Tại cuộc họp tham vấn về phát hành trái phiếu quốc tế tại Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC), do VIFC-HCMC phối hợp với Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) tổ chức ngày 7/10, các chuyên gia tập trung trao đổi về cơ chế phát hành và điều kiện để Thành phố tiếp cận nguồn vốn dài hạn trên thị trường quốc tế.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng, nhu cầu vốn đầu tư kết cấu hạ tầng Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2030 hơn 3,17 triệu tỷ đồng, trong khi nguồn vốn ngân sách dự kiến cân đối khoảng 975.000 tỷ đồng, chỉ đáp ứng khoảng 31%. Bài toán nguồn lực được đặt trong bối cảnh Thành phố cần đẩy mạnh đầu tư giao thông công cộng, kết nối vùng, chống ngập, cấp thoát nước và xử lý nước thải.
Cuộc tham vấn diễn ra trong quá trình VIFC-HCMC phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng Dự thảo Nghị quyết của Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh về phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
Theo Dự thảo Tờ trình, trái phiếu đô thị và trái phiếu công trình được định hướng trở thành một trong những sản phẩm nền tảng đầu tiên của trung tâm. Việc hình thành sản phẩm này được kỳ vọng tạo thêm nguồn vốn trung và dài hạn cho các dự án trọng điểm, đồng thời phát triển hệ sinh thái tư vấn, xếp hạng tín nhiệm, thu xếp vốn và các dịch vụ hỗ trợ tại VIFC-HCMC.
Theo Phó giáo sư-Tiến sỹ Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, một đề xuất đáng chú ý là tổ chức nhiều đợt phát hành trong một chương trình trung hạn. Hồ sơ và các công việc chuẩn bị chung được xây dựng từ đầu; từng đợt phát hành được cập nhật theo nhu cầu giải ngân, khả năng trả nợ và điều kiện thị trường.
Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh chủ động quyết định thời điểm, quy mô, đồng tiền, kỳ hạn và thị trường mục tiêu của từng đợt phát hành trong phạm vi đề án và các giới hạn được Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phê duyệt. Cách tiếp cận này hướng tới huy động vốn bám sát tiến độ công trình, hạn chế vay quá sớm và tránh tập trung nghĩa vụ trả nợ vào cùng một thời điểm.
Để hỗ trợ triển khai, Dự thảo Tờ trình cũng đề xuất sử dụng hệ thống đăng ký, lưu ký, thanh toán và giao dịch trong nước hoặc quốc tế phù hợp, được thị trường mục tiêu chấp nhận, khi hạ tầng của Trung tâm chưa đáp ứng yêu cầu. Các cơ chế này đang ở giai đoạn đề xuất, phụ thuộc việc hoàn thiện quy định và các phê duyệt cần thiết.
Ông Pavel Kochanov, chuyên gia cao cấp về tài chính đô thị của IFC, cho rằng các yếu tố quyết định năng lực vay nợ của Thành phố Hồ Chí Minh, gồm nền tảng kinh tế, cơ cấu thu-chi, thanh khoản, nghĩa vụ nợ và chất lượng quản trị tài chính. Việc đánh giá cần dựa trên mô hình tài chính cho toàn bộ kỳ hạn vay, có tính đến các kịch bản bất lợi.
Yêu cầu xuyên suốt là khả năng trả nợ bằng nguồn lực tự tạo, với mức dự phòng an toàn phù hợp. Báo cáo tài chính, dữ liệu ngân sách và thông tin về các nghĩa vụ nợ tiềm ẩn cần đủ rõ để nhà đầu tư đánh giá. Phương án vay cũng cần tính đến các rủi ro về lãi suất, tỷ giá và tái cấp vốn.
Ở khâu lựa chọn dự án, ông Neeraj Gupta, Chuyên gia đầu tư trưởng của IFC, đề xuất Thành phố Hồ Chí Minh ưu tiên những dự án đã hoàn thành nghiên cứu khả thi, có mặt bằng, giấy phép và hồ sơ hợp đồng cần thiết, có thể giải ngân và sớm tạo ra kết quả. Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với trái phiếu quốc tế, bởi vốn huy động nhưng chưa được giải ngân vẫn phát sinh chi phí, qua đó làm giảm hiệu quả tài chính của đợt phát hành.
Đối với các dự án metro, việc thiết kế cấu trúc tài chính cần phân bổ hợp lý những rủi ro liên quan đến lượng hành khách, giải phóng mặt bằng và nghĩa vụ thanh toán giữa các bên. Trong khi đó, với các dự án cấp thoát nước và hạ tầng công cộng, phương án tài chính cần đồng thời xem xét nguồn thu của dự án, khả năng hỗ trợ từ ngân sách và lợi ích kinh tế-xã hội. Do đó, không có một cấu trúc tài chính chung cho mọi dự án. Công cụ huy động vốn phải được thiết kế phù hợp với đặc điểm dòng tiền và mức độ rủi ro của từng công trình.
Theo tư vấn của A&O Shearman, trước khi tiếp cận thị trường quốc tế, Thành phố Hồ Chí Minh còn phải chuẩn bị một loạt công việc từ hoàn thiện hồ sơ pháp lý, tư vấn chuyên môn, xếp hạng tín nhiệm đến tiếp cận nhà đầu tư, định giá và phát hành bằng ngoại tệ. Những nội dung này giúp cụ thể hóa các công việc Thành phố Hồ Chí Minh cần chuẩn bị trước khi tiếp cận thị trường.
Phát biểu trao đổi định hướng các nội dung, ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC, ví trái phiếu quốc tế như một cây cầu kết nối Thành phố Hồ Chí Minh với các nhà đầu tư toàn cầu. Cây cầu đó cần được xây dựng trên bốn trụ cột: quy hoạch vững chắc, kỷ luật tài khóa, dự án được chuẩn bị kỹ lưỡng và khuôn khổ pháp lý đầy đủ.
Ông Vũ nhấn mạnh vai trò của Luật Phát triển đô thị trong việc tạo cơ sở pháp lý, mở ra cơ hội để Thành phố Hồ Chí Minh thúc đẩy triển khai. Các cơ quan liên quan cần tiếp tục rà soát yêu cầu của pháp luật trong nước, pháp luật quốc tế và thông lệ thị trường, chuyển cơ sở pháp lý thành phương án và quy trình thực hiện cụ thể.
Trong 5 năm tới, Thành phố Hồ Chí Minh cần nguồn lực lớn để phát triển đường sắt đô thị, đường cao tốc, trung tâm dữ liệu, hạ tầng môi trường, cấp nước và xử lý nước thải. Việc tiếp cận thị trường trái phiếu quốc tế là một yêu cầu thực tiễn, cần được triển khai nghiêm túc và bền vững. Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều nhu cầu đầu tư, nhưng cần xác định thứ tự ưu tiên, lựa chọn dự án phù hợp và tập trung nguồn lực chuẩn bị.
Lãnh đạo Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh đợt phát hành đầu tiên sẽ là nhịp cầu đặt nền móng cho uy tín của Thành phố Hồ Chí Minh trên thị trường vốn quốc tế. Từ nền tảng đó, Thành phố Hồ Chí Minh có thể mở đường cho các đợt phát hành tiếp theo, hình thành kênh huy động vốn lâu dài và tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn quốc tế thông qua VIFC-HCMC./.
(TTXVN/Vietnam+)