Xử lý khối lượng lớn hồ sơ thuế tồn đọng
Tính đến 31/8, Thuế Thành phố Hồ Chí Minh đã công khai danh sách 684.570 trường hợp thuộc diện cần làm sạch. Trong đó, Văn phòng Thuế Thành phố Hồ Chí Minh quản lý 19.198 người nộp thuế, gồm 9.248 trường hợp thuộc trạng thái 03 (đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế) và 9.950 trường hợp thuộc trạng thái 06 (không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký).
Phần còn lại gồm 665.372 hộ kinh doanh, tổ chức và doanh nghiệp do 29 đơn vị thuế cơ sở quản lý, trong đó nhóm không hoạt động tại địa chỉ đăng ký chiếm tới 63,1%.
Khối lượng công việc phân bổ không đồng đều giữa các khu vực địa lý, phản ánh sự khác biệt rõ rệt về mật độ kinh tế. Đơn cử, địa bàn Thuế cơ sở 2 thuộc Thành phố Thủ Đức trước đây ghi nhận số lượng lớn nhất với hơn 71.000 trường hợp; Thuế cơ sở 16 tại khu vực Quận Tân Bình trước đây có gần 59.000 trường hợp.
Tính chung trên phạm vi cả nước, Bộ Tài chính xác định có khoảng 617.000 mã số thuế doanh nghiệp và hộ kinh doanh không còn hoạt động hoặc chưa cập nhật đủ thông tin. Trong đó, gần 292.000 đơn vị đã ngừng hoạt động nhưng chưa giải thể và khoảng 325.500 đơn vị không hoạt động tại địa chỉ đăng ký có kèm nợ thuế.
Dù tỷ lệ xử lý trong chiến dịch của Thành phố Hồ Chí Minh hiện đạt 19,6%, thấp hơn mức trung bình 36% của toàn ngành, nhưng xét về quy mô tuyệt đối, đây vẫn là địa phương xử lý số lượng hồ sơ lớn nhất nước.
Sự tồn tại của các mã số thuế "treo" gây ra nhiều hệ lụy cho công tác quản lý tài chính công. Tình trạng này làm sai lệch bức tranh tổng thể về năng lực nền kinh tế, gia tăng chi phí quản lý và tạo ra các khoảng trống pháp lý.
Đáng chú ý, tính đến giữa 8/2026, Văn phòng Thuế Thành phố Hồ Chí Minh đã công khai 7.195 người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06 còn nợ đọng tiền thuế với tổng số tiền vượt 5.763 tỷ đồng. Nhiều đơn vị ghi nhận khoản nợ thuế lên tới hàng trăm tỷ đồng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến kỷ cương ngân sách.
Điển hình, Công ty Cổ phần Xây Dựng Công Nghiệp nợ hơn 371 tỷ đồng; Công ty Cổ phần vận tải đường sắt Sài Gòn nợ hơn 314 tỷ đồng; Công ty Cổ phần vận tải biển và bất động sản Việt Hải nợ hơn 271 tỷ đồng; Công ty Cổ phần thương mại-tư vấn-đầu tư-xây dựng Bách Khoa Việt nợ hơn 254 tỷ đồng; Công ty Trách nhiệm hữu hạn The Forest City nợ hơn 210 tỷ đồng…
Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý, hỗ trợ người nộp thuế
Trong quá trình đóng mã số thuế, cộng đồng doanh nghiệp phản ánh nhiều vướng mắc về mặt thủ tục. Nhiều đơn vị sau khi thành lập rơi vào tình cảnh phải tạm ngừng hoạt động hoặc chuyển địa điểm mà không phát sinh doanh thu. Khi thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, việc rà soát nghĩa vụ thuế phát sinh các khoản tiền phạt do chậm nộp hồ sơ khai thuế.
Đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa, các khoản phạt tích tụ qua nhiều năm có thể lên tới hàng trăm triệu đồng, vô hình trung trở thành rào cản tài chính khiến doanh nghiệp chọn cách bỏ mặc mã số thuế thay vì chủ động thực hiện thủ tục giải thể.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các ngành liên quan phối hợp chặt chẽ để tháo gỡ điểm nghẽn. Thành phố giao Sở Tài chính làm đầu mối phối hợp cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế. Định hướng chính của chiến dịch làm sạch mã số thuế không phải là xóa bỏ mã số thuế bằng mọi giá hay giảm số lượng doanh nghiệp trên giấy tờ, mà là đưa dữ liệu về đúng trạng thái vận hành thực tế.
Chiến dịch ghi nhận những kết quả tích cực trong việc phân loại xử lý. Trong 8 tháng năm 2026, ngành thuế đã chấm dứt hiệu lực mã số thuế cho 94.991 trường hợp, bao gồm gần 72.000 hồ sơ tồn đọng từ năm 2025 trở về trước. Đồng thời, cơ quan thuế đã hỗ trợ khôi phục mã số thuế cho 3.554 doanh nghiệp quay trở lại thị trường sau khi hoàn tất rà soát.
Nhằm tối ưu hóa quy trình thủ tục, cơ quan thuế đã ban hành hướng dẫn tiếp nhận hồ sơ khai thuế đối với các trường hợp không đủ điều kiện thực hiện giao dịch điện tử. Các doanh nghiệp đang làm thủ tục giải thể nhưng bị thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký sẽ không bắt buộc phải nộp hồ sơ khai thuế cho các kỳ phát sinh sau thời điểm nộp hồ sơ chấm dứt mã số thuế, trừ hồ sơ quyết toán thuế đến thời điểm đóng mã số và các nghĩa vụ thuế mới phát sinh.
Trường hợp doanh nghiệp mất chữ ký số hoặc hệ thống điện tử không hỗ trợ mẫu biểu có thể nộp hồ sơ giấy trực tiếp tại bộ phận một cửa. Đối với các vướng mắc vượt thẩm quyền, ngành Thuế đang tổng hợp ý kiến để đề xuất Bộ Tài chính, Chính phủ và Quốc hội xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật phù hợp.
Chuyển đổi quản lý thuế theo dữ liệu số
Thuế Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, mục tiêu dài hạn của chiến dịch làm sạch mã số thuế tại Thành phố Hồ Chí Minh là chuyển dịch phương thức quản lý từ xử lý hồ sơ thủ công sang quản lý dựa trên cơ sở dữ liệu số và phân loại mức độ rủi ro. Việc chuẩn hóa dữ liệu tạo tiền đề quan trọng để cơ quan nhà nước xây dựng bản đồ quản lý người nộp thuế chính xác, phản ánh đúng quy mô khu vực kinh tế đang vận hành và dự báo chính xác nguồn thu ngân sách.
Chiến dịch đòi hỏi sự phối hợp liên ngành giữa cơ quan thuế, cơ quan công an, chính quyền địa phương và cơ quan đăng ký kinh doanh. Lực lượng chức năng tiến hành rà soát, đối chiếu thông tin đăng ký doanh nghiệp với dữ liệu định danh cá nhân của người đại diện pháp luật.
Đối với các trường hợp doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, nợ thuế kéo dài và không hợp tác, cơ quan thuế lập hồ sơ đề nghị cơ quan đăng ký kinh doanh thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, chuyển trạng thái pháp lý sang "Bị thu hồi do cưỡng chế về quản lý thuế".
Đối với các trường hợp có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng như mua bán hóa đơn, trốn thuế hoặc lợi dụng pháp nhân để vi phạm pháp luật, cơ quan quản lý áp dụng biện pháp kiểm tra chuyên sâu. Khi có đủ căn cứ vi phạm hình sự, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan công an để điều tra, xử lý theo quy định pháp luật. Việc phân loại chuẩn xác giúp tránh tình trạng đánh đồng giữa doanh nghiệp gặp khó khăn cần tháo gỡ với các hành vi gian lận thương mại.
Song song với công tác quản lý, Thành phố Hồ Chí Minh đẩy mạnh hiện đại hóa công tác hỗ trợ người nộp thuế thông qua việc đưa vào vận hành tổng đài ứng dụng trí tuệ nhân tạo, niêm yết công khai danh sách rà soát tại trụ sở Ủy ban nhân dân các xã, phường và các cổng thông tin điện tử.
Việc làm sạch dữ liệu mã số thuế không chỉ giải quyết các tồn đọng trong quá khứ mà còn củng cố nền tảng chuyển đổi số, tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch cho các chủ thể kinh tế tại Thành phố Hồ Chí Minh.
ANH TUẤN