Cả hai dự án đều sử dụng nguồn vốn đầu tư công, tổng nguồn vốn phê duyệt điều chỉnh tăng 1.900 tỷ lên 7.290 tỷ đồng (trong đó, tăng từ 557 tỷ lên 2.546 tỷ đồng đối với dự án cải tạo kênh Hy Vọng, tăng từ 1.343 tỷ lên 1.747 tỷ đồng đối với dự án cải tạo rạch Bàu Trảu), chủ yếu do tăng chi phí giải phóng mặt bằng.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng đô thị Thành phố (Chủ đầu tư) việc tái khởi động cả hai dự án nhằm thực hiện Đề án chỉnh trang đô thị với gần 41.000 căn nhà trên và ven sông, kênh rạch trên địa bàn thành phố giai đoạn 2025-2030 của Ủy ban nhân dân Thành phố. Thời gian triển khai 2 dự án này trong giai đoạn 2026-2031.
Dự án xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường kênh Hy Vọng được triển khai tại phường Tân Sơn, với phạm vi từ đường Phạm Văn Bạch đến kênh Tham Lương, dài khoảng 1,1km. Dự án sẽ nạo vét lòng kênh với chiều rộng từ 6,5-11,5m, xây dựng kè bảo vệ hai bên bờ. Đồng thời, đầu tư đường giao thông dọc kênh với mặt cắt ngang tối thiểu 10m, gồm 6m lòng đường và phần vỉa hè.
Kênh Hy Vọng có chiều dài khoảng 1.000m nằm trong khu dân cư đông đúc của phường Tân Sơn (phường 15, quận Tân Bình cũ), là một trong những hướng thoát nước chính cho lưu vực sân bay Tân Sơn Nhất. Ghi nhận hiện nay, tình trạng rác thải sinh hoạt bị vứt xuống kênh tràn lan làm cản trở dòng chảy, gây ngập úng, ô nhiễm môi trường tồn tại trong suốt nhiều năm qua, làm ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống và sinh hoạt của người dân.
Tình trạng ô nhiễm còn làm mất khả năng tiêu thoát nước của kênh rạch đồng thời làm mất mỹ quan khu vực. Ông Nguyễn Văn Năm, ngụ 233/123 Nguyễn Phúc Chu, phường Tân Sơn than phiền: “Ở đây ô nhiễm lắm, rác thải và nước sinh hoạt đổ thẳng xuống kênh. Trước đây vốn là cái mương tự nhiên nhưng dần dần rác và bùn bồi lắng nên nước đục và hôi”.
Theo ông Năm và các hộ dân sinh sống lân cận, từ 10 năm trước, người dân có nghe thông tin thành phố nhận tài trợ vốn từ nước ngoài để nạo vét, chỉnh trang nhưng đến nay vẫn chưa thấy động tĩnh gì. Vừa rồi phường thông báo thành phố phê duyệt nguồn vốn nếu làm ngay người dân sẽ được đổi đời.
Theo chủ đầu tư, việc đầu tư xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường kênh Hy Vọng rất cần thiết nhằm đồng bộ hệ thống tiêu thoát nước trên khu vực, tăng khả năng kết nối giao thông đường bộ của các khu vực dân cư, bảo đảm vệ sinh môi trường và mỹ quan đô thị, nâng cao đời sống cho các hộ dân sống ven kênh.
Đồng thời việc triển khai và thực hiện dự án còn giúp giải quyết vấn đề thoát nước cấp bách nhằm chống ngập úng cho lưu vực sân bay Tân Sơn Nhất và vùng phụ cận, giải quyết một phần quan trọng trong hệ thống tiêu thoát nước và giải quyết ô nhiễm môi trường lưu vực kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên đang hoàn thiện.
Đối với dự án nạo vét, chỉnh trang và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật rạch Bàu Trảu, Hội đồng nhân dân Thành phố thông qua điều chỉnh tổng mức đầu tư từ hơn 1.343 tỷ lên hơn 4.744 tỷ đồng, tăng khoảng 3.401 tỷ đồng.
Dự án triển khai trên địa bàn phường Phú Lâm và phường Phú Thạnh (Quận 6 và Quận Tân Phú cũ), với phạm vi từ kênh Tân Hóa đến đường Phan Anh. Theo phương án đầu tư, dự án sẽ nạo vét và khơi thông 1.000m tuyến rạch Bàu Trảu, bảo đảm bề rộng rạch là 10m, đầu tư đường giao thông, mảng xanh dọc tuyến, hệ thống nước thải, cống bao, hào kỹ thuật, chiếu sáng và các công trình qua rạch.
Qua ghi nhận thực tế, hầu hết tuyến rạch Bàu Trảu ô nhiễm nặng thời gian dài vì rác thải lấp đầy mặt kênh. Đặc biệt, có đoạn nhà dân nằm sát lòng rạch, đoạn hẹp nhất chưa đến 2m làm hẹp dòng chảy và cản trở khả năng tiêu thoát nước gây ngập úng vào mùa mưa. Bà Lê Thúy Hà, ngụ đường Tân Hòa Đông, phường Phú Lâm, nhà cách mép kênh chưa đến 2m nói: “Lâu quá rồi rạch này chưa được nạo vét nên bùn và rác chất đống. Mùa mưa thì rác tràn lên nhà còn mùa nắng thì bốc mùi hôi ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân địa phương”.
Qua thống kê, tổng số trường hợp bị ảnh hưởng của hai dự án khoảng 540 hộ dân. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị Thành phố cho biết, Chủ đầu tư phối hợp với các phường có dự án đi qua chủ động rà soát quỹ đất do nhà nước quản lý, nghiên cứu đặt hàng hoặc mua nhà ở thương mại. Trường hợp phù hợp thì bố trí nhà ở xã hội theo quy định hoặc lập dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật phục vụ tái định cư để giải quyết chế độ, chính sách tái định cư cho tất cả các hộ dân đủ điều kiện.
Theo Sở Xây dựng Thành phố, thành phố đang lên kế hoạch thực hiện chương trình chỉnh trang đô thị quy mô lớn trong giai đoạn 2026-2030, hướng đến di dời hơn 41.000 căn nhà ven kênh, rạch mang lại không gian sống văn minh, xanh sạch cho hàng nghìn hộ dân. Mục tiêu quan trọng đi kèm là thành phố thực hiện chỉnh trang và chống ngập, từ đó khai thông toàn bộ dòng chảy các trục kênh rạch nội đô, tăng khả năng thoát nước, kết hợp bờ kè, công viên cây xanh và phát triển giao thông-du lịch đường thủy.
Trong đó, 3 dự án chỉnh trang kênh rạch quy mô lớn mà thành phố đã và đang triển khai là Dự án cải tạo tuyến kênh Tham Lương -Bến Cát-rạch Nước Lên (vốn đầu tư gần 9.000 tỷ đồng), Dự án chỉnh trang bờ Bắc kênh Đôi (7.300 tỷ đồng) và Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm (17.200 tỷ đồng) với khoảng 6.000 hộ dân phải giải tỏa, di dời.
QUÝ HIỀN