Sống trên núi mà nơm nớp lo sạt lở bờ sông, chạy lũ

Ngày 21-9, ghi nhận của Tuổi Trẻ tại xã Sơn Linh cho thấy nhiều đoạn bờ sông Trà Khúc qua địa bàn bị sạt lở nghiêm trọng. Có nơi, sau nhiều lần sạt lở, bờ sông trở thành vách đất dựng đứng ngay phía sau nhà dân, cách đường dân sinh chỉ khoảng 5m.

Nhà bên sông, mùa lũ phải chạy nhiều lần

Theo UBND xã Sơn Linh, có 42 hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp bởi tình trạng sạt lở bờ sông Trà Khúc. Trong khi đó, toàn xã có hơn 680 hộ dân nằm trong khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi ngập lụt.

Tại thôn Đồng A, nhiều căn nhà đã xuất hiện tình trạng nứt sàn do đất sụt lún sau những mùa mưa lũ.

• Đất đá, cây rừng chắn ngang đường Nam Đông - A Lưới

Nhà nằm sát mép sông, bà Đinh Thị Phun cho biết sau mùa lũ năm 2025, gia đình phải đổ thêm đất, xếp đá và trồng cây để gia cố phần đất bị cuốn trôi.

"Ở đây, mùa lũ đến phải chạy lũ 5-6 lần. Ban ngày thì dễ, chứ nước lũ lên ban đêm là cực kỳ nguy hiểm. Vì vậy chính quyền thường yêu cầu dân di dời sớm" - bà Phun nói.

Đứng ở khu vực này, nhìn về thượng nguồn sông Trà Khúc thấy rõ vị trí như "vuông góc" với dòng nước. Khi lũ lớn, nước từ thượng nguồn thốc thẳng vào khu dân cư.

Cách nhà bà Phun khoảng 50m, bà Đinh Thị Huỳnh cũng chủ động gia cố phần đất phía sau nhà. Bà trồng một bụi tre lớn để giữ đất nhưng đã bị lũ năm ngoái cuốn trôi. Mùa mưa năm nay, bà tiếp tục trồng lại tre và đổ thêm đất.

Dọc bờ sông, nhiều hộ dân cũng chủ động trồng tre, cây xanh, đổ đất, xếp đá để chống chọi với tình trạng sạt lở. Những biện pháp này chỉ mang tính tạm thời, trong khi mỗi mùa mưa lũ, bờ sông tiếp tục bị bào mòn.

Tình trạng sạt lở tại đây đã kéo dài nhiều năm. Qua các cuộc tiếp xúc cử tri, người dân nhiều lần kiến nghị xây dựng kè chống sạt lở hoặc bố trí tái định cư để có thể an tâm sinh sống. Tuy nhiên, do nguồn lực địa phương còn hạn chế, những kiến nghị này chưa thể thực hiện.

Lo lũ dâng nhanh sạt lở nặng hơn

Nỗi lo của người dân Sơn Linh càng lớn khi trên sông Trà Khúc, ở khu vực thượng nguồn và hạ nguồn qua địa bàn xã có hai nhà máy thủy điện sắp tích nước, vận hành phát điện.

Người dân lo ngại khi các hồ thủy điện đi vào hoạt động, việc điều tiết nước có thể khiến mực nước sông thay đổi nhanh trong những thời điểm mưa lũ, trong khi nhiều khu dân cư hiện nằm sát bờ sông và khu vực có nguy cơ sạt lở.

Ngay trước mùa mưa, những dấu hiệu sạt lở mới đã xuất hiện. Tại khu vực mố cầu Sơn Linh - Sơn Giang, nhiều điểm sạt mới chồng lên những vết sạt cũ đã được cỏ cây phủ kín.

Bà Sang Thị Minh Ngọc - Chủ tịch UBND xã Sơn Linh - cho biết tình trạng sạt lở bờ sông Trà Khúc qua địa bàn kéo dài khoảng 4km, đến khu vực xã Sơn Hạ.

"Địa phương rất mong được bố trí kinh phí xây dựng kè chống sạt lở và tái định cư cho người dân. Đây là nguyện vọng của cử tri nhiều năm qua" - bà Ngọc nói.

Theo bà Ngọc, trước mùa mưa lũ năm nay, xã đã xây dựng phương án chủ động di dời các hộ dân ở những khu vực dễ bị tổn thương. Khi mưa lớn, nước sông dâng, người dân sẽ được đưa đến ở xen ghép tại những nhà dân ở vị trí cao hơn. Xã cũng bố trí các nhà công sản để tiếp nhận người dân khi cần thiết.

Với những người dân sống bên sông Trà Khúc, mỗi mùa mưa đến không chỉ là chuyện chống chọi với nước lũ mà còn là nỗi lo đất dưới chân nhà tiếp tục bị cuốn đi. 

Những bụi tre, bao đất, tảng đá được người dân tự gia cố bên bờ sông chỉ có thể giúp họ chống chọi trước mắt, trong khi một giải pháp lâu dài vẫn đang chờ nguồn lực.

Tối 17-9, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã Quảng Sơn, tỉnh Lâm Đồng (vùng Đắk Nông cũ) cho biết mưa kéo dài khiến nước tích tụ, kết cấu đất thay đổi gây sụt lún nghiêm trọng tại thôn Đắk Snao.