Vụ tai nạn xảy ra trên tuyến đường sắt cao tốc nối Thủ đô Madrid với thành phố Seville, một trong những tuyến đường sắt nhộn nhịp nhất Tây Ban Nha. Sáng 28/10 (theo giờ địa phương), đoàn tàu AVE số hiệu 2080 của Hãng đường sắt quốc doanh Renfe bất ngờ đâm từ phía sau vào đoàn tàu số hiệu 6076 của Công ty tư nhân Iryo đang dừng trên đường ray. Cú va chạm khiến nhiều toa tàu trật bánh, bị hất văng khỏi đường ray. Một toa tàu gần như bị xé nát, các mảnh vỡ văng xuống cánh đồng bên dưới.
Theo thông tin ban đầu, hai đoàn tàu chở tổng cộng hơn 500 hành khách. Trong số các nạn nhân thiệt mạng có 42 công dân nước ngoài đến từ bảy quốc gia. Hàng chục xe cứu hỏa, xe cứu thương và xe cảnh sát được điều động tới hiện trường. Hơn 500 nhân viên cứu hộ, cùng ít nhất ba trực thăng và nhiều thiết bị bay không người lái tham gia công tác tìm kiếm, cứu nạn. Các lực lượng chức năng dựng lều phục vụ ứng phó khẩn cấp, sử dụng đèn chiếu sáng công suất lớn và chó nghiệp vụ để tìm kiếm những người còn mắc kẹt trong các toa tàu biến dạng. Một số thi thể chưa được xác định danh tính.
Trước mức độ nghiêm trọng của thảm kịch, Chính phủ Tây Ban Nha tuyên bố ba ngày quốc tang, bắt đầu từ ngày 29/10. Thủ tướng Pedro Sánchez đã tới hiện trường, trực tiếp nắm tình hình cứu hộ và chia sẻ mất mát với gia đình các nạn nhân. "Tây Ban Nha chìm trong tang tóc. Nếu có sự tắc trách, điều đó sẽ được làm sáng tỏ. Và nếu hệ thống an toàn có sai sót, chúng sẽ được xử lý với thái độ kiên quyết cao nhất", Thủ tướng Tây Ban Nha nhấn mạnh.
Theo Bộ trưởng Giao thông Tây Ban Nha Óscar Puente, sự cố có thể bắt nguồn từ sai sót trong xử lý hệ thống an toàn đường sắt. Theo AP, hệ thống kiểm soát tàu tự động LZB tại ga Urda gặp lỗi kết nối máy tính, ảnh hưởng đến đoạn đường ray dài 63 km và khiến sáu đoàn tàu tự động dừng. Trung tâm điều hành tại Madrid sau đó chuyển sang phương thức điều khiển thủ công. Các bản ghi âm liên lạc cho thấy, nhân viên điều hành hướng dẫn lái tàu Renfe chuyển sang hệ thống tín hiệu thay thế BSL nhưng vẫn cho phép tàu chạy với tốc độ bình thường. Trong khi đó, quy định yêu cầu tàu giảm tốc độ xuống không quá 40 km/giờ khi hệ thống LZB ngừng hoạt động.
Sau đó, lái tàu Iryo liên tục thông báo gặp sự cố với hệ thống BSL và không thể khởi động lại, khiến đoàn tàu phải dừng trước khi vào ga Urda. Tuy nhiên, tàu Renfe vẫn tiếp tục di chuyển dẫn đến thảm kịch. Bộ trưởng Puente đánh giá, quyết định cho phép tàu chạy tiếp trong khi tín hiệu đèn vẫn báo đỏ là "không thể giải thích được", đồng thời cho biết, cuộc điều tra sẽ tập trung làm rõ trách nhiệm của nhân viên điều hành, quy trình xử lý sự cố và những sai sót có thể đã dẫn đến vụ va chạm.
Theo Reuters, thảm kịch tại Toledo tiếp tục làm dấy lên những lo ngại về an toàn đường sắt tại Tây Ban Nha. Trước đó, hồi tháng 1, nước này cũng ghi nhận một vụ tai nạn nghiêm trọng tại thị trấn Adamuz, tỉnh Córdoba, khiến 46 người chết. Vụ việc đã làm bùng lên tranh luận về mức đầu tư dành cho bảo dưỡng hạ tầng. Chính phủ Tây Ban Nha khẳng định, đã tăng 54% chi tiêu bảo trì mạng lưới đường sắt kể từ năm 2018. Tuy nhiên, phần lớn nguồn vốn vẫn dành cho xây dựng hạ tầng mới, trong khi chỉ khoảng 16% được phân bổ cho bảo trì, cải tạo và nâng cấp. Các công đoàn ngành đường sắt đã lên kế hoạch đình công, yêu cầu cải thiện quy trình ứng phó tình huống khẩn cấp, bảo đảm độ tin cậy của đoàn tàu và tăng cường các giải pháp kỹ thuật nhằm khắc phục những bất cập tồn tại lâu nay.
Giới phân tích cho rằng, vụ tai nạn đặt ra yêu cầu rà soát trách nhiệm, quy trình kiểm soát và công tác bảo trì hạ tầng đường sắt Tây Ban Nha. Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng dịch vụ đường sắt tăng mạnh, với khoảng 25 triệu lượt hành khách chỉ trong nửa đầu năm nay, việc làm rõ nguyên nhân và khắc phục các lỗ hổng an toàn có ý nghĩa quan trọng nhằm ngăn ngừa những thảm kịch tương tự.
GIAO LINH