Tại Hội nghị lấy ý kiến rộng rãi Dự thảo Nghị định thay thế các nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu sáng 30/9, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã thông tin về tình hình cung ứng, kinh doanh xăng dầu trong 9 tháng qua.
9 tháng xăng dầu không đứt gãy, chuyển đổi E5 và E10 thuận lợi
Theo lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, trong 9 tháng đầu năm, dù tình hình thế giới và thị trường xăng dầu diễn biến phức tạp, thị trường trong nước cơ bản ổn định, đặc biệt không xảy ra đứt gãy nguồn cung.
Theo ông, giá xăng dầu trong nước có thời điểm tăng, giảm theo diễn biến thế giới nhưng không xảy ra tình trạng gián đoạn nguồn cung. "Giá xăng dầu có thể lúc lên, lúc xuống, lúc cao, lúc thấp nhưng việc bị đứt gãy hoặc bị gián đoạn nguồn cung ứng cho xã hội là không xảy ra", ông nhấn mạnh, đồng thời cho rằng đây là điểm tích cực trong bối cảnh tình hình thế giới phức tạp.
Về giá bán lẻ, ông Linh cho biết việc điều hành được thực hiện linh hoạt, có kiểm soát, qua đó hạn chế những biến động tăng giá đột biến trong ngắn hạn. Các công cụ bình ổn giá xăng dầu được sử dụng phù hợp, góp phần kiểm soát lạm phát. Theo ông, giá bán lẻ xăng dầu tại Việt Nam hiện vẫn thấp hơn giá xăng dầu tại nhiều nước trên thế giới và một số quốc gia trong khu vực.
Một điểm đáng chú ý trong 9 tháng qua là việc chuyển đổi chủng loại xăng dầu, triển khai xăng E5 và E10 từ ngày 1/6. Ông Linh cho biết trước thời điểm chuyển đổi, cơ quan quản lý và doanh nghiệp đều có những lo ngại về khả năng triển khai, nguồn cung cũng như phản ứng của thị trường.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Ảnh: Thanh Thương).
"Trước ngày 1/6 nhiều ý kiến từng bày tỏ sự lo lắng về việc chuyển đổi, ai cũng kêu là không biết là nó có trôi chảy hay không", ông Linh nói. Theo ông, sau khoảng 1-2 tuần đầu còn một số trục trặc, việc chuyển đổi sang E5, E10 đã cơ bản diễn ra thuận lợi.
"Bây giờ không ai kêu ca, phàn nàn gì về nguồn cung E5, E10, không ai kêu ca, phàn nàn về chất lượng, không ai nói rằng cháy nổ động cơ nọ kia", ông Linh nói.
Tuy nhiên, theo Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, thị trường vẫn đối mặt với nhiều yếu tố khó lường trong những tháng cuối năm. Nhu cầu xăng dầu dự kiến cao hơn 9 tháng đầu năm theo quy luật, trong khi nguy cơ thiếu dầu diesel đang xuất hiện tại một số thị trường trên thế giới và có thể trở thành vấn đề đối với Việt Nam.
Bỏ nhiều tầng nấc trung gian xăng dầu
Liên quan đến việc xây dựng nghị định mới, ông Linh dẫn kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo 488, trong đó yêu cầu khắc phục những bất cập của cơ chế hiện hành, xây dựng thị trường xăng dầu thông suốt, hiệu quả, ổn định và minh bạch; đồng thời rà soát để tránh chồng chéo, bỏ sót đối tượng và phát sinh tầng nấc trung gian không cần thiết.
Theo lãnh đạo Cục, hệ thống phân phối xăng dầu trong khoảng 10-15 năm qua đã hình thành nhiều tầng nấc trung gian. Việc này có thể làm phát sinh thêm chi phí trong quá trình vận hành và tạo khó khăn cho công tác quản lý.
Do đó, một trong những yêu cầu khi xây dựng nghị định mới là thiết kế lại hệ thống phân phối và cắt giảm thực chất các tầng nấc trung gian.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết thị trường xăng dầu trong 9 tháng đạt nhiều kết quả tích cực (Ảnh: Thanh Thương).
Ông Linh cho biết qua báo cáo của các địa phương, một số cửa hàng xăng dầu và thương nhân kinh doanh, phân phối xăng dầu đã bắt đầu rút khỏi thị trường. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp phân phối và cửa hàng phản ánh tình trạng chiết khấu thấp, có thời điểm bằng 0, khiến hoạt động kinh doanh không có lãi.
"Đây cũng là một trong những vấn đề được cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu khi thiết kế lại thị trường xăng dầu và hoàn thiện dự thảo nghị định", ông nói.
Những điểm mới đáng chú ý trong dự thảo nghị định xăng dầu lần thứ 14
Siết điều kiện thương nhân đầu mối: Phải có cảng chuyên dụng tiếp nhận tàu từ 7.000 DWT, kho tối thiểu 15.000m3, ít nhất 10 cửa hàng bán lẻ và 40 thương nhân phân phối trong hệ thống. Doanh nghiệp chuyển từ thương nhân phân phối lên đầu mối phải có ít nhất 36 tháng hoạt động liên tục.
Tăng yêu cầu về nguồn cung: Thương nhân đầu mối phải được phân giao tối thiểu 300.000m3/năm từ kỳ phân giao năm 2027 và duy trì dự trữ lưu thông tương đương 20 ngày cung ứng.
Tinh gọn hệ thống phân phối: Dự thảo hợp nhất đại lý bán lẻ, thương nhân nhận quyền và thương nhân phân phối thành một loại hình thương nhân phân phối mới. Thương nhân phân phối không phải xin Giấy xác nhận mà chỉ cần đáp ứng điều kiện và thông báo với cơ quan quản lý.
Doanh nghiệp tự quyết định giá xăng dầu: Nhà nước chuyển sang kiểm tra, giám sát; không công bố giá cơ sở định kỳ. Giá bán được hình thành từ giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và thuế.
Điều hành khi giá biến động bất thường: Khi giá xăng dầu tăng, giảm liên tục hoặc biến động cộng dồn ở mức lớn, Chính phủ có thể áp dụng các biện pháp bình ổn. Dự thảo bổ sung khả năng điều hành giá xăng dầu trong một khoảng thời gian nhất định khi cần thiết.
Xử lý Quỹ bình ổn giá xăng dầu: Thương nhân đầu mối phải chuyển số dư dương của Quỹ bình ổn giá vào tài khoản do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước; đồng thời hoàn thành kiểm toán độc lập chuyên đề về Quỹ trong vòng 12 tháng.
Lộ trình chuyển tiếp: Mức tổng nguồn tối thiểu 300.000m3/năm áp dụng từ kỳ phân giao năm 2027. Các giấy xác nhận, giấy chứng nhận đã cấp tiếp tục có hiệu lực đến hết thời hạn theo quy định chuyển tiếp.