Xử lý nghiêm các vi phạm
Liên quan tới vụ nghi ngộ độc sau khi ăn bánh mì Bà Được tại tỉnh Quảng Ngãi, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa có văn bản hỏa tốc đề nghị Sở Y tế Quảng Ngãi khẩn trương điều tra, xử lý vụ việc.
Trước đó, ngày 10/10, các cơ sở y tế trên địa bàn Quảng Ngãi tiếp nhận các bệnh nhân có biểu hiện đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, một số trường hợp kèm sốt sau khi ăn bánh mì có nhân tại điểm bán Bà Được trên vỉa hè số 12 Duy Tân, phường Cẩm Thành. Theo thông tin điều tra dịch tễ ban đầu, các bệnh nhân khai đã mua và ăn bánh mì tại đây trong khoảng thời gian từ 9 giờ-18 giờ ngày 9/10. Đến sáng 13/10, số người nhập viện nghi ngộ độc thực phẩm đã tăng lên 167 trường hợp.
Điểm bán Bà Được do bà Nguyễn Thị Thúy làm chủ, mỗi ngày bán khoảng 350 ổ bánh mì. Qua kiểm tra, chủ cơ sở chưa chứng minh được giấy tờ liên quan nguồn gốc các nguyên liệu chế biến. Khu vực chế biến tại nhà riêng ở số 275 Phan Bội Châu, phường Cẩm Thành, được xác định chưa bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm.
Vụ việc tiếp tục đặt ra yêu cầu tăng cường quản lý an toàn thực phẩm, nhất là đối với những điểm bán sử dụng nhiều loại nguyên liệu chế biến sẵn. Việc kiểm soát không đầy đủ điều kiện vệ sinh hoặc sử dụng nguyên liệu không bảo đảm chất lượng có thể làm gia tăng nguy cơ ngộ độc.
Còn tại Thành phố Hồ Chí Minh, theo bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm thành phố: Trong 9 tháng đầu năm 2026, thành phố xảy ra 21 vụ nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, trong đó chín vụ được kết luận là ngộ độc thực phẩm với 637 người mắc, không có ca tử vong. Theo bà Lan, công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm hiện đang đối mặt nhiều thách thức. Đó là, sự bùng nổ của mạng xã hội và các ứng dụng giao nhận đồ ăn tạo ra một thị trường thực phẩm trực tuyến khổng lồ với các “bếp ăn trên mây”, gây khó khăn trong quản lý giám sát. Bên cạnh thiếu nhân sự làm công tác quản lý an toàn thực phẩm tại phường, xã trong khi khối lượng công việc lớn; việc kiểm tra định kỳ khó phát hiện vi phạm...
Sớm chấm dứt cảnh “một mâm cơm, ba bộ quản lý”
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), mà Bộ Y tế vừa công bố, trong đó thống nhất đầu mối quản lý và phân định rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành thay vì để các cơ quan quản lý chồng chéo như hiện nay. Luật sửa đổi, với thay đổi căn bản là chuyển từ kiểm soát riêng lẻ từng khâu sản xuất sang quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm từ sản xuất ban đầu đến bàn ăn, dựa trên mức độ nguy cơ.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, tư duy này khắc phục bất cập khi chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp và nhiều sản phẩm nằm ở vùng giao thoa giữa các lĩnh vực quản lý. Hiện nay, ba bộ: Bộ Y tế, Bộ Công thương và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng Ủy ban nhân dân các cấp quản lý an toàn thực phẩm theo Luật An toàn thực phẩm năm 2010. Mô hình này tạo ra tình trạng được ví von là “một mâm cơm, ba bộ quản lý”, gây rối loạn trong quản lý nhất là khi sản phẩm liên quan nhiều ngành. Thí dụ, cùng là sữa, nhưng sữa tươi vừa vắt thuộc ngành nông nghiệp và môi trường quản lý, sữa thành phẩm lại thuộc trách nhiệm ngành công thương, còn sữa có bổ sung vi chất thì thuộc ngành y tế quản lý.
Vì vậy, như bà Đinh Thị Thu Thủy, Phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cho biết: Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đề xuất Bộ Y tế là đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm tại Trung ương, Ủy ban nhân dân các cấp chịu trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn. Các bộ, ngành tiếp tục quản lý chuyên ngành theo lĩnh vực được phân công. Cụ thể, Bộ Y tế chịu trách nhiệm chính trong quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trên phạm vi cả nước. Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý đối với sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi. Bộ Công thương chịu trách nhiệm về hàng giả, gian lận thương mại…
Theo bà Thủy, việc thống nhất đầu mối quản lý nhằm khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo trong quản lý, đồng thời lần đầu tiên văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước có một điều quy định riêng về hậu kiểm. Theo đó, công tác giám sát trên thị trường sẽ được tăng cường thông qua lấy mẫu, thanh tra, kiểm tra. Tần suất kiểm tra theo mức độ nguy cơ. Với thực phẩm thông thường, cơ sở được kiểm tra không quá một lần trong năm; nhưng sẽ tăng tần suất kiểm tra đối với thực phẩm nguy cơ cao hoặc cơ sở có “hồ sơ” vi phạm về an toàn thực phẩm. Việc quản lý sẽ tập trung vào nhóm sản phẩm, cơ sở có nguy cơ, đồng thời tăng giám sát trên thị trường.
Cùng với siết chặt quản lý và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, nhiều ý kiến nhấn mạnh: Cần có giải pháp nhằm nâng cao đạo đức trong kinh doanh. Trung thực về nguyên liệu, nguồn gốc, chất lượng không chỉ là yêu cầu của pháp luật, mà còn là giới hạn đạo đức tối thiểu mà một doanh nghiệp, hộ kinh doanh thực phẩm phải tự đặt ra cho mình.
Trước thực trạng vi phạm về an toàn thực phẩm nhức nhối hiện nay, việc siết chặt quản lý và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật đang trở thành nhiệm vụ cấp thiết hơn bao giờ hết.
An Hà - Lê Nguyễn