Trạm thu phí trên cao tốc Vân Phong - Nha Trang - Ảnh: NGUYỄN HOÀNG
Ngày 19-9, trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Thành Hưng - thạc sĩ chính sách công Trường đại học Fulbright Việt Nam - cho rằng việc chọn cao tốc hay quốc lộ là quyền của mỗi tài xế và tình trạng này khó kéo dài.
Làm sao để hài hòa giữa cao tốc và quốc lộ?
Theo ông Hưng, nhìn từ góc độ kinh tế, việc nhiều tài xế cùng rời cao tốc được đọc như một tín hiệu về giá cả hơn là một thói quen cần uốn nắn, khi nhiều người cùng chọn một hướng, thường là chi phí đang đẩy họ về hướng đó.
Phép tính của tài xế không khó. Một xe container 40 feet đi từ Cam Lâm ra Vạn Giã (Khánh Hòa), nếu chạy hết hai đoạn cao tốc Nha Trang - Cam Lâm và Vân Phong - Nha Trang, trả khoảng 611.000 đồng theo biểu phí đã công bố, trong khi chạy quốc lộ 1 song song, xe này chỉ qua trạm BOT Ninh Lộc giá vé 200.000 đồng, chênh hơn 400.000 đồng cho chừng 130km.
"Với tài xế thường chạy theo hình thức khoán chuyến, đó là tiền túi của họ. Nước chảy chỗ trũng, dòng xe cũng vậy, nhưng nếu tình trạng này kéo dài, người chịu thiệt là cả xã hội", ông Hưng lý giải.
Hiện tuyến cao tốc đoạn Vân Phong - Nha Trang có lưu lượng khoảng 4.000 - 5.000 lượt xe/ngày, giảm so với trước đây. Đường vắng thu được ít, vốn thu hồi chậm và chuyện kéo dài thời gian thu phí hay điều chỉnh hợp đồng có thể sẽ phải đặt lại lên bàn.
Thu phí để hoàn vốn là đúng nhưng muốn hoàn vốn thì trước hết đường phải có xe.
Ở phía quốc lộ, xe tải nặng dồn về thì mặt đường qua các khu dân cư xuống cấp nhanh hơn, người đi xe máy phải chen làn với container, bản thân tài xế cũng chạy lâu hơn. Tiền sửa đường và thiệt hại khi có tai nạn cuối cùng vẫn do ngân sách và người dân gánh. Vì vậy để hài hòa ở đây là tìm mức phí và cách quản lý để cao tốc có xe chạy, còn quốc lộ bớt tải.
Cũng theo ông, cơ quan chức năng cần dùng việc thu phí như một công cụ điều tiết, với đoạn làm bằng ngân sách, Nhà nước có thể thử giảm phí cho xe tải chạy đêm hoặc chạy thường xuyên rồi đo xem thực tế lưu lượng trên quốc lộ.
Với đoạn PPP thì khó hơn, vì muốn giảm phí phải bù cho nhà đầu tư, khoản bù ấy cần được so với chi phí sửa quốc lộ và thiệt hại do tai nạn.
"Ngoài ra, cơ quan chức năng cần làm cho việc xử phạt dễ đoán trước, người dân dễ tiếp cận", ông Hưng chia sẻ.
Giữ khoảng cách an toàn còn phụ thuộc khả năng chủ động của người lái
PGS.TS Nguyễn Thanh Tuấn - Phó trưởng khoa, phụ trách khoa động lực và ô tô Trường đại học Nha Trang - cho rằng nguyên tắc giữ khoảng cách trên cao tốc là quy định an toàn đã được áp dụng rộng rãi trên thế giới.
Theo ông Tuấn, nếu xe đang chạy tốc độ 100km/h thì trong 1 giây có thể di chuyển khoảng 28m, khi lái xe nhận thức phải phanh thì đã mất 0,3 - 0,8 giây và từ lúc đạp chân phanh đến khi phanh "ăn" lại mất thêm một khoảng thời gian. Vậy nên việc giữ khoảng cách trên cao tốc rất cần thiết để có thời gian xử lý.
"Lái xe trên cao tốc phải chú ý biển báo và vạch kẻ khoảng cách, đồng thời áp dụng phán đoán bằng mắt để đảm bảo xe không vi phạm", ông Tuấn cho hay.
Trong khi đó, một TikToker chuyên review xe hơi ở Nha Trang cho biết trên cao tốc, biển báo và vạch kẻ giúp tài xế căn khoảng cách với xe phía trước, nhưng việc giữ khoảng cách an toàn vẫn phụ thuộc khả năng chủ động, ý thức, khả năng quan sát và phán đoán của người lái.
Trên đường cao tốc, tài xế có thể bắt gặp những tấm biển nhắc "giữ khoảng cách an toàn" cùng các vạch kẻ được bố trí trên mặt đường, đây là dấu hiệu giúp người lái có thêm căn cứ để nhận biết, ước lượng khoảng cách với xe chạy phía trước.
Đừng để tâm lý sợ phạt 'đẩy' tài xế rời xa cao tốcViệc tài xế chọn lái xe trên cao tốc hay quốc lộ là quyền lựa chọn cá nhân dựa trên nhu cầu, điều kiện kinh tế. Tuy nhiên việc một số tài xế lo ngại các quy định xử phạt hay chi phí mà chọn 'né' cao tốc để đi quốc lộ không phải giải pháp lâu dài.