Đòn phản công "Bốn mùa"
Ukraine đang chuẩn bị giai đoạn thứ tư của chiến dịch Vivaldi, sau khi tuyên bố tái kiểm soát 176 km2 qua 3 giai đoạn trước đó, theo trang Kyiv Post. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky mới đây tiết lộ đã thảo luận kế hoạch với các chỉ huy Quân đoàn 3, đồng thời khẳng định chiến dịch giúp ngăn lực lượng Nga đột phá vào hậu phương khu vực Sloviansk - Kramatorsk.
Theo trang Forces News, Vivaldi diễn ra quanh Lyman, phía bắc tỉnh Donetsk, bắt đầu từ tháng 5 nhưng chỉ được công khai vào tháng 9. Tên chiến dịch lấy cảm hứng từ nhạc phẩm Bốn mùa của nhà soạn nhạc Antonio Vivaldi. Lyman là đầu mối giao thông trên hướng tiếp cận phía bắc tuyến phòng thủ Sloviansk - Kramatorsk. Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW-Mỹ) đánh giá cuộc phản công làm suy yếu nỗ lực đánh bọc sườn tuyến phòng thủ này của Nga.
Điểm nổi bật của Vivaldi nằm ở cách Ukraine tạo điều kiện cho lực lượng tiến công. Theo trang TVP World, máy bay không người lái (UAV) đánh vào hậu cần, vị trí phóng và lực lượng vận hành UAV của Nga, trong khi tác chiến điện tử hạn chế khả năng trinh sát đối phương. Phát ngôn viên Quân đoàn 3 Oleksander Borodin cho biết sự phối hợp này tạo ra "điểm mù", giúp xe bọc thép đưa quân vào vị trí và sơ tán thương binh.
Tổng thống Zelensky (giữa) chụp hình cùng binh sĩ Ukraine tại một địa điểm gần Lyman ngày 30.9
ẢNH: AFP
Các hệ thống không người lái sau đó đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ nguy hiểm. Ông Biletskyi cho biết Ukraine dùng UAV hạng nặng đưa robot có vũ trang xuống sâu hơn 10 km phía sau phòng tuyến Nga, tấn công từ hướng bất ngờ. Ukraine còn cải tạo xe bọc thép thời Liên Xô thành phương tiện cảm tử điều khiển từ xa, chất đầy thuốc nổ để đánh công sự, gọi là "ngựa thành Troy", theo CNN. Cách phối hợp này giúp mở đường và giảm rủi ro cho bộ binh. Ukraine tuyên bố bắt hơn 250 binh sĩ Nga và khiến hơn 5.000 người chết hoặc bị thương trong chiến dịch. Phía Nga chưa bình luận về các tuyên bố trên.
Ngoài khu vực Vivaldi, Ukraine tiếp tục đánh vào nguồn tiếp tế của đối phương. Theo AFP, quân đội Ukraine ngày 2.10 tuyên bố tấn công các cơ sở dầu khí tại Volgograd và Samara, với lý do cung cấp nhiên liệu cho lực lượng Nga.
Robot được thả vào hậu phương quân Nga trong chiến dịch táo bạo của Ukraine?
Thách thức giữ lợi thế
Từ kết quả tại Lyman, thách thức với Ukraine là duy trì đà phản công và mở rộng cách đánh của Vivaldi sang các khu vực khác. Theo TVP World, thiếu tướng Úc về hưu Mick Ryan đánh giá chiến dịch là cuộc thử nghiệm thực tế quy mô lớn về phối hợp robot với lực lượng thông thường. Tuy nhiên, để nhân rộng mô hình này trên mặt trận dài hơn 1.000 km, Ukraine cần đủ UAV, robot, người vận hành và năng lực chỉ huy. Ông Ryan lưu ý tình trạng thiếu nhân lực của Ukraine là một trong những trở ngại lớn đối với các chiến dịch tương tự.
Bên cạnh đó, khả năng thích ứng của Nga cũng có thể rút ngắn thời gian Ukraine khai thác lợi thế. Trả lời TVP World, chuyên gia ISW George Barros nhận xét khi một bên đổi mới, bên kia sẽ "thích nghi, thường là rất nhanh". Ông dẫn trường hợp hệ thống HIMARS từng mang lại lợi thế lớn cho Ukraine năm 2022. Sau đó, Nga phân tán kho hàng, sở chỉ huy và phát triển biện pháp đối phó điện tử, khiến lợi thế này dần thu hẹp.
Bất chấp những kết quả Ukraine công bố, Nga vẫn thể hiện tin tưởng vào triển vọng tiến quân. Tại diễn đàn Valdai ngày 1.10, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho rằng châu Âu và Ukraine lo ngại Kyiv chỉ có thể cầm cự thêm 18 - 24 tháng. Ông nhận định Nga có thể kiểm soát phần còn lại của Donetsk trong thời gian ngắn hơn.
Sức ép lên hậu phương càng khiến bài toán duy trì đà phản công của Ukraine thêm khó. Thị trưởng Kyiv Vitali Klitschko ngày 3.10 cho biết cầu Bắc bị tấn công sau những đợt đánh vào cầu Nam, gây gián đoạn giao thông qua sông Dnipro. Các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng cũng đe dọa nguồn điện và sưởi Ukraine trước mùa đông, theo Reuters. Giới quan sát nhận định Ukraine hiện phải vừa tìm cách phát huy kết quả Vivaldi, vừa bảo đảm sức chống chịu của hậu phương trong cuộc xung đột kéo dài.
Quỹ chung Mỹ - Ukraine có hợp đồng khoáng sản đầu tiên
Quỹ đầu tư tái thiết chung Mỹ - Ukraine ngày 2.10 ký thỏa thuận khoáng sản thiết yếu đầu tiên với BGV Group của Ukraine. Khoảng 30 triệu USD sẽ được rót vào nền tảng đầu tư chung, tập trung vào các dự án khai khoáng giai đoạn đầu về đất hiếm, uranium, beryllium và zirconium, theo Reuters.
Quỹ được thành lập theo Hiệp định khoáng sản Mỹ - Ukraine hồi tháng 4.2025, với sự thúc đẩy của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ông Conor Coleman, phụ trách đầu tư tại Tập đoàn Tài chính phát triển quốc tế Mỹ (DFC), cho biết các dự án của quỹ hiện có tổng giá trị khoảng 70 triệu USD. Ngoài thỏa thuận khoáng sản, quỹ còn công bố 2 khoản đầu tư mới nhằm củng cố nguồn điện và sưởi của Ukraine trước mùa đông.