Simeone tái ngộ Mourinho: Khi cả hai cùng thay đổi

Simeone tái ngộ Mourinho: Khi cả hai cùng thay đổi

• Thể thao
• Bóng đá
• La Liga

12 năm kể từ lần chạm trán gần nhất, cả Diego Simeone và Jose Mourinho đều thay đổi, trước thềm derby Madrid lúc 21h15 ngày 20/9 (giờ Hà Nội) ở vòng 7 La Liga.

Lần gần nhất họ đụng độ nhau ở một giải đấu chính thức là lượt về bán kết Champions League 2014, nơi Atletico Madrid của Simeone đánh bại Chelsea của Mourinho 3-1 ngay tại Stamford Bridge để điền tên vào chung kết. Trước đó, ở trận lượt đi trên sân đấu cũ Vicente Calderon, cả hai làm nên một màn đấu trí đầy toan tính và kết thúc bằng tỷ số hòa 0-0, dù Atletico lấn lướt và tạo ra nhiều cơ hội ăn bàn hơn.

Thời điểm ấy, giữa lúc tiki-taka đang ở đỉnh cao thống trị, Simeone và Mourinho như thể "kẻ thù của kẻ thù là bạn". Hai nhà cầm quân không khác gì bắt tay nhau trong buổi họp báo trước trận lượt về ở London (Anh) để cùng tôn vinh lối chơi hoàn toàn đối lập với xu hướng đại chúng.

Cầm bóng ít hơn, phòng ngự khu vực với phân chia khoảng trống chuẩn xác như kẻ ô, đá trực diện, lấy bóng dài và phản công làm vũ khí, đó là những nguyên tắc trong giáo án bóng đá của Simeone và Mourinho. Cả hai đều nóng mắt trước quan điểm cho rằng chỉ có một lối chơi duy nhất được coi là chuẩn mực.

Những ngày trước trận lượt về năm ấy, Mourinho hứng chịu không ít gạch đá từ truyền thông Anh vì lối đá tử thủ ở lượt đi tại Madrid, cũng như trận gặp Liverpool sau đó ở Ngoại hạng Anh. Những lời chỉ trích nhắm vào HLV người Bồ Đào Nha trở thành "chất liệu" cho buổi họp báo của Simeone, khi ông nhận được câu hỏi về chủ đề này.

"Có nhiều phong cách khác nhau, mỗi người tự chọn con đường mình tin tưởng và phù hợp với thời điểm. Phòng ngự không hề dễ, và khi một đội làm chuyện đó cực tốt, họ đáng nhận được lời khen", vị thuyền trưởng của Atletico tuyên bố bấy giờ. Năm 2014, Simeone đang dẫn dắt một tập thể được mệnh danh là "khối bê tông" mỗi khi lùi sâu phòng ngự.

"Bóng đá biến ảo khôn lường và không ai nắm giữ sự thật tuyệt đối. Ai trong chúng ta cũng hiểu về bóng đá. Tôi không tự trói buộc mình vào bất kỳ triết lý nào và tôn trọng tất cả", Simeone từng nói thêm. "Nếu ai cũng đá giống nhau thì chán lắm! Bạn có thể thắng với 10 người phòng ngự, 10 người tấn công hay 10 người ở giữa sân... Đó mới là cái hay của môn thể thao này".

Ngay sau đó, tới lượt Mourinho tung những lời đáp trả trước các chỉ trích. "Bóng đá bây giờ đầy rẫy những nhà triết học hiểu về bóng đá hơn tôi, những người mang theo các lý thuyết hết sức huyễn hoặc", HLV sinh năm 1963 mỉa mai. "Nhưng thực tế là một đội bóng không biết phòng ngự sẽ gặp rắc rối ngay. Thời kỳ đầu tôi ở Chelsea, tôi có Petr Cech và Didier Drogba. Nếu không chơi bóng dài thì đúng là ngốc nghếch. 10 hay 20 năm trước, một đội bóng phụ thuộc vào HLV, vào ban lãnh đạo, còn giờ đây ảnh hưởng đến từ cả các luận điệu chỉ trích".

Quay về hiện tại, trước thềm trận derby Madrid, cả Simeone lẫn Mourinho một lần nữa dành cho nhau sự tôn trọng công khai. Thuyền trưởng của đội chủ sân Metropolitano nói trong họp báo: "Tôi ngưỡng mộ Mourinho và ông ấy cũng biết tôi trân trọng ông ấy thế nào". Đáp lại, người đồng nghiệp phía Real tuyên bố: "Chúng tôi là những người chung chí hướng".

Sau 12 năm, hai con người chênh nhau 7 tuổi này đều không còn là những HLV của những ngày xưa cũ. Cả hai giờ đây sẵn sàng chấp nhận rủi ro với quả bóng để triển khai từ tuyến dưới. Việc sử dụng thủ môn như một nhân tố tham gia luân chuyển bóng ngắn chính là minh chứng lớn nhất cho sự thay đổi, một yêu cầu bắt buộc của xu thế bóng đá mới.

Với Simeone, tỷ lệ phất bóng dài của thủ thành Jan Oblak đã giảm từ 80% xuống chỉ còn 39%. "Bóng đá đang thay đổi. Mấy năm trước, các đội phòng ngự tốt hơn và đối thủ không có hàng công mạnh như bây giờ", người gác đền Slovenia nhận xét.

Trong khi, nếu nhìn lại 15 năm qua trong sự nghiệp cầm quân của Mourinho, dòng chảy tiến hóa cũng không bỏ qua ông. Trong nhiệm kỳ đầu dẫn dắt Real, Iker Casillas đạt tỷ lệ chuyền dài gần 60% ở hai mùa đầu (2010-2011 và 2011-2012), trong khi Diego Lopez vượt mức 75% ở mùa thứ ba (2012-2013). Nhưng ở lần trở lại Santiago Bernabeu này, cũng thống kê tương tự về Thibaut Courtois chỉ ghi nhận 20,5% theo dữ liệu từ Opta.

Chưa từng có thủ môn nào dưới thời Mourinho lại tung ra ít đường chuyền dài đến thế. Tuy nhiên, nhìn rộng ra sự nghiệp cầm quân nhà cầm quân 63 tuổi, xu hướng giảm dần của tỷ lệ này là không thể tránh khỏi. Courtois từng vượt mốc 81% ở mùa 2014-2015 ở Chelsea, David de Gea luôn duy trì trên 70% ở Man Utd (2016-2019). Kể từ đó, con số giảm dần với Hugo Lloris ở Tottenham (53% mùa 2020-2021), Rui Patricio ở AS Roma (dưới 50% giai đoạn 2021-2024), Dominik Livakovic ở Fenerbahce (52% mùa 2024-2025) và Anatoliy Trubin mùa trước ở Benfica (41%).

"Tôi tiến hóa dựa trên những cầu thủ mình có", Mourinho từng lên tiếng. "Triết lý bóng đá bạn thích là một chuyện, còn làm được gì với những nhân tố trong tay lại là chuyện khác". Vài ngày trước, ông thậm chí còn biện giải về phong cách lối chơi muốn xây dựng ở Real hiện tại, với nỗ lực biến pressing tầm cao trở thành phương pháp chủ đạo

"Cá nhân tôi không thích đội bóng của mình phải phòng ngự lùi sâu, nhưng có những mẫu cầu thủ và tập thể lại thích nghi tốt hơn với trạng thái đó", Mourinho nói trước trận gặp Elche. "Thứ tôi kiên quyết tránh mắc phải là sự xung đột giữa triết lý của bản thân và phẩm chất vốn có của các học trò. Tôi muốn tập thể của mình đoạt lại bóng ngay trên phần sân đối thủ và từ đó kết thúc đợt tấn công chỉ trong ba đến bốn của giai đoạn chuyển trạng thái. Đây cũng là miếng đánh mà chúng tôi đã thực hiện thành công ở nhiều trận đấu".

"Tuy nhiên, nếu phải co về phòng ngự lùi sâu, tôi không chấp nhận thái độ thụ động kiểu: ‘OK, chúng ta giỏi phản công, có những ngòi nổ phía trên sẵn sàng kết liễu đối thủ một khi chuyển trạng thái, nên cứ an tâm cố thủ ở đây vậy’. Tôi không hề muốn các học trò mang tư duy đó. Nhưng tôi cũng không muốn đội bóng của mình phải chịu sức ép quá mức, theo kiểu khi lùi sâu, chúng tôi để đối thủ tung ra hai-ba pha dứt điểm buộc thủ môn phải trổ tài, hay hồi hộp hứng chịu bốn-năm quả phạt góc liên tiếp... Tôi hoàn toàn không muốn điều đó xảy ra. Mục tiêu quan trọng nhất là phải tìm ra được điểm cân bằng", ông nhấn mạnh.

Mourinho đã chỉ ra Inter Milan ngày trước của ông có thể đá tử thủ suốt 90 phút mà vẫn ở trong... vùng an toàn: "Chúng tôi có thể thủ như vậy suốt ba ngày liền mà đối thủ cũng chẳng thể ghi nổi một bàn, đó là do tố chất cầu thủ. Chúng tôi đá như thế không có nghĩa là bản chất chúng tôi muốn thế".

Ba trận đấu gần nhất của Real mùa này họ đều thắng, 2-1 trước Inter, 4-1 trước Rayo Vallecano và 3-2 trước Elche. Song điểm chung trong cả ba trận đó là việc thầy trò Mourinho đều không giữ sạch lưới, có những thời điểm để đối thủ lấn lướt và tung ra hàng loạt các pha dứt điểm. Real đã có thể thắng đậm hơn, nhưng đồng thời vẫn có thể thủng lưới nhiều hơn. Ấy chính là sự hỗn loạn mà Mourinho không muốn. Ông đã nhắc về việc muốn các học trò của mình phải "kiểm soát tuyệt đối" và vẫn ghi được năm, sáu, bảy bàn thắng.

Simeone – người sẽ kỷ niệm 15 năm gắn bó với Atletico vào tháng 12 năm nay, lâu nay luôn bị dán cái mác HLV phòng ngự phản công. Nhưng nếu nhìn lại giai đoạn từ cuối 2022 đến hết mùa 2022-2023, bấy giờ tập thể Atletico của ông chơi thứ bóng đá kiểm soát. Tấm gương phản chiếu là cựu hậu vệ Mario Hermoso (người hiện đang khoác áo AS Roma). Thời ấy, khi cả thế giới nói về cách Pep Guardiola sử dụng John Stones như một trung vệ lai tiền vệ (hybrid), thì Simeone thực tế đã dùng Hermoso theo cách đó từ trước, với vai trò cầm dẫn bóng và chuyền bóng tiến công.

Sự thay đổi cũng là từ khóa Simeone từng nhắc đến. "Tôi đã phải đập đi xây lại đội hình rất nhiều lần, tùy thuộc vào phẩm chất của những tân binh", HLV người Argentina từng chia sẻ với báo Pháp L’Équipe giữa tháng 8/2026. "Tôi luôn nỗ lực tối đa hóa giá trị của từng cầu thủ để khai thác phong độ tốt nhất từ họ, qua đó tạo ra phản ứng dây chuyền mang lại lợi ích cho cả tập thể. Thực ra, tôi tin mọi HLV đều khởi đầu từ một tư tưởng chung, đó là tất cả đều muốn thắng. Sau đó mới sinh ra cuộc tranh luận muôn hình vạn trạng giữa phe tấn công nhiều và phe tấn công ít".

Câu nói của HLV 56 tuổi có thể dẫn nhập đến một công trình nghiên cứu khoa học, phân định rõ bốn khái niệm trong bóng đá: triết lý huấn luyện, ý tưởng chơi bóng, mô hình vận hành và phong cách thi đấu. Trong bốn khía cạnh này, triết lý huấn luyện và ý tưởng chơi bóng có thể giữ nguyên, song hai phạm trù còn lại hoàn toàn có thể tiến hóa và thay đổi. Đặc biệt, phong cách thi đấu – thứ khán giả thực sự nhìn thấy trên sân ở từng thời điểm nhất định, vốn luôn chịu tác động bởi lực lượng nhân sự sẵn có, đối thủ, hay giải đấu...

Mỗi HLV là qua từng giai đoạn, thời kỳ của sự nghiệp là tập hợp của tất cả những khía cạnh đó. Và như thế có nghĩa rằng họ luôn thay đổi theo dòng thời gian, bởi nhân sự trong tay không phải là hằng số. Simeone lẫn Mourinho cũng như vậy.

Hoàng Thông tổng hợp