Ngày 12/10, tại Hà Nội, Cục An ninh mạng, Bộ Công an phối hợp Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tổ chức khóa tập huấn giảng viên nguồn về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Chương trình diễn ra từ ngày 12 đến 14/10 tại Hà Nội, tiếp đó được tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 15 đến 17/10/2026, trong khuôn khổ Chiến dịch “Không Một Mình": Kết nối không tổn thương.
Khóa tập huấn tại Hà Nội thu hút hơn 100 học viên là cán bộ công an, giáo viên đến từ các tỉnh, thành phố. Trong ba ngày, học viên tham gia 16 phiên đào tạo, kết hợp tiếp thu kiến thức chuyên môn, trao đổi kinh nghiệm và thực hành phương pháp tổ chức tập huấn.
Phát biểu khai mạc, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an, nhấn mạnh không gian mạng mang lại nhiều cơ hội học tập, giải trí và kết nối cho trẻ em, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ từ nội dung độc hại, bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, dụ dỗ, xâm hại đến việc khai thác trái phép thông tin cá nhân. Thực tế này đòi hỏi công tác bảo vệ trẻ em phải chuyển từ việc tập trung ngăn chặn, xử lý vi phạm sang chủ động nhận diện nguy cơ, trang bị kỹ năng tự bảo vệ và bảo đảm hỗ trợ kịp thời khi các em gặp tình huống không an toàn.
Theo Đại tá Hà Văn Bắc, bảo vệ trẻ em trên không gian mạng cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, nhà trường, gia đình, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức xã hội và cộng đồng. Đặc biệt, người lớn cần lắng nghe, tôn trọng và đồng hành cùng trẻ em; khi các em chia sẻ về trải nghiệm không an toàn, cần bình tĩnh tiếp nhận, động viên và hỗ trợ, tránh trách móc hoặc quy lỗi khiến các em e ngại, không dám tìm kiếm sự giúp đỡ.
Nhấn mạnh ý nghĩa của mô hình đào tạo giảng viên nguồn (Train the Trainer – ToT), Đại tá Hà Văn Bắc cho rằng mục tiêu của khóa tập huấn không chỉ là trang bị kiến thức, kỹ năng cho từng học viên mà còn xây dựng đội ngũ có khả năng tiếp tục truyền đạt, hướng dẫn và nhân rộng các nội dung bảo vệ trẻ em tại cơ quan, đơn vị, địa phương và cộng đồng.
Lãnh đạo Cục An ninh mạng đề nghị học viên chủ động nghiên cứu, tích cực trao đổi, chú trọng thực hành kỹ năng truyền đạt và xử lý tình huống; đồng thời xây dựng kế hoạch triển khai sau tập huấn, gắn kiến thức được trang bị với yêu cầu thực tế. Nội dung hướng dẫn cần phù hợp với độ tuổi, khả năng tiếp nhận và hoàn cảnh của trẻ em, giúp các em nhận diện dấu hiệu nguy hiểm, biết dừng tương tác có nguy cơ, bảo vệ thông tin cá nhân và tìm kiếm sự trợ giúp từ người đáng tin cậy.
Theo chương trình, học viên được trang bị kiến thức về đặc điểm phát triển của trẻ em, thanh thiếu niên; các hình thức xâm hại trên không gian mạng; nguyên tắc phòng ngừa, tiếp nhận thông tin, hỗ trợ ban đầu, phối hợp xử lý và hỗ trợ phục hồi cho học sinh. Chương trình đồng thời chú trọng phương pháp chuyển hóa kiến thức chuyên môn thành nội dung, hoạt động tập huấn phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế tại địa phương.
Mô hình ToT được triển khai theo ba cấp độ: giảng viên nguồn, giáo viên và học sinh. Theo đó, học viên không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn được hướng dẫn phương pháp truyền đạt, tổ chức hoạt động đào tạo và thực hành xử lý các tình huống cụ thể. Sau khóa học, đội ngũ này được kỳ vọng tiếp tục tập huấn cho giáo viên tại cơ quan, đơn vị, địa phương, đồng thời kết nối các đầu mối hỗ trợ và tăng cường phối hợp khi phát hiện trẻ em có nguy cơ bị xâm hại.
Thông qua chương trình An toàn số học đường trong khuôn khổ Chiến dịch “Không Một Mình”, Ban tổ chức hướng tới nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên trong nhận diện nguy cơ, giáo dục phòng ngừa và hỗ trợ ban đầu khi trẻ em gặp tình huống không an toàn trên không gian mạng.
Với sự đồng hành, tài trợ của UNICEF, khóa tập huấn góp phần thúc đẩy xây dựng mạng lưới bảo vệ trẻ em có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chức năng, nhà trường, gia đình và cộng đồng. Hiệu quả chương trình sẽ được thể hiện qua khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, giúp trẻ em chủ động bảo vệ bản thân và được hỗ trợ kịp thời khi cần thiết.
Ra mắt cẩm nang online “Kết nối không tổn thương”
Cùng với hoạt động tập huấn, cẩm nang online “Kết nối không tổn thương” đã ra mắt, trở thành một trong những ấn phẩm trọng tâm thuộc Chiến dịch “Không Một Mình” năm 2026. Theo thông tin từ Liên minh Niềm tin số, cẩm nang hướng tới trang bị kỹ năng an toàn số cho thanh thiếu niên, đồng thời góp phần hình thành môi trường mạng văn minh, tôn trọng và không gây tổn thương.
Xuất phát từ những tình huống gần gũi trong đời sống số, cẩm nang đặt ra vấn đề: Chúng ta đang kết nối với nhau như thế nào? Một lời mời kết bạn từ tài khoản mới, lời hỏi thăm khiến trẻ cảm thấy được quan tâm đặc biệt, trò đùa trong nhóm trò chuyện hay bức ảnh gửi cho người mình tin tưởng đều có thể trở thành điểm khởi đầu của những tình huống không an toàn. Đáng chú ý, những lời dặn như “Đừng kể cho ai nhé” có thể khiến trẻ rơi vào trạng thái hoang mang, sợ hãi và bị cô lập.
Dù nhận thức được những rủi ro trên mạng xã hội, nhiều học sinh vẫn khó nhận ra thời điểm một cuộc trò chuyện vượt quá giới hạn an toàn hoặc lúng túng khi xảy ra sự cố vì lo bị trách mắng, phán xét. Cẩm nang được xây dựng nhằm giúp các em nhận diện sớm dấu hiệu bất thường, biết đặt giới hạn, chủ động ứng phó và tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp.
Tài liệu hướng dẫn quy trình xử lý gồm năm bước: Dừng lại - ngắt tương tác khi cảm thấy không an toàn; Không lan truyền - tránh phát tán thông tin tiêu cực; Lưu giữ thông tin - chụp màn hình làm bằng chứng; Báo cáo - sử dụng tính năng báo xấu trên nền tảng; và Chia sẻ - tìm kiếm sự hỗ trợ từ người lớn đáng tin cậy.
Cẩm nang được thiết kế linh hoạt, để học sinh có thể mở ngẫu nhiên bất kỳ trang nào và tiếp nhận một bài học hữu ích. Tài liệu còn dành không gian như một cuốn nhật ký để các em viết, vẽ, đặt câu hỏi hoặc ghi lại những tâm sự chưa thể chia sẻ; kết hợp hình ảnh linh vật chuyển động ở góc trang nhằm tạo trải nghiệm sinh động, gần gũi.
Thông điệp xuyên suốt của cẩm nang là trẻ em không phải tự giải quyết một mình khi gặp vấn đề trên mạng. Gia đình, thầy cô và cộng đồng cần sẵn sàng lắng nghe, hỗ trợ; đồng thời, mỗi người sử dụng mạng cần tôn trọng quyền riêng tư của người khác, tránh để một bình luận hay hành động thiếu cân nhắc trở thành nguyên nhân gây tổn thương cho bạn bè.
Song song với việc ra mắt cẩm nang, phong trào “5 phút cùng em” được phát động, kêu gọi phụ huynh và người lớn dành ít nhất năm phút mỗi ngày để lắng nghe, trò chuyện và tìm hiểu thế giới số của trẻ. Đây là cách thúc đẩy sự đồng hành từ gia đình, giúp trẻ có thêm niềm tin để chia sẻ những trải nghiệm không an toàn thay vì âm thầm chịu đựng.
ANH THƠ