Sống bất an bên bờ sông sạt lở - Thanh Niên

Những căn nhà từng xa bờ sông hàng cây số nay chỉ cách vài chục mét vì sạt lở, có gia đình đã 3 lần phải dỡ nhà. Tại nhiều khu vực ven sông Hậu, sông Tiền (An Giang), người dân đang sống trong bất an khi đất dưới chân có thể sụp xuống sông bất cứ lúc nào.

3 LẦN DỠ NHÀ VẪN CHƯA YÊN

Những ngày tháng 9 này, tại đầu cồn thuộc tổ 1, ấp Mỹ Khánh 1, xã đảo Mỹ Hòa Hưng, tỉnh An Giang, dòng sông Hậu cuộn chảy sát bờ. Những vết nứt kéo dài trên mặt đường. Có chỗ, từng mảng đất lớn đổ xuống lòng sông, để lại khoảng bờ nham nhở.

Mới đây, chiều 9.9, đoạn bờ sông dài khoảng 50 m sạt lở, ăn sâu vào đất liền khoảng 5 m. Cách đó chỉ vài chục mét, vào ngày 25.8 đã xảy ra vụ sạt lở với chiều dài cũng khoảng 50 m, ăn sâu vào bờ tới khoảng 7 m. Những vụ sạt lở liên tiếp khiến 6 hộ dân phải tháo dỡ hoàn toàn nhà cửa, di chuyển tài sản trước khi bị dòng sông nuốt chửng. Do xã chưa có khu tái định cư nên bà con phải ở nhờ nhà người thân hoặc được người dân trong khu vực hỗ trợ.

Ông Nguyễn Tấn Phát (80 tuổi, ấp Mỹ Khánh 1) cho biết gia đình ông đã 3 lần dỡ nhà để "chạy lở". Ngày trước, bờ sông cách nhà ông gần 2 km, dân cư đông đúc. Sau đó, mỗi lần đất ven sông sạt xuống, ông lại chuyển căn nhà vào sâu hơn, nghĩ rằng chỉ cần tránh xa mép nước thì sẽ an toàn. "Trước đây, tôi nghĩ nhà cách bờ sông xa như vậy thì chắc không sao. Ai ngờ bây giờ vẫn bị sạt lở", ông Phát nói.

Theo lãnh đạo UBND xã Mỹ Hòa Hưng, trên địa bàn xã hiện còn 2 điểm có nguy cơ sạt lở nghiêm trọng thuộc ấp Mỹ Khánh 1 và ấp Mỹ Thuận. Đáng lo nhất là khu vực từ cống Út Na đến ấp Mỹ Khánh 1, dài khoảng 2 km, có nguy cơ sạt lở cao, đặc biệt là vào mùa mưa lũ như hiện nay.

Tại khu vực đầu cồn của xã, dòng nước áp sát bờ và chảy xiết. Phía trên bờ là nhà dân, đường giao thông và nhiều công trình phục vụ đời sống. Mỗi mét đất bị cuốn xuống sông không chỉ làm thu hẹp bờ mà còn kéo theo nguy cơ mất nhà, mất đường và đe dọa trực tiếp tính mạng người dân.

Xã đang kiến nghị UBND tỉnh An Giang chỉ đạo các sở, ngành sớm hoàn thành, đưa vào sử dụng khu dân cư Mỹ Long 1 để bố trí chỗ ở ổn định lâu dài cho người dân vùng sạt lở. Đồng thời, đề xuất Trung ương hỗ trợ đầu tư tuyến kè chống sạt lở bờ sông Hậu dài khoảng 2 km, nhằm bảo vệ khu vực đầu cồn và hạn chế sạt lở tiếp diễn.

CẢNH BÁO SẠT LỞ TẠI 56 ĐOẠN SÔNG, KÊNH, RẠCH

Không chỉ Mỹ Hòa Hưng, sạt lở đang là nỗi lo thường trực ở nhiều địa phương tỉnh An Giang. Câu chuyện của ông Phát cũng là tình cảnh của nhiều hộ dân sống ven sông. Mỗi lần xảy ra sạt lở, họ lại lùi nhà vào sâu thêm một bước, nhưng phía sau những căn nhà ấy không phải là khoảng đất vô tận. Có người đã chạy lở đến lần thứ 2, thứ 3 và không phải ai cũng còn chỗ để chạy.

Ông Lương Huy Khanh, quyền Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, cho biết từ đầu năm đến giữa tháng 9.2026, toàn tỉnh xảy ra 38 vụ sạt lở, rạn nứt, sụp lún đất bờ sông, kênh, rạch, với chiều dài hơn 1.700 m. Sạt lở khiến 45 căn nhà cần di dời, trong đó 8 căn sụp hoàn toàn xuống sông, kênh, rạch và 5 căn sụp một phần, một số tuyến đường giao thông nông thôn bị đứt gãy. Tổng thiệt hại tài sản ước tính hơn 19 tỉ đồng.

Theo ông Khanh, tại các điểm sạt lở, chính quyền địa phương tổ chức tuyên truyền, cảnh báo để người dân chủ động phòng tránh. Các lực lượng cũng phối hợp kiểm tra, xử lý những trường hợp xây dựng công trình trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi, kênh rạch; đồng thời hỗ trợ các địa phương ứng phó, khắc phục sạt lở theo phương châm "4 tại chỗ". Ở những nơi cấp bách, các địa phương phải triển khai những giải pháp tạm thời như cừ tràm, cừ bạch đàn, cành cây và các vật liệu sẵn có để hạn chế sạt lở phát sinh và mở rộng.

Để bảo vệ tính mạng và tài sản người dân, đến nay, tỉnh An Giang đã đầu tư gần 88 km kè bảo vệ bờ sông, kênh, rạch. Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tế, con số này vẫn còn rất khiêm tốn. Theo kết quả quan trắc và cảnh báo sạt lở đất bờ sông vào tháng 3.2025 của tỉnh An Giang, toàn tỉnh có 56 đoạn sông, kênh, rạch được cảnh báo sạt lở, với tổng chiều dài hơn 181 km. Trong đó, sông Tiền có 12 đoạn với tổng chiều dài 49,1 km; sông Hậu 29 đoạn, dài 84 km; sông Vàm Nao 1 đoạn, dài 6 km; sông Bình Di 1 đoạn, dài hơn 9 km; sông Châu Đốc 3 đoạn, dài 6,4 km; kênh Xáng Tân An 4 đoạn, dài 14,4 km; rạch Ông Chưởng 5 đoạn, dài 10 km và rạch Cái Sắn 1 đoạn, dài 2,3 km.

Đáng chú ý, có 4 đoạn được cảnh báo ở mức đặc biệt nguy hiểm, gồm: khu vực sông Hậu - sông Vàm Nao từ Kiến An đến Mỹ Hội Đông dài 6 km; kênh Xáng Tân An qua xã Tân An dài 4,9 km; sông Tiền đoạn Long Điền A - nhánh chính sông Tiền dài 3,8 km; sông Tiền đoạn Phú An dài 3,1 km. Ngoài ra, 3 đoạn sông Hậu tại các khu vực Châu Phong, Phú Hiệp - Hòa Lạc - Phú Bình, Bình Đức - Bình Khánh - Mỹ Bình được cảnh báo ở mức nguy hiểm và đặc biệt nguy hiểm. 49 đoạn còn lại nằm trong diện cảnh báo nguy hiểm.

Dòng sông vẫn chảy, mùa mưa lũ vẫn còn. Người dân vùng sạt lở cần một nơi để sống an toàn lâu dài, cần một bờ kè đủ chắc để giữ đất, giữ đường và giữ lại những xóm làng đã tồn tại bên dòng sông qua nhiều thế hệ. Bởi "chạy lở" một lần đã là mất mát lớn, không ai muốn phải trải qua nhiều lần trong đời.

Ông Lương Huy Khanh, quyền Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, Sở Nông nghiệp-Môi trường tỉnh An Giang, cho biết trên cơ sở hiện trạng, mức độ sạt lở và nguy cơ ảnh hưởng dân cư, công trình hạ tầng, tỉnh đang hoàn chỉnh báo cáo để đề xuất Trung ương hỗ trợ nguồn vốn thực hiện 18 dự án kè sạt lở bờ sông, với tổng nhu cầu vốn gần 7.000 tỉ đồng. Đây là nguồn lực được kỳ vọng xử lý những điểm sạt lở quy mô lớn, bảo vệ khu dân cư, đường giao thông, các công trình quan trọng và những khu vực ven sông có nguy cơ cao.