Thanh Niên • 25/09/2026 06:50

Siết đăng kiểm xe sơ mi rơ moóc, vì sao gây tranh cãi?

Những ngày qua, các doanh nghiệp vận tải đang hết sức đau đầu vì những thay đổi trên hệ thống đăng kiểm điện tử, khiến loại phương tiện sơ mi rơ moóc sàn phẳng trước đây được chở container và hàng hóa đa dạng hiện phải "đứng bánh".

TÀI XẾ XE KÉO "ĐỨNG HÌNH"

Chia sẻ với PV Thanh Niên, anh N.T.S, một tài xế xe đầu kéo ngụ tại TP.HCM, cho biết anh không đi làm mấy ngày nay vì lo bị phạt trên đường vận chuyển hàng hóa. Lý do là gần đây, CSGT kiểm tra giấy đăng kiểm, tại mục "Loại phương tiện" nếu không có thông tin nội dung hoặc chỉ ghi "sơ mi rơ moóc tải (chở container)" thì khi chở hàng sẽ vi phạm "chở loại hàng không đúng với thông tin ghi trong chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật…", tài xế sẽ bị phạt từ 8-12 triệu đồng và trừ 4 điểm giấy phép lái xe. Còn doanh nghiệp vận tải là chủ xe bị xử phạt từ 40-52 triệu đồng. Với mức phạt này, không tài xế nào dám lái sơ mi rơ moóc (SMRM) vì quá rủi ro.

Nhiều doanh nghiệp vận tải cũng đang "đứng ngồi không yên". Ông Phùng Hồng Khanh, Giám đốc Công ty TNHH Hồng Nam (P.Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long) đã có đơn gửi Bộ Xây dựng và Cục Đăng kiểm VN để trình bày về những bất cập phát sinh. Theo ông Khanh, trong quá trình tham gia giao thông, phương tiện SMRM của công ty được cơ quan đăng kiểm kiểm tra và cấp Giấy chứng nhận kiểm định, trong đó có sự khác biệt về cách phân loại, ghi thông tin đối với loại phương tiện "SMRM chở hàng" và "SMRM chở hàng hoặc container". Hiện nay, cơ quan đăng kiểm còn phân loại riêng giữa SMRM chở hàng tổng hợp và SMRM chở container.

"SMRM sàn có mặt sàn, khung gầm chịu lực rất tốt. Khi được thiết kế, chế tạo đúng tiêu chuẩn, loại phương tiện này có thể chở được container cũng như các loại hàng rời, hàng hóa khác. Tuy nhiên, việc phân loại riêng giữa SMRM chở hàng và SMRM chở container đang tạo ra hạn chế trong quá trình khai thác phương tiện. Do bị giới hạn công năng, doanh nghiệp vận tải có thể phải bố trí phương tiện riêng cho từng loại hàng. Trong khi đó, nếu một SMRM có khả năng vận chuyển cả container và hàng hóa thông thường thì việc khai thác linh hoạt sẽ giúp tận dụng được phương tiện, đặc biệt là khai thác hàng hóa ở cả hai chiều", ông Khanh phân tích. Theo ông, nếu không được phép sử dụng linh hoạt, phương tiện có thể phải chạy rỗng một chiều. Việc này làm tăng chi phí nhiên liệu, chi phí vận hành, chi phí nhân công, khấu hao phương tiện... Để hỗ trợ doanh nghiệp vận tải tháo gỡ khó khăn, khôi phục và phát triển sản xuất kinh doanh, ông Khanh kiến nghị cơ quan quản lý xem xét điều chỉnh, bổ sung quy định cho phép SMRM sàn được sử dụng để vận chuyển container (khi bảo đảm khóa hãm an toàn) và các loại hàng rời, hàng bách hóa thông thường. Trong quá trình xem xét kiến nghị, cần có phương án tạm hoãn xử phạt đối với SMRM container nếu phương tiện vẫn bảo đảm đúng tải trọng, kích thước và các yêu cầu về an toàn giao thông.

Mới đây, Hiệp hội Vận tải TP.HCM cũng đã có công văn kiến nghị về vấn đề này. Theo đó, nguyên nhân gây ra lỗi trên giấy kiểm định hoàn toàn không phải do doanh nghiệp. Nhiều trường hợp cụ thể được ghi nhận, khi nhập khẩu hoặc sản xuất, lắp ráp đối với loại SMRM sàn (có loại có thành thùng) và có cơ cấu chốt khóa container. Tuy nhiên, hiện Cục Đăng kiểm VN đã thay đổi, cắt bỏ công năng chở hàng, chỉ giữ lại công năng chở container của loại SMRM sàn và có cơ cấu chốt khóa container. Việc tự ý thay đổi này đã làm ảnh hưởng hoạt động vận chuyển hàng hóa, gây khó khăn, thiệt hại kinh tế doanh nghiệp vận tải, làm tăng cao chi phí logistics trong vận tải.

CẦN GIẢI PHÁP LINH ĐỘNG

Liên quan đến vấn đề này, lãnh đạo một trung tâm đăng kiểm TP.HCM cho biết trước đây, việc phân loại SMRM đều được chia làm 2 loại rõ ràng: Loại chỉ chở container và loại đa dụng có tính năng kép (chở container và hàng hóa). Tuy nhiên, thực tế vẫn có nhiều trường hợp doanh nghiệp sử dụng SMRM chở container để chở hàng, và hình thành thói quen hoặc sự hiểu lầm. Hiện CSGT đang siết chặt quản lý hành vi này, từ đó dẫn đến phản ứng của doanh nghiệp. Tuy nhiên, về phía cơ sở đăng kiểm vẫn đang thực hiện đúng quy trình cấp giấy kiểm định, còn việc doanh nghiệp sử dụng công năng trên đường sai thực tế thì phải chịu trách nhiệm.

Hiệp hội Vận tải TP.HCM trước khi gửi công văn kiến nghị nói trên cũng đã khuyến cáo các doanh nghiệp hội viên thận trọng trong đàm phán với cơ sở sản xuất, lắp ráp, đại lý bán xe, kiểm tra kỹ lưỡng các tiêu chí trên Giấy chứng nhận kiểm định. Doanh nghiệp cần yêu cầu đơn vị đăng kiểm, cơ sở sản xuất hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ sao cho thông tin ghi trên Giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường thể hiện đúng và đủ các tiêu chí sử dụng, tiêu chí kỹ thuật. Tránh tình trạng mua phương tiện về nhưng trên giấy tờ chỉ giới hạn chuyên chở một loại hàng chuyên biệt (ví dụ chỉ chở container), dẫn đến việc khi điều động xe chở hàng rời hoặc hàng thiết bị sẽ vi phạm quy định pháp luật, đối mặt với mức phạt tiền lên đến hàng chục triệu đồng cho cả doanh nghiệp lẫn lái xe, gây thiệt hại nghiêm trọng cho hoạt động kinh doanh.

Một doanh nghiệp logistics tại khu vực Phú Mỹ (TP.HCM) thừa nhận thực tế lâu nay nhiều loại SMRM sàn được sử dụng đa chức năng, tương tự xe bán tải có thể sử dụng đi trong phố hoặc chở hàng. Khi cơ quan chức năng siết chặt việc quản lý trên đường thì vấn đề này mới lộ rõ và dẫn đến khó khăn cho doanh nghiệp. Vị này nhìn nhận để giải quyết thấu đáo cần có lộ trình và thời gian. Nếu cần chuyển đổi, cải tạo công năng cho đúng với quy định hiện nay thì cơ quan quản lý cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp chuyển đổi. Còn nếu đầu tư mua phương tiện mới thì doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn vì thực tế giá bán SMRM đa dụng đã có dấu hiệu tăng từ khi quy định quản lý được siết chặt.

Một chuyên gia trong ngành vận tải khẳng định việc cơ quan quản lý siết chặt theo đúng quy định không phải là sai hay gây khó dễ, mà thực tế lâu nay đã buông lỏng để cho phương tiện SMRM gia tăng quá nhiều và hoạt động không đúng công năng. Bây giờ siết lại thì doanh nghiệp gặp khó. Tuy nhiên, đứng về góc độ kỹ thuật thì một SMRM có mặt sàn chịu tải, kết cấu khung chịu lực phù hợp, thiết bị khóa container, tải trọng và kích thước đáp ứng quy chuẩn, thì cần có tiêu chí xác định phương tiện được phép thực hiện một hay nhiều công năng.

"Thực tế nếu một SMRM có kết cấu cho phép vận chuyển an toàn cả hàng hóa thông thường và container nhưng bị giới hạn một trong hai công năng, doanh nghiệp có thể phải chạy xe rỗng chiều về hoặc điều một phương tiện khác phù hợp với loại hàng. Cả hai phương án đều có thể làm tăng chi phí khai thác. Vì vậy, hiệu suất khai thác phương tiện là một yếu tố cần được tính đến khi hoàn thiện chính sách", chuyên gia này góp ý.

Một phương tiện có an toàn hay không khi chở hàng không thể chỉ xác định bằng tên gọi mà phải xem tải trọng thiết kế, tải trọng trục, kích thước, kết cấu sàn, khung, thành chắn, thiết bị giữ hàng và chốt khóa container. Trên giấy chứng nhận cũng phải phản ánh đúng thông tin kỹ thuật cần thiết. Nếu một phương tiện thực tế có 2 công năng thì hệ thống đăng kiểm phải có cách thể hiện để người thực thi pháp luật trên đường nắm rõ điều đó. Một chuyên gia logistics

Nhiều tài xế xe đầu kéo tại TP.HCM đang tạm ngừng chạy hàng vì lo bị xử phạt khi giấy đăng kiểm của sơ mi rơ moóc không thể hiện đúng loại hàng chuyên chở. Anh N.T.S, một tài xế được Thanh Niên ghi nhận, cho biết anh đã nghỉ làm vài ngày bởi mỗi chuyến vận chuyển hiện tiềm ẩn rủi ro rất lớn. Nguyên nhân nằm ở việc lực lượng CSGT kiểm tra kỹ mục “Loại phương tiện” trên giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường. Nếu giấy đăng kiểm không ghi nội dung phù hợp, hoặc chỉ ghi “sơ mi rơ moóc tải (chở container)”, việc chở hàng hóa thông thường có thể bị xem là vi phạm. Theo quy định được phản ánh, tài xế có thể bị phạt từ 8 đến 12 triệu đồng, đồng thời bị trừ 4 điểm trên giấy phép lái xe. Doanh nghiệp vận tải, với tư cách chủ xe, còn có thể chịu mức phạt từ 40 đến 52 triệu đồng, khiến nhiều người không dám tiếp tục đưa phương tiện ra đường. Không chỉ tài xế lo lắng, nhiều doanh nghiệp vận tải cũng đứng trước nguy cơ tăng chi phí, gián đoạn hoạt động và phải sắp xếp lại đội xe. Ông Phùng Hồng Khanh, Giám đốc Công ty TNHH Hồng Nam tại phường Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long, đã gửi đơn đến Bộ Xây dựng và Cục Đăng kiểm Việt Nam. Ông cho rằng giấy chứng nhận kiểm định đang tồn tại cách phân loại khác nhau giữa sơ mi rơ moóc chở hàng và sơ mi rơ moóc chở hàng hoặc container. Theo phản ánh của ông Khanh, cơ quan đăng kiểm hiện còn tách riêng sơ mi rơ moóc chở hàng tổng hợp với sơ mi rơ moóc chuyên chở container. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp đang sử dụng sơ mi rơ moóc sàn, loại phương tiện có mặt sàn và khung gầm chịu lực, để vận chuyển nhiều nhóm hàng khác nhau. Nếu phương tiện được thiết kế, chế tạo đúng tiêu chuẩn, ông Khanh nhận định nó có thể chở container, hàng rời và hàng hóa thông thường một cách an toàn. Điểm gây tranh cãi là việc phân loại cứng nhắc có thể làm giảm đáng kể khả năng khai thác linh hoạt của phương tiện trong thực tế vận tải. Doanh nghiệp có thể phải bố trí xe riêng cho container, xe riêng cho hàng tổng hợp, dù một sơ mi rơ moóc sàn đủ khả năng đảm nhiệm cả hai nhiệm vụ. Cách tổ chức này không chỉ làm tăng áp lực đầu tư phương tiện mà còn khiến doanh nghiệp khó tận dụng hàng hóa ở cả chiều đi lẫn chiều về. Khi không được dùng phương tiện theo đúng năng lực thiết kế, xe có thể phải chạy rỗng một chiều, trong lúc nhiên liệu, nhân công và chi phí vận hành vẫn phát sinh. Doanh nghiệp còn phải gánh thêm khấu hao, bảo dưỡng và những khoản chi liên quan, từ đó làm chi phí logistics tăng lên trong toàn bộ chuỗi vận chuyển. Ông Khanh kiến nghị cho phép sơ mi rơ moóc sàn chở container khi bảo đảm khóa hãm an toàn, đồng thời tiếp tục chở hàng rời và hàng bách hóa thông thường. Ông cũng đề xuất trong thời gian cơ quan quản lý xem xét, nên có phương án tạm hoãn xử phạt đối với sơ mi rơ moóc chở container nếu xe vẫn đúng tải trọng, kích thước và yêu cầu an toàn giao thông. Hiệp hội Vận tải TP.HCM gần đây cũng gửi công văn kiến nghị, cho rằng những bất cập trên giấy kiểm định không xuất phát từ lỗi của doanh nghiệp vận tải. Theo hiệp hội, nhiều sơ mi rơ moóc sàn được nhập khẩu, sản xuất hoặc lắp ráp với cơ cấu chốt khóa container, có thể phục vụ nhiều mục đích vận chuyển. Tuy nhiên, Cục Đăng kiểm Việt Nam được phản ánh đã thay đổi thông tin, loại bỏ công năng chở hàng và chỉ giữ lại công năng chở container đối với một số phương tiện. Sự thay đổi này khiến doanh nghiệp gặp khó khi khai thác xe, có nguy cơ thiệt hại kinh tế và phải chịu chi phí vận tải cao hơn. Một lãnh đạo trung tâm đăng kiểm tại TP.HCM cho biết trước đây sơ mi rơ moóc thường được phân thành loại chỉ chở container và loại đa dụng có tính năng kép. Theo vị này, thực tế vẫn có doanh nghiệp dùng sơ mi rơ moóc chở container để chở hàng hóa, lâu dần hình thành thói quen hoặc sự hiểu lầm về công năng được phép sử dụng. Hiện CSGT đang tăng cường kiểm tra hành vi này, khiến phản ứng của doanh nghiệp xuất hiện rõ hơn trong bối cảnh hoạt động vận tải vốn chịu nhiều áp lực. Phía cơ sở đăng kiểm cho rằng mình vẫn thực hiện theo quy trình cấp giấy kiểm định, còn tranh cãi tập trung vào việc doanh nghiệp sử dụng phương tiện thế nào sau đó.

Xem thêm tại Thanh Niên