Sách giáo khoa mới: Những điều cần thay đổi

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Thông tin Bộ GD-ĐT chuẩn bị làm bộ sách giáo khoa mới từ lớp 1 đến lớp 12 được nhiều nhà giáo rất quan tâm.

Thời tôi học phổ thông, sách giáo khoa dùng cho học sinh được nhiều nhà xuất bản viết gọn gàng, trọng tâm, học sinh dễ học, dễ tự học. Thầy cô nếu dùng sách giáo khoa thì chỉ xem là một trong những nguồn học liệu. Bài giảng của thầy cô là sự tổng hợp: sách giáo khoa + năng lực + trách nhiệm + tâm huyết + yêu cầu thi cử + xu thế phát triển. Gần nửa thế kỷ qua, sách giáo khoa thay đổi nhiều lần, đan xen thăng – trầm.

Phải thay đổi cách viết sách giáo khoa môn khoa học tự nhiên

Viết sách giáo khoa là việc rất khó, hệ trọng, tác động lớn đến việc dạy người. Thời gian 1 năm, dù không xây mới từ đầu, liệu có đủ độ dài để thực hiện bộ sách giáo khoa mới, nhất là trong thời kỳ giáo dục số, thách thức AI...?

Trên cơ sở nghiên cứu khoa học đầy đủ, sách giáo khoa mới lần này đã tính đến việc học sinh THPT chọn môn tự chọn hay không?

Nhưng lo nhất là sách giáo khoa môn khoa học tự nhiên THCS. Tôi dạy vật lý cấp THPT hơn 40 năm, vừa rồi mới dạy nhóm học sinh lớp 9 và nhận thấy viết sách như thế, nếu không phải là giáo viên vật lý sao dạy được!

Tích hợp khoa học tự nhiên nhưng biên soạn còn "tham" kiến thức dẫn đến hệ lụy là môn khoa học tự nhiên thành phép cộng của lý, hóa, sinh. Do đó khi dạy thì 3 thầy cô chung sách, trò đua nhau học thêm 3 môn riêng biệt. Cuối cùng, khoa học tự nhiên chỉ là tên gọi. Do đó, sách giáo khoa mới lần này nhất thiết phải đổi cách viết với môn khoa học tự nhiên.

Hãy có những bài học sâu sắc

Sách giáo khoa mới hãy có những bài học sâu sắc, thấm đậm tình cảm trong sáng tuổi học trò như "Tôi đi học", "Tâm hồn cao thượng"... để trò kính thầy, giáo viên yêu thương học sinh cùng vun trồng hạnh phúc từ nhà đến trường.

Sách giáo khoa cần có những bài toán, lý, hóa... nhẹ nhàng, yêu cầu vừa sức để học mà vui, vui để học.

Sách giáo khoa mới hãy dung hòa giữa nỗ lực học tập của trò và sự hỗ trợ của AI, để giáo dục số không chỉ là kế hoạch nằm trên bàn giấy.

Sách giáo khoa giữ vai trò quan trọng để trường học hạnh phúc, để giá trị "Tiên học lễ, hậu học văn" thấm đậm trong từng hoạt động giáo dục; để triết lý dạy thật, học thật, thi thật là hành trang cho mỗi ngày đến trường.

Chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc chuẩn bị xây dựng bộ sách giáo khoa mới từ lớp 1 đến lớp 12 đang nhận được sự quan tâm sâu sắc từ cộng đồng nhà giáo. Sự thay đổi lần này được kỳ vọng sẽ khắc phục triệt để những bất cập tồn tại trong chương trình hiện hành, đồng thời đáp ứng các yêu cầu phát triển của thời đại giáo dục số. Một trong những vấn đề bức thiết nhất là việc cải tiến cách viết sách giáo khoa môn khoa học tự nhiên ở cấp trung học cơ sở. Việc biên soạn còn mang tính nhồi nhét kiến thức khiến môn học tích hợp vô tình trở thành phép cộng cơ học giữa ba môn vật lý, hóa học và sinh học. Hệ lụy là nhiều giáo viên gặp khó khăn khi giảng dạy, trong khi học sinh phải chịu áp lực gia tăng khi chạy đua học thêm ba môn riêng biệt. Bên cạnh khía cạnh kiến thức, bộ sách giáo khoa mới cần chú trọng đưa vào những bài học giàu giá trị văn hóa và nhân văn nhằm vun đắp tình cảm trong sáng cho tuổi học trò. Đồng thời, nội dung bài tập các môn tự nhiên cần được thiết kế vừa sức, tạo động lực học tập tự giác và phát huy niềm vui đến trường của học sinh. Việc đổi mới biên soạn cũng đặt ra yêu cầu dung hòa giữa nỗ lực học tập của học sinh và sự hỗ trợ từ công nghệ trí tuệ nhân tạo. Quá trình này giữ vai trò then chốt trong việc xây dựng môi trường trường học hạnh phúc, hiện thực hóa triết lý dạy thật, học thật và thi thật.