Mập mờ xuất xứ, đe dọa sức khỏe người tiêu dùng
Trong chuỗi cung ứng thực phẩm của Hà Nội, các chợ đầu mối đóng vai trò là "trái tim" phân phối, nơi hàng hóa được tập kết trước khi tỏa đi các chợ dân sinh và cửa hàng bán lẻ. Đặc biệt với mặt hàng trái cây, đây là thực phẩm được sử dụng trực tiếp hàng ngày, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, do đó yêu cầu về nguồn gốc xuất xứ và an toàn vệ sinh luôn phải đặt lên hàng đầu.
Tuy nhiên, bức tranh thị trường thời gian qua vẫn còn nhiều "điểm xám". Số liệu từ Chi cục Quản lý thị trường (QLTT) thành phố Hà Nội cho thấy, chỉ trong vòng 10 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng đã phải tập trung cao độ kiểm tra các khu vực chợ đầu mối, điểm trung chuyển lớn. Kết quả, các đội nghiệp vụ đã phát hiện và xử lý 25 vụ vi phạm liên quan đến mặt hàng trái cây. Hàng loạt biện pháp mạnh tay đã được áp dụng, trong đó có việc buộc tiêu hủy 2,85 tấn và 47 thùng trái cây nhập lậu, không có bất kỳ giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp nào.
Đánh giá về nguyên nhân của tình trạng này, Phó Chi cục trưởng Chi cục QLTT thành phố Hà Nội Kiều Đình Cảnh nhận định, các đối tượng buôn lậu thường lợi dụng thời điểm đêm tối rạng sáng – thời điểm giao thương tại chợ đầu mối diễn ra tấp nập nhất – để tuồn hàng lậu vào nội địa. Hàng hóa thường không có hóa đơn, chứng từ, nhãn mác bị xé bỏ hoặc làm giả để đánh lừa cả tiểu thương lẫn người tiêu dùng cuối cùng. Nếu không được ngăn chặn kịp thời, lượng lớn trái cây chưa qua kiểm dịch, tiềm ẩn tồn dư hóa chất bảo vệ thực vật này sẽ trực tiếp đe dọa đến sức khỏe cộng đồng.
Nhận diện lỗ hổng từ khâu công khai thông tin
Đi sâu vào thực tế kiểm tra tại các điểm nóng kinh doanh, lực lượng chức năng đã chỉ ra những kẽ hở lớn trong ý thức tuân thủ pháp luật của nhiều tiểu thương. Mới đây, thực hiện chỉ đạo của Chi cục QLTT Hà Nội, Đội QLTT số 2 đã đồng loạt ra quân kiểm tra 86 hộ kinh doanh trái cây quy mô lớn tại khu vực chợ Long Biên – một trong những điểm trung chuyển nông sản lớn nhất Thủ đô.
Qua quá trình rà soát chứng từ và đối chiếu thực tế hàng hóa, Đội QLTT số 2 đã phát hiện và lập biên bản xử lý 19 cơ sở kinh doanh vi phạm. Tổng số tiền phạt hành chính được áp dụng lên tới 128,3 triệu đồng. Đáng chú ý, cơ quan chức năng đã buộc tiêu hủy ngay tại chỗ gần 1 tấn trái cây các loại, bao gồm nho, táo, cam, quýt do được xác định là hàng nhập lậu trôi nổi, hoàn toàn không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Đội trưởng Đội QLTT số 2 Nguyễn Duy Tùng thẳng thắn chỉ ra thực trạng đáng lo ngại: Tại nhiều ki-ốt, gian hàng trong chợ, dù hàng hóa được bày bán chất đống với khối lượng lớn, nhưng việc niêm yết công khai thông tin nguồn gốc lại bị ngó lơ. Rất nhiều loại trái cây vắng bóng hoàn toàn các thông tin bắt buộc như nơi sản xuất, đơn vị cung cấp, mã số vùng trồng hay tem nhãn phụ đối với hàng nhập khẩu. Sự mập mờ này không chỉ vi phạm quy định về nhãn hàng hóa mà còn tước đi quyền được biết, quyền được lựa chọn thực phẩm an toàn của người tiêu dùng.
Kiểm soát không chỉ dừng lại ở các đợt ra quân đột xuất
Để giải quyết căn cơ tình trạng này, việc kiểm soát không thể chỉ dừng lại ở các đợt ra quân đột xuất. Ông Kiều Đình Cảnh cho biết, định hướng trọng tâm của Chi cục QLTT Hà Nội là phải thiết lập được một hệ thống giám sát chặt chẽ ngay từ "cửa ngõ" chợ đầu mối. Lực lượng QLTT sẽ đóng vai trò chủ công, tập trung soi xét kỹ lưỡng nguồn gốc hàng hóa, hóa đơn, chứng từ hợp lệ của các lô hàng lớn trước khi chúng được xé lẻ đưa ra thị trường.
Bên cạnh đó, giải pháp phối hợp liên ngành đang được đẩy mạnh. Cơ quan QLTT sẽ gắn kết chặt chẽ với chính quyền địa phương, ban quản lý các khu chợ và lực lượng công an, hải quan để tạo thành một "màng lọc" nhiều lớp. Song song với các biện pháp chế tài nghiêm khắc đối với hành vi kinh doanh thực phẩm nhập lậu, công tác tuyên truyền, hướng dẫn các tiểu thương tuân thủ quy định pháp luật cũng được triển khai đồng bộ.
Ông Nguyễn Duy Tùng cho biết thêm, từ nay đến hết năm 2026 – thời điểm nhu cầu tiêu dùng nông sản tăng đột biến phục vụ các dịp lễ Tết – Đội QLTT số 2 sẽ phối hợp chặt chẽ cùng Ban Quản lý chợ Long Biên và Công an phường sở tại duy trì việc rà soát, kiểm tra liên tục các hộ kinh doanh. Mục tiêu đặt ra là mọi lô hàng trái cây, rau xanh đưa vào chợ phải minh bạch về nguồn gốc.
Việc siết chặt kỷ cương từ khâu tập kết, lưu thông tại các chợ đầu mối chính là bước đi mang tính quyết định nhằm cắt đứt nguồn cung hàng giả, hàng lậu. Qua đó, ngành Quản lý thị trường đang nỗ lực hiện thực hóa cam kết bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, đồng thời xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn cho thị trường Thủ đô.