương hiệu.
Theo Sở Công Thương tỉnh Thanh Hóa, qua các kỳ bình chọn, toàn tỉnh có 33 sản phẩm, bộ sản phẩm được công nhận cấp tỉnh, 16 sản phẩm, bộ sản phẩm cấp khu vực và 6 sản phẩm, bộ sản phẩm cấp quốc gia. Những kết quả này phản ánh sự đa dạng của công nghiệp nông thôn địa phương, từ chế biến nông, lâm, thủy sản, thực phẩm đến thủ công mỹ nghệ, cơ khí và các ngành nghề truyền thống.
“Danh hiệu này không chỉ ghi nhận chất lượng sản phẩm mà còn tạo động lực đầu tư, đổi mới thiết kế và nâng cao sức cạnh tranh. Nhưng muốn sản phẩm tồn tại, phát triển, thị trường đón nhận cần không ngừng hoàn thiện cách thức sản xuất lẫn chất lượng”. Nghệ nhân ưu tú Trần Thị Việt - Công ty TNHH Xuất khẩu Việt Trang
“Thông qua RISEP, các cơ sở có cơ hội nhìn nhận rõ hơn điểm mạnh, hạn chế của sản phẩm, từ đó điều chỉnh quy trình sản xuất, cải tiến thiết kế, nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh. Việc được công nhận cũng tạo thêm lợi thế khi doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm với đối tác, tham gia hội chợ, triển lãm và tìm kiếm kênh phân phối”, ông Hoàng Xuân Phong, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Tiết kiệm năng lượng - Sở Công Thương Thanh Hóa, cho hay.
Theo ông Phong, giai đoạn 2021-2025, Thanh Hóa đã triển khai 85 đề án khuyến công với kinh phí hàng chục tỷ đồng. Các đề án đều có trọng tâm, ưu tiên ngành nghề, sản phẩm chủ lực và những lĩnh vực có tiềm năng, lợi thế tại từng địa phương. Cùng với hỗ trợ đổi mới máy móc, thiết bị, hoạt động khuyến công chú trọng kết nối vùng nguyên liệu, phát triển chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Các cơ sở cũng được khuyến khích ứng dụng khoa học - công nghệ, sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng, giảm tác động môi trường và từng bước tiếp cận phương thức sản xuất sạch hơn.
Kết nối sản phẩm với thị trường và du lịch
Cùng với RISEP và hỗ trợ khuyến công, xúc tiến thương mại đang mở thêm cơ hội để sản phẩm công nghiệp nông thôn Thanh Hóa tiếp cận người tiêu dùng. Hội chợ triển lãm hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu năm 2026 tổ chức tại Thanh Hóa từ ngày 15-21/10 là một trong những hoạt động tạo không gian giao thương, kết nối doanh nghiệp và quảng bá sản phẩm vùng miền.
Với quy mô 350 gian hàng, sự kiện quy tụ gần 200 tổ chức, doanh nghiệp đến từ 20 tỉnh, thành phố, giới thiệu nhiều sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, đặc sản địa phương, hàng thủ công mỹ nghệ và các mặt hàng phục vụ sản xuất, đời sống. Thông qua hội chợ, doanh nghiệp có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng, tìm hiểu nhu cầu thị trường, giới thiệu sản phẩm và tìm kiếm đối tác phân phối. Đây cũng là dịp để các cơ sở sản xuất học hỏi kinh nghiệm, tham khảo mẫu mã, cách thức quảng bá và phương pháp tổ chức kinh doanh của những đơn vị khác.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Cao Văn Cường nhấn mạnh, hội chợ là kênh xúc tiến thương mại thiết thực, góp phần khơi thông đầu ra cho sản xuất trong nước, tạo thêm cơ hội phát triển cho doanh nghiệp, hợp tác xã và các làng nghề. “Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn, doanh nghiệp cần chú trọng chất lượng, xây dựng thương hiệu và minh bạch nguồn gốc hàng hóa. Việc mở rộng kênh phân phối, tìm kiếm đối tác và đáp ứng nhu cầu thị trường sẽ giúp sản phẩm công nghiệp nông thôn nâng cao sức cạnh tranh, từng bước vươn xa hơn”, ông Cường nói.
Ông Nguyễn Văn Thịnh, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp - Bộ Công Thương, cho biết, bên cạnh các kênh phân phối truyền thống, kết nối sản phẩm công nghiệp nông thôn với du lịch cũng là hướng đi có nhiều tiềm năng. Mỗi sản phẩm không chỉ có giá trị sử dụng mà còn mang câu chuyện về vùng nguyên liệu, bàn tay người thợ và văn hóa địa phương. Khi được giới thiệu trong không gian trải nghiệm phù hợp, sản phẩm có thể trở thành món quà lưu niệm, giúp du khách hiểu hơn về nơi mình đặt chân đến.