Sông Vàm Cỏ Đông, tuyến giao thông thủy huyết mạch của tỉnh Tây Ninh, dài hơn 180km, bắt nguồn từ biên giới Campuchia, chảy qua địa phận Tây Ninh và hợp lưu với sông Vàm Cỏ Tây trước khi đổ ra cửa Soài Rạp. Với chiều rộng trung bình khoảng 140m, con sông này đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển hàng hóa và kết nối các khu vực.
Tuy nhiên, hoạt động giao thông thủy trên sông Vàm Cỏ Đông đang đối mặt với nhiều thách thức. Từ khu vực biên giới chảy về phường Gò Dầu, sông cắt ngang quốc lộ 22 và thường xuyên xuất hiện những mảng lục bình trôi dày đặc, gây cản trở đáng kể cho các phương tiện thủy. Đoạn sông chảy qua xã Đức Hòa uốn lượn hình vòng cung, với cầu Đức Hòa trên quốc lộ N2 bắc qua.
Hai bên bờ sông là những vườn cây ăn trái của người dân và các bãi tập kết cát, đá của doanh nghiệp. Phần lớn bờ sông Vàm Cỏ Đông chưa được xây dựng kè, với những rừng dừa nước mọc um tùm kéo dài qua xã Thạnh Lợi.
Với lợi thế giao thông thủy thuận lợi, sông Vàm Cỏ Đông là tuyến đường quan trọng cho việc vận chuyển hàng hóa. Dọc hai bên bờ sông, nhiều doanh nghiệp đã xây dựng kho bãi tập kết vật liệu xây dựng, sử dụng sà lan để vận chuyển.
Ông Hùng, một lái sà lan chở cát với hơn 10 năm kinh nghiệm trên sông Vàm Cỏ Đông, chia sẻ về cuộc sống lênh đênh trên thuyền cùng đồng nghiệp. Ông cho biết, việc vận chuyển hàng hóa phụ thuộc vào thủy triều, khi nước ròng phải neo đậu để tiết kiệm nhiên liệu.
Ông Nguyễn Văn Nu, người dân địa phương có hơn 50 năm gắn bó với dòng sông, cho biết phương tiện chủ yếu lưu thông trên sông là thuyền nhỏ và sà lan. Ông cũng nhận định rằng các cầu bắc qua sông có khẩu độ thấp, gây khó khăn cho tàu chở container.
Tuyến phà Lương Bình - Thạnh Hòa vẫn là phương tiện quan trọng giúp người dân địa phương qua sông, phục vụ nhu cầu đi lại hàng ngày.
Đáng chú ý, một số tuyến đường dân sinh ven sông Vàm Cỏ Đông, đoạn qua xã Thạnh Lợi, đang có dấu hiệu sạt lở, buộc cơ quan chức năng phải lắp biển cảnh báo để đảm bảo an toàn cho người dân.
Sở Xây dựng tỉnh Tây Ninh đang tích cực khảo sát dọc sông Vàm Cỏ Đông để thu thập dữ liệu, đánh giá hiện trạng và đề xuất phương án phát triển giao thông thủy. Lãnh đạo Sở Xây dựng nhận định sông Vàm Cỏ Đông có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển giao thông thủy, góp phần giảm áp lực cho đường bộ, giảm chi phí vận chuyển và nâng cao hiệu quả logistics.
Việc phát triển giao thông thủy trên sông Vàm Cỏ Đông không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương để giải quyết các vấn đề tồn tại, đảm bảo sự phát triển bền vững và hài hòa với môi trường sống của người dân.
Tuy nhiên, theo ghi nhận của phóng viên, trong khi tỉnh đang khảo sát, hàng trăm căn nhà lụp xụp vẫn nằm sát mé sông, thậm chí lấn ra lòng sông, đặt ra thách thức lớn trong việc quy hoạch và phát triển bền vững tuyến giao thông thủy này.
Hướng tuyến sông Vàm Cỏ Đông qua địa phận tỉnh Tây Ninh, từ khu vực biên giới Campuchia về phía hạ du (Đồ họa: An Huy).