Bên trong các trung tâm lừa đảo ở Myanmar (Hình ảnh bạo lực có thể gây khó chịu). (Nguồn: SCMP)
Những kẻ điều hành các trung tâm lừa đảo ở Myanmar không muốn thế giới biết những gì đang diễn ra bên trong. Ngay khi đến nơi, người lao động bị tịch thu điện thoại. Các thiết bị làm việc cũng bị xóa sạch dữ liệu trước khi họ được rời đi. Những ông chủ đường dây lừa đảo tìm mọi cách che giấu hành vi phạm tội của mình.
Tên của tất cả nạn nhân trong bài được thay đổi, một số chi tiết cũng được lược bỏ nhằm tránh tiết lộ danh tính.
Những vết thương bị che giấu
Jane và Max, hai công dân Philippines bị ép làm việc cho một tổ chức tội phạm hoạt động dọc biên giới Myanmar - Thái Lan, phải chờ thêm 10 ngày mới được thả vào đầu tháng 7. Lý do là những kẻ giam giữ muốn đợi các vết thương trên cơ thể họ lành lại.
Jane kể, đồng thời chỉ vào những vết sẹo trên lưng và vai: “Chúng giữ chúng tôi lại vì những vết bầm tím. Chúng không muốn bất kỳ ai nhìn thấy”. Bất chấp những nỗ lực che đậy, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy tình trạng ngược đãi nghiêm trọng và diễn ra trên diện rộng bên trong các trung tâm lừa đảo.
Vết sẹo trên người một nạn nhân của trung tâm lừa đảo. (Ảnh: SCMP)
Những đoạn video do các nạn nhân và nhà hoạt động chống buôn người cung cấp cho chuyên trang This Week in Asia của tờ SCMP ghi lại cảnh người lao động bị chích điện, đánh đập, còng tay, bịt mắt và buộc phải ngủ chen chúc trong những căn phòng quá tải.
Các video được quay bằng điện thoại cá nhân. Địa điểm và thời gian ghi hình chưa thể được xác minh độc lập, nhưng những hình ảnh này phác họa bức tranh u ám về tình trạng bạo hành tại các ổ nhóm lừa đảo ở thị trấn Myawaddy, bang Kayin, cùng những khu vực lân cận.
Hàng chục nghìn lao động từ khắp nơi trên thế giới bị đưa vào ngành công nghiệp lừa đảo này. Hoạt động này được cho là bắt đầu hình thành từ khoảng năm 2019 và phát triển bùng nổ sau cuộc đảo chính quân sự tại Myanmar năm 2021.
Các nạn nhân bị trừng phạt nếu không đạt chỉ tiêu cao ngất ngưởng do những kẻ điều hành đặt ra, thậm chí chỉ vì họ lên tiếng đòi được trở về nhà. “Ở đây, từng giây từng phút đều giống như bị tra tấn”, Ashraf chia sẻ với This Week in Asia trước khi được giải thoát vào cuối tháng 7.
Những vụ ngược đãi dẫn đến chết người
Đối với một số người, những hành vi bạo hành bên trong các trung tâm này dẫn đến hậu quả chết người.
Grace Mata bị đưa vào trung tâm lừa đảo KK Park, thuộc khu vực Myawaddy, vào tháng 7 năm trước. Bốn tháng sau, cô gái 22 tuổi người Kenya được đưa trở lại Thái Lan trong tình trạng bất tỉnh và nhập viện tại thị trấn biên giới Mae Sot trong tình trạng nguy kịch. Gần hai tuần sau, cô qua đời.
Mechelle Moore, Giám đốc điều hành tổ chức phi chính phủ Global Alms chuyên hỗ trợ nạn nhân buôn người tại Mae Sot, cho biết Grace trải qua một ca phẫu thuật thực hiện trái phép tại bệnh viện bên trong KK Park, nhưng thất bại.
Moore kể lại: “Chúng tôi cố gắng đưa gia đình cô ấy đến đây, nhưng không kịp. Cuối cùng, tôi buộc phải tắt máy hỗ trợ sự sống. Tôi rút ống thở ra và chứng kiến cô ấy từ từ ra đi”. Bà Moore cho biết mình có giấy ủy quyền do Đại sứ quán Kenya tại Thái Lan cấp để thay mặt gia đình giải quyết các vấn đề liên quan đến Grace Mata.
Một số trung tâm lừa đảo ở khu vực Myawaddy.
Bị lừa tuyển dụng, đưa qua biên giới
Ngành công nghiệp lừa đảo quy mô lớn đòi hỏi nguồn nhân lực khổng lồ, chủ yếu là những người trẻ biết tiếng Anh hoặc tiếng Trung và đang cần việc làm sau những năm kinh tế khó khăn do đại dịch. Phần lớn nạn nhân bị đưa vào các khu phức hợp này không hề biết mình đến Myanmar cho đến khi mọi chuyện trở nên quá muộn.
Với Grey, một thanh niên người Philippines, chỉ đến khi nhìn thấy quốc kỳ Myanmar, anh mới nhận ra mình không còn ở Thái Lan như lời những kẻ tuyển dụng nói.
Bangkok là điểm đến ban đầu của Grey. Từ đây, anh được đưa đi qua lãnh thổ Thái Lan rồi vượt biên sang Myanmar. Đây là tuyến đường phổ biến mà các đường dây buôn người sử dụng. Một số ít nạn nhân, trong đó có Ashraf, được đưa bằng máy bay đến Yangon, thành phố lớn nhất Myanmar, rồi tiếp tục di chuyển về phía đông qua những khu vực đang chìm trong xung đột.
Ashraf vẫn chưa thể xác định mình đang ở quốc gia nào, dù bị đưa đến đây được sáu tháng. Tháng 6, sau khi chia sẻ vị trí trực tiếp của mình với phóng viên This Week in Asia, anh vẫn phải hỏi: “Đây là nước nào? Làm ơn cho tôi biết được không?”
Arjun, một công dân Ấn Độ đang liên lạc từ bên trong một khu phức hợp, đại diện cho nhóm lao động đến từ nhiều quốc gia Nam Á, cho biết họ đã không được trả lương kể từ tháng 3. Khi nhóm này tổ chức đình công vào tháng 4 để phản đối, họ bị nhốt trong một căn phòng suốt ba ngày, không có điện và thức ăn. Tên khu phức hợp được giữ kín nhằm bảo đảm an toàn cho nhóm nạn nhân.
Arjun viết trong tin nhắn gửi phóng viên: “Công ty đối xử với chúng tôi như động vật. Xin hãy giúp chúng tôi, tôi cầu xin các bạn”.
Anh cũng cung cấp những trao đổi với Đại sứ quán Ấn Độ tại Yangon để đề nghị hỗ trợ, cùng một bức thư mà đại sứ quán gửi Bộ Ngoại giao Myanmar hồi tháng 4, yêu cầu phối hợp giải quyết vụ việc.
Thị trấn biên giới Mae Sot của Thái Lan, nơi Grace Mata, một nạn nhân buôn người 22 tuổi đến từ Kenya, qua đời tại bệnh viện vài ngày sau khi trải qua ca phẫu thuật trái phép. (Ảnh: Alastair McCready)
Muốn được thả phải trả tiền chuộc
Cách nhanh nhất và dễ dàng nhất để rời khỏi các trung tâm lừa đảo là người lao động phải chấm dứt cái gọi là “hợp đồng” bằng cách nộp một khoản tiền lớn. Số tiền này được tính dựa trên doanh thu mà người lao động đã tạo ra cho đường dây lừa đảo, sau đó bị khấu trừ thêm hàng loạt khoản phí tuyển dụng và vận chuyển bị nâng khống.
Để có tiền chuộc thân, nhiều người buộc phải vét sạch tiền tiết kiệm, vay ngân hàng, vay mượn người thân và bạn bè. Họ thường rời khỏi các trung tâm này trong tình trạng gánh trên vai những khoản nợ khổng lồ.
Ashraf cuối cùng cũng giành được tự do vào giữa tháng 7 sau khi nộp 10.000 USD.
Dù được hứa hẹn mức lương hấp dẫn khi tuyển dụng, phần lớn nạn nhân rốt cuộc lại rời đi với tình hình tài chính tồi tệ hơn rất nhiều so với trước khi bị đưa vào các khu phức hợp. Jane kể: “Chúng không trả lương cho chúng tôi. Chúng lấy cắp tiền và cả đồ trang sức của chúng tôi”.
Một vấn đề khác khiến công tác giải cứu trở nên phức tạp là các nạn nhân sau khi được thả thường phải vượt biên trở lại Thái Lan. Trong một số trường hợp, các tổ chức phi chính phủ hỗ trợ họ có nguy cơ bị cáo buộc tiếp tay cho hành vi buôn người.
Phần lớn nạn nhân ban đầu nhập cảnh Thái Lan bằng thị thực du lịch trước khi bị đưa sang Myanmar. Khi được giải thoát và quay trở lại Thái Lan, thị thực của họ thường đã hết hạn từ lâu.
Đối mặt với nguy cơ bị xử phạt vì cư trú quá hạn, nhiều người được khuyên nên tự trình diện với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Khi đó, họ có thể phải trải qua các thủ tục tố tụng tại tòa án, thường dẫn đến việc bị kết án, phạt tiền và tạm thời cấm nhập cảnh trở lại Thái Lan.
Một lựa chọn khác là đăng ký tham gia Cơ chế Chuyển tuyến Quốc gia (National Referral Mechanism) của Thái Lan, được thành lập từ năm trước nhằm xác định và hỗ trợ các nạn nhân buôn người. Tuy nhiên, quy trình điều tra và xác minh có thể kéo dài nhiều tháng.
Theo Moore, trong hơn 450 người mà tổ chức của bà từng hỗ trợ, khoảng 90% lựa chọn trở về nước càng sớm càng tốt bằng cách tự trình diện với cơ quan xuất nhập cảnh, thay vì chính thức nộp đơn tố cáo hành vi buôn người.
Bà cảnh báo: “Có quá nhiều vụ việc đang diễn ra âm thầm, ngoài tầm kiểm soát. Chúng tôi thực sự không biết quy mô của vấn đề lớn đến mức nào”.