Từ đầu năm đến nay, nhiều dự án giao thông trọng điểm vấp phải vô vàn khó khăn về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu khan hiếm, thời tiết bất thuận,… khiến tiến độ thi công đình trệ.
Dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có tổng chiều dài tuyến gần 29km, quy mô 4 làn xe, rộng 22m, vận tốc thiết kế 80 km/giờ. Toàn tuyến có 18 cầu, trong đó 16 cầu trên tuyến cao tốc và 2 cầu vượt. Trên tuyến có 4 nút giao liên thông (1 nút giao liên thông với quốc lộ 3; 1 nút giao với khu công nghiệp Thanh Mai-Thanh Vận và 1 nút giao kết nối vào phường Bắc Kạn); 30 vị trí hầm chui dân sinh trên tuyến chính.
Dự án do Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư, tổng mức đầu tư hiện tại (sau điều chỉnh) lên gần 6.560 tỷ đồng (tăng gần 809 tỷ đồng so với phê duyệt ban đầu). Phần kinh phí dành cho giải phóng mặt bằng hơn 900 tỷ đồng, chi phí xây dựng hơn 4.830 tỷ đồng, mốc thời gian hoàn thành được lùi sang năm 2027 thay vì cơ bản hoàn thành cuối năm nay như trước.
Ông Lê Đức Hoài, Phó Giám đốc Ban Điều hành dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn cho hay, trên thực tế, dự án khởi công ngày 15/3/2025, song phải đến tháng 8/2025, địa phương mới giải phóng mặt bằng gần 25km tương đối liền mạch, khi đó nhà thầu mới có đủ công địa huy động máy móc vào triển khai 26 mũi thi công. Nhưng thời điểm đó, mưa lớn kéo dài từ tháng 5 đến đầu tháng 11, gây lũ lụt, sạt lở nghiêm trọng trên địa bàn tỉnh, khiến việc thi công bị đình trệ hơn 7 tháng.
Sang đầu năm nay, tiến độ dự án còn bị ảnh hưởng nặng nề từ việc giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng tăng cao và khan hiếm do xung đột ở Trung Đông. Tiếp theo đó, mưa lớn rải rác kéo dài từ cuối tháng 4 đến hết tháng 8 cũng khiến máy móc, thiết bị của nhà thầu bị “trùm mền”, không thi công được. Hiện tại, địa phương đã bàn giao 260,3ha mặt bằng, đạt 99% nhưng trên hiện trường, vẫn còn tình trạng “xôi đỗ”.
“Vẫn còn khoảng 1,1km chiều dài tuyến chưa triển khai thi công được do các hộ dân đã nhận đủ tiền bồi thường, hỗ trợ theo quyết định phê duyệt, tuy nhiên chưa di chuyển nhà ở, do thắc mắc diện tích 1 suất tái định cư tối thiểu không thống nhất. Trước đây, theo quy định của tỉnh Bắc Kạn (cũ), diện tích 1 suất là 200m², sau khi sáp nhập, quy định mới của tỉnh Thái Nguyên chỉ còn 100m², khi tính toán phương án theo quy định hiện hành, suất tái định cư tối thiểu, các hộ dân phải nộp bù tiền sử dụng đất”, Ông Hoài cho hay.
Ngoài ra, một số hộ dân thuộc diện tái định cư chưa xây dựng xong nơi ở mới, nên chưa thực hiện di dời nhà và tài sản để bàn giao mặt bằng; một số công trình hạ tầng kỹ thuật chưa được di dời (đường điện dân sinh, đường cáp thông tin...). Một số cơ quan, đơn vị liên quan cũng chưa thực hiện xong thống kê, kiểm đếm, bồi thường hỗ trợ đối với những vị trí điều chỉnh, bổ sung mặt bằng do điều chỉnh thiết kế tăng cường ổn định công trình, phù hợp với điều kiện thực tế hiện trường và yêu cầu của địa phương.
Ông Mạc Văn Nghiệp, Giám đốc Ban Điều hành dự án cho biết: “Dự án có 1 gói thầu xây lắp do Liên danh Phương Thành-Xây dựng Đèo Cả-Trường Sơn-Tập đoàn Đèo Cả thực hiện. Hiện Liên danh đang tổ chức 42 mũi thi công chính với hơn 500 đầu máy, thiết bị; lũy kế giá trị sản lượng đến nay đạt 1.828 tỷ đồng, đạt 40,2% giá trị hợp đồng. Việc giải ngân kế hoạch vốn 2026 đến nay đạt hơn 895,52 trên tổng số 1.518 tỷ đồng, đạt 59% kế hoạch được giao, trong đó phía dự án giải ngân cho gói thầu xây lắp từ đầu năm 2026 đến nay đạt 841,5 tỷ đồng/1.428,3 tỷ đồng, đạt 59%; phía địa phương giải ngân mặt bằng đạt 41,2/62 tỷ đồng đạt 66,45% kế hoạch vốn 2026 giao”.
Việc bàn giao mặt bằng chậm, nhiên liệu tăng giá, vật liệu khan hiếm, cùng với việc tìm kiếm, thỏa thuận bãi đổ thải với người dân gặp khó là những nguyên nhân chủ quan tác động tiến độ thi công. Bên cạnh đó, nguyên nhân chủ quan do huy động máy móc, thiết bị của một số nhà thầu còn chậm, phân chia công địa thi công manh mún, ảnh hưởng dây chuyền đồng bộ.
Tiến độ triển khai thi công của dự án cũng bị gián tiếp ảnh hưởng từ việc thiếu hụt lao động xây dựng của hàng loạt dự án trọng điểm quy mô lớn được triển khai đồng thời trên phạm vi cả nước, ảnh hưởng đến khả năng huy động nhân lực của các nhà thầu thi công. Ban Quản lý dự án 2 kiến nghị Bộ Xây dựng tiếp tục chỉ đạo các nhà thầu rà soát lại biện pháp tổ chức thi công, lập lại tiến độ tổng thể và tiến độ chi tiết; khẩn trương bổ sung nguồn lực tài chính, máy móc, thiết bị, nhân lực, chủ động tập kết vật liệu.
Hiện dự án còn dư khoảng 700.000m³ đất, đá, Ban Quản lý dự án 2 đề nghị chính quyền địa phương tuyên truyền, đối thoại, vận động người dân chấp thuận mức hỗ trợ chung của dự án để dự án sớm bố trí đủ bãi trữ vật liệu thừa bảo đảm tiến độ hoàn thành dự án. Ban Quản lý dự án 2 cũng yêu cầu liên danh nhà thầu lập lại tiến độ thi công chi tiết theo từng đoạn tuyến, cầu và các hạng mục “đường găng”, trong đó cần thể hiện khối lượng còn lại, năng suất ngày/tuần, nhu cầu nhân lực, thiết bị, vật liệu, mốc nghiệm thu và trách nhiệm thực hiện.
Các nhà thầu cần lập cam kết huy động bổ sung nguồn lực theo từng công trường, hoàn thành huy động theo kế hoạch được Ban xác nhận, ưu tiên ngay các vị trí “đường găng”. Người đứng đầu doanh nghiệp trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về tính khả thi và kết quả thực hiện; không chấp nhận cam kết chung chung, không gắn với nguồn lực thực tế.
MINH TRANG - HẢI NGỌC