Sau những ngày sốt nóng chạm đỉnh 4.370 USD/ounce vào cuối tháng 9, giá vàng thế giới bước vào nhịp điều chỉnh, lình xình quanh vùng 4.100 USD/ounce, giảm khoảng 5%. Trong khi đó, giá bạc cũng rời mức đỉnh 67,5 USD/ounce để lùi về mốc sát 60 USD/ounce.
Thế nhưng, điều khiến giới quan sát tài chính quốc tế đặc biệt quan tâm trong những phiên giao dịch gần đây không phải là những biến động vài chục USD trên bảng điện tử. Câu hỏi lớn vừa được Diễn đàn Các tổ chức Tiền tệ và Tài chính Chính thức (OMFIF) đặt ra trực diện với thị trường: Khi nào một ngân hàng trung ương mới nên bán vàng?
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Các ngân hàng trung ương tiếp tục gom vàng dù giá giảm (Ảnh: Mining Reporters).
Động thái xả kho bất ngờ: Đảo chiều hay chỉ là tình thế?
Nghi vấn về việc chu kỳ gom vàng của các ông lớn sắp kết thúc bùng lên khi Thổ Nhĩ Kỳ bất ngờ bán hoặc cho vay 130 tấn vàng vào đầu năm 2026. Báo cáo từ Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) gọi đây là một trong những đợt sụt giảm dự trữ vàng quy mô lớn nhất trong những năm gần đây, nhất là khi trước đó Ankara đã liên tục tích lũy tới 220 tấn vàng kể từ năm 2022.
Cùng thời điểm, Nga cũng tiến hành bán một lượng vàng dự trữ, trong khi Ba Lan lên kế hoạch bán bớt một phần để có ngân sách tài trợ cho chi tiêu quốc phòng. Những bước đi này diễn ra trong bối cảnh các nhà quản lý dự trữ toàn cầu thận trọng hơn sau khi một số tài sản dự trữ của Nga bị phong tỏa từ năm 2022.
Hiện tượng này khiến nhiều nhà đầu tư theo trường phái bám theo dấu chân dòng tiền lớn băn khoăn: Liệu các ngân hàng Trung ương đã bắt đầu chốt lời và quay lưng với kim loại quý?
Tuy nhiên, câu trả lời từ OMFIF lại hoàn toàn ngược lại. Một ngân hàng Trung ương chỉ bán vàng khi họ rơi vào tình thế cấp bách cần tiền mặt ngay lập tức, và vàng chính là tài sản có tính thanh khoản cao nhất để huy động. Quyết định bán hoặc cho vay vàng của Thổ Nhĩ Kỳ đơn thuần là bài toán xử lý thanh khoản nhằm cứu vãn đồng nội tệ trước áp lực tài chính gay gắt, chứ không phản ánh sự thay đổi xu hướng chung của thị trường.
Bước ngoặt lịch sử: Vàng vượt mặt trái phiếu Mỹ
Trái ngược với những thương vụ bán ra mang tính cá biệt, bức tranh tổng thể lại cho thấy các nhà điều hành tiền tệ thế giới đang dồn lực tích trữ kim loại quý ở mức độ chưa từng có.
Số liệu được ECB công bố cho thấy, tỷ trọng vàng trong tổng dự trữ của các ngân hàng Trung ương trên toàn cầu đã nhảy vọt lên mức 27% vào cuối năm 2025, tăng mạnh từ mức 20% của năm liền trước. Cột mốc này đánh dấu một bước ngoặt mang tính lịch sử: tỷ trọng vàng chính thức vượt qua trái phiếu Kho bạc Mỹ - kênh đầu tư vốn tụt dốc từ 25% xuống còn 22%. Hiện tổng lượng vàng dự trữ quốc tế đã vượt 36.000 tấn, mức cao tương đương thời kỳ hoàng kim Bretton Woods.
Dù các tài sản định giá bằng đồng USD vẫn chiếm 42% dự trữ toàn cầu và đồng bạc xanh vẫn giữ vị thế chi phối, song rõ ràng một cuộc tái cơ cấu danh mục dự trữ quy mô lớn đang diễn ra âm thầm.
Khảo sát năm 2026 của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) trên 76 ngân hàng Trung ương chỉ ra rằng, chỉ còn 46% đơn vị coi vàng là "di sản lịch sử" để lại, giảm mạnh so với mức 62% của năm 2025. Vàng giờ đây không còn là thứ tài sản nằm im bất động trong hầm tối của quá khứ, mà đã trở thành công cụ phân bổ chiến lược chủ động của các nhà hoạch định chính sách tiền tệ.
Lực cầu nghìn tấn và bài học tích sản cho nhà đầu tư
Khảo sát của OMFIF trên 90 ngân hàng Trung ương và quỹ đầu tư quốc gia - nơi quản lý khối tài sản khổng lồ hơn 10.000 tỷ USD - ghi nhận có tới 82% đơn vị đang trực tiếp nắm giữ vàng vật chất, tăng từ mức 71% của năm ngoái. Đặc biệt, có đến 30% số tổ chức dự định tiếp tục gia tăng khối lượng vàng trong 1-2 năm tới, và 61% đơn vị dự báo giá vàng sẽ neo vững trong vùng 5.000-6.000 USD/ounce vào giữa năm 2027.
Nhìn vào cơ cấu nắm giữ, sự chênh lệch giữa các khu vực kinh tế còn mở ra một dư địa tiêu thụ khổng lồ. Trong khi các ngân hàng Trung ương phương Tây như Mỹ, Đức, Pháp, Italy hay Thụy Sĩ đang duy trì tỷ lệ vàng chiếm từ 60-70% tổng dự trữ ngoại hối, thì tại các nền kinh tế mới nổi, con số này chỉ ở mức 5-10%.
Nếu các thị trường mới nổi chỉ cần thu hẹp một nửa khoảng cách này, nhu cầu bổ sung sẽ lên tới hàng nghìn tấn vàng, con số này tương đương với toàn bộ sản lượng khai thác của cả thế giới trong nhiều năm ròng rã.
Đối với nhà đầu tư cá nhân, câu chuyện bán vàng của một vài quốc gia không phải là tín hiệu báo đỉnh để vội vã tháo chạy. Thay vì cố gắng tìm điểm ra vào ngắn hạn theo từng phiên rung lắc, điều đáng quan sát hơn chính là cách các tổ chức tài chính lớn nhất hành tinh đang tái cấu trúc danh mục tài sản dài hạn. Báo cáo quý III/2026 của Hội đồng Vàng Thế giới dự kiến công bố vào cuối tháng 10 tới sẽ tiếp tục là thước đo rõ nét nhất cho sức mua thực sự của các dòng tiền lớn trên thị trường.