Bỏ qua điều hướng
•

Thái độ của Mỹ với Ukraine và Iran có thể đảo chiều nếu đảng của Tổng thống Trump thua bầu cử giữa kỳ

Thái độ của Mỹ với Ukraine và Iran có thể đảo chiều nếu đảng của Tổng thống Trump thua bầu cử giữa kỳ
Nguồn ảnh: Tiền Phong

Các nhà phân tích độc lập cho rằng đảng Dân chủ có cơ hội lớn sẽ nắm được Hạ viện và có thể cả Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11. Điều đó sẽ giúp đảng Dân chủ giành lại một phần quyền lực tại Washington, sau 2 năm đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội. Không có Mỹ, Ukraine trụ được ba...

donald-trump.jpg
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc vận động ở Georgia ngày 24/10. (Ảnh: AP)

Đảng Dân chủ cho rằng đảng Cộng hòa đã để chính quyền của Tổng thống Donald Trump tự ý tuyên chiến và kiểm soát chi tiêu, mặc dù Hiến pháp Mỹ quy định những quyền hạn này thuộc về các nghị sĩ.

Dưới đây là một số cách mà Quốc hội do đảng Dân chủ kiểm soát có thể kiềm chế chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump.

Hạn chế cuộc chiến với Iran

Tổng thống Mỹ Trump không xin Quốc hội phê chuẩn trước khi phát động cuộc chiến với Iran vào ngày 28/2. Các nghị sĩ đảng Dân chủ đã nhiều lần bỏ phiếu yêu cầu chấm dứt cuộc chiến, trừ khi ông được Quốc hội chấp thuận. Một trong các nghị quyết đã được thông qua với sự ủng hộ của một số ít nghị sĩ Cộng hòa, nhưng chính quyền Tổng thống Trump đã phớt lờ nghị quyết đó.

Nếu giành quyền kiểm soát Hạ viện hoặc Thượng viện, đảng Dân chủ có thể cắt giảm ngân sách quốc phòng nhằm gây sức ép buộc ông Trump phải xin phép Quốc hội để tiếp tục cuộc chiến. Họ cũng có thể yêu cầu các quan chức chính quyền ra điều trần công khai về những kế hoạch của mình.

Tăng cường hỗ trợ Ukraine

Ông Trump phần lớn đã đình chỉ viện trợ tài chính và quân sự trực tiếp của Mỹ cho Ukraine, bất chấp sự ủng hộ rộng rãi của các nghị sĩ thuộc cả hai đảng với Kiev trong nỗ lực chống lại Nga.

Gần đây nhất, ông đã khiến nhiều thành viên Quốc hội, trong đó có cả nghị sĩ Cộng hòa, tức giận khi dỡ bỏ các lệnh trừng phạt dầu diesel và miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào lĩnh vực năng lượng của Nga.

Nếu giành chiến thắng tại cả hai viện trong cuộc bầu cử vào tháng 11, đảng Dân chủ sẽ có quyền quyết định những vấn đề nào được đưa ra bỏ phiếu và thời điểm tiến hành.

Điều này có thể giúp họ thông qua các gói viện trợ mới cho Ukraine. Những gói viện trợ này nhiều khả năng sẽ nhận được sự ủng hộ với tỷ lệ 2/3 cần thiết để vượt qua quyền phủ quyết của Tổng thống Trump.

Đảng Dân chủ cũng có thể nhắm tới những chính sách khác của ông Trump. Chẳng hạn, Hạ nghị sĩ Gregory Meeks của bang New York - người có thể đứng đầu Ủy ban Đối ngoại Hạ viện nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cơ quan này, đã đề xuất một dự luật lưỡng đảng nhằm ngăn chặn kế hoạch của ông Trump về đưa dầu diesel Nga trở lại thị trường toàn cầu.

Chấm dứt viện trợ quân sự cho Israel

Sự ủng hộ dành cho Israel trong nội bộ đảng Dân chủ đã sụt giảm mạnh do cách nước này tiến hành cuộc chiến tại Dải Gaza, khiến hàng chục nghìn dân thường Palestine thiệt mạng. Tình trạng bạo lực tiếp diễn tại Bờ Tây bị Israel chiếm đóng và mối quan hệ chặt chẽ giữa Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu với đảng Cộng hòa là những yếu tố góp phần vào sự thay đổi này.

Đảng Dân chủ có thể hạn chế hoặc chấm dứt viện trợ quân sự cho Israel. Trong năm tài chính gần nhất, khoản viện trợ này lên tới 3,8 tỷ USD, nhiều hơn số tiền Mỹ cung cấp cho bất kỳ quốc gia nào khác.

Mùa hè năm nay, gần một nửa số nghị sĩ đảng Dân chủ tại Hạ viện đã bỏ phiếu ủng hộ cắt viện trợ cho Israel. Ngay cả một số nghị sĩ bỏ phiếu phản đối đề xuất đó vẫn ủng hộ việc hạn chế cung cấp một số loại vũ khí cho Israel, như bom hạng nặng.

Hạn chế chi tiêu quân sự và khôi phục viện trợ nước ngoài

Đảng Dân chủ có xu hướng ủng hộ hạn chế chi tiêu quân sự nhiều hơn đáng kể so với đảng Cộng hòa của ông Trump.

Năm nay, Tổng thống Trump đề nghị tăng ngân sách quân sự lên mức chưa từng có, với mức tăng 67%, đưa tổng ngân sách đạt 1.500 tỷ USD. Tuy nhiên, đảng Dân chủ đã ngăn chặn đề xuất này tại Thượng viện, với lý do ông không xin phép Quốc hội về cuộc chiến với Iran, cũng như cắt giảm mạnh các chương trình phúc lợi xã hội.

Ông Trump cũng giữ lại hoặc hủy bỏ hàng tỷ đô la viện trợ nước ngoài mà Quốc hội đã phê chuẩn. Nhiều nghị sĩ Đảng Dân chủ tức giận trước những khoản cắt giảm này và cho biết sẽ tìm cách khôi phục nguồn tài trợ.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày 3/11 đang mở ra cơ hội lớn để đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Hạ viện hoặc thậm chí cả Thượng viện sau hai năm đảng Cộng hòa nắm giữ Quốc hội. Sự chuyển dịch cán cân quyền lực tại Washington được dự báo sẽ tạo ra đòn bẩy pháp lý mạnh mẽ nhằm kiềm chế các chính sách đối ngoại gây tranh cãi của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Thông qua quyền kiểm soát ngân sách và tổ chức điều trần công khai, các nghị sĩ có thể đảo ngược nhiều quyết sách đơn phương hiện nay. Đối với mặt trận Trung Đông, Quốc hội do đảng Dân chủ lãnh đạo có thể cắt giảm ngân sách quốc phòng nhằm buộc người đứng đầu Nhà Trắng phải xin phê chuẩn nếu muốn tiếp tục cuộc chiến với Iran. Song song đó, lập trường viện trợ quân sự 3,8 tỷ USD hằng năm cho Israel cũng đứng trước nguy cơ bị đình chỉ hoặc cắt giảm sâu do những thương vong nặng nề tại Dải Gaza cùng làn sóng bạo lực ở Bờ Tây. Sự phản đối mạnh mẽ từ nội bộ phe Dân chủ phản ánh xu hướng siết chặt các điều kiện hỗ trợ tài chính cho những đồng minh truyền thống. Ở chiều ngược lại, chiến thắng của phe Dân chủ sẽ mở đường cho việc khôi phục các gói viện trợ tài chính và quân sự cho Ukraine, vốn phần lớn đã bị Tổng thống Donald Trump đình chỉ. Với sự đồng thuận từ một bộ phận nghị sĩ Cộng hòa, cơ quan lập pháp hoàn toàn có thể tập hợp đủ tỷ lệ hai phần ba phiếu bầu cần thiết để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống. Động thái này không chỉ tái khẳng định cam kết bảo vệ Kiev mà còn ngăn chặn các bước đi nới lỏng trừng phạt năng lượng đối với Nga.
amung