Một ca khúc có giọng hát do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra vừa vươn lên vị trí thứ 2 trên Melon Top 100 - bảng xếp hạng nghe nhạc trực tuyến hàng đầu Hàn Quốc. Chẳng có ca sĩ bằng xương bằng thịt nào đứng trước micro, nhưng sản phẩm này vẫn chinh phục đông đảo người nghe, đặt ra câu hỏi cho ngành công nghiệp âm nhạc: Liệu ca sĩ AI có thể đe dọa vị thế của những ngôi sao thực thụ?
Ca sĩ AI: Từ phòng thu đến bảng xếp hạng
Theo tờ South China Morning Post (SCMP) ngày 1.11, ca khúc Have You Become the Adult You Dreamed Of? của dự án âm nhạc Meomuru đã giành vị trí á quân trên Melon Top 100 trong tuần cuối tháng 10 vừa qua. Đứng sau dự án này là Glorywave, bộ đôi sản xuất gồm Lee Yong Seok và Choi Sung Hyuk, những người đã có hơn một thập niên lăn lộn trong nghề và hợp tác với nhiều nghệ sĩ Hàn Quốc. Họ tự tay lên ý tưởng, viết lời rồi nhờ nền tảng AI Suno tạo giai điệu, phối khí lẫn giọng hát. Sản phẩm thô sau đó được hai nhà sản xuất tiếp tục biên tập, hòa âm và chuốt lại kỹ lưỡng trước khi phát hành.
Ca khúc Have You Become the Adult You Dreamed Of? của Meomuru vươn lên vị trí thứ 2 trên bảng xếp hạng Melon Top 100
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH MELON
Trước đó, The Korea Herald hôm 14.10 ghi nhận bài hát từng vọt lên vị trí thứ 3 trên Melon Top 100. Ra mắt từ tháng 6, sản phẩm bắt đầu bùng nổ khi trở thành bản nhạc nền trên các video ngắn khắp mạng xã hội Hàn Quốc. Sự lan tỏa từ các nền tảng video ngắn đã kéo ca khúc ra khỏi phạm vi một thử nghiệm công nghệ thuần túy để tiến thẳng vào thị trường nghe nhạc đại chúng.
Điều đáng nói là sức hút của dự án Meomuru không chỉ dừng lại ở sự tò mò về một giọng hát nhân tạo. Bài hát chạm vào tim người nghe nhờ đánh đúng tâm trạng của những người trưởng thành đang vật lộn với áp lực cuộc sống, những hoài nghi về bản thân và câu hỏi liệu họ đã trở thành con người mà mình từng mơ ước hay chưa.
Trong bài phân tích đăng ngày 16.10 trên The Korea Daily, nhà phê bình âm nhạc Lim Hee Yun cho biết ca khúc đã đứng thứ 4 trên bảng xếp hạng hằng ngày và thứ 12 trên bảng xếp hạng tuần của Melon, đồng thời nhận về hơn 32.000 lượt yêu thích. Những con số này minh chứng rằng một sản phẩm mang giọng hát AI vẫn thừa sức tạo ra sự kết nối cảm xúc sâu sắc với khán giả nếu có nội dung chạm tới lòng người.
Trước Meomuru, bài hát Forest of the Heart thuộc dự án Joseon Hip-hop cũng từng gây chú ý khi trở thành sản phẩm âm nhạc AI đầu tiên chen chân vào Melon Top 100 ở vị trí 89 vào tháng 9. Theo The Korea Times, người sáng tạo dự án tự viết lời và dùng Suno để tạo giai điệu lẫn giọng hát. Dù sau đó rời bảng xếp hạng, sự xuất hiện của nó đã báo hiệu âm nhạc AI bắt đầu tiếp cận nhóm khán giả đại chúng tại Hàn Quốc.
Sự bùng nổ của những sản phẩm này phản ánh một bước ngoặt lớn: AI không còn là công cụ hỗ trợ vài khâu kỹ thuật phụ trợ mà tham gia sâu vào toàn bộ quá trình sáng tạo. Người sản xuất vẫn nắm quyền định hướng và đưa ra quyết định cuối cùng, nhưng công nghệ đã mang lại khả năng tạo ra vô số phiên bản thử nghiệm trong thời gian ngắn.
Lim Hee Yun cho biết từng phát hiện bản demo của một nhạc sĩ Mỹ gốc Hàn ứng dụng AI rất nhiều trong sáng tác và phối khí. Dù ban đầu có chút lăn tăn, nhà sản xuất này vẫn quyết định bắt tay hợp tác vì đánh giá cao năng lực tạo ra sản phẩm chất lượng ổn định của đối phương. Điều đó cho thấy bài toán hiện tại không còn là việc nghệ sĩ có dùng AI hay không, mà là con người làm chủ công nghệ ra sao để đưa các giá trị sáng tạo vào sản phẩm cuối cùng.
Cùng lúc đó, thị trường Hàn Quốc cũng chứng kiến sự bùng nổ của các nhóm thần tượng ảo, điển hình là nhóm nhạc PLAVE. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ mô hình này với ca sĩ AI thuần túy. Theo Yonhap, EP thứ 5 Hyperdrive của PLAVE vừa chào sân ở vị trí thứ 31 trên bảng xếp hạng Billboard 200 và bán được hơn 1,32 triệu bản tại Hàn Quốc ngay trong tuần đầu tiên. Dù các thành viên xuất hiện dưới dạng nhân vật kỹ thuật số, phía sau họ vẫn là những con người thực sự cất giọng hát và biểu diễn.
Hình ảnh trong Forest of the Heart, sản phẩm âm nhạc AI đầu tiên vào bảng xếp hạng Melon Top 100
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Rắc rối bản quyền
Sự phát triển thần tốc của nhạc AI ngay lập tức kéo theo những vấn đề liên quan đến pháp lý. Khi một ca khúc ra đời từ sự kết hợp giữa lời hát của con người, giai điệu do AI gợi ý và giọng hát tổng hợp từ máy tính, ai mới thực sự là tác giả? Người viết lời, người gõ câu lệnh cho AI, nhà sản xuất hay đơn vị sở hữu công nghệ?
Theo The Korea Herald, khung pháp lý bản quyền hiện hành tại Hàn Quốc chỉ công nhận những đóng góp sáng tạo từ con người. Phần nội dung do AI tạo ra hoàn toàn không được tự động bảo hộ quyền tác giả. Tháng 8.2026, Hiệp hội Bản quyền Âm nhạc Hàn Quốc (KOMCA) từng đưa ra bộ tiêu chí cho phép đăng ký quản lý bản quyền đối với tác phẩm có sử dụng AI nếu con người giữ vai trò sáng tạo chủ đạo. Thế nhưng, quy định này đã bị rút lại chỉ sau 22 ngày vì vấp phải làn sóng tranh cãi gay gắt và sự mơ hồ khi định lượng mức độ đóng góp của con người.
Theo The Korea Times, người sáng tạo bài hát Forest of the Heart không hề nhận được tiền bản quyền tác giả, mà chỉ được trả khoản tiền thuộc quyền liên quan với tư cách nhà sản xuất bản ghi. Việc chưa rõ ràng trong cơ chế phân chia quyền lợi đang ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và động lực của những người làm nhạc.
Chưa dừng lại ở đó, nguồn dữ liệu dùng để huấn luyện các mô hình AI cũng đang châm ngòi cho vô số tranh chấp. Việc công nghệ học "chui" từ giọng hát, bản thu và tác phẩm của nghệ sĩ mà không hề xin phép hay trả phí đang buộc các tập đoàn công nghệ và ngành thu âm quốc tế phải dắt nhau ra tòa.
Trong bức tranh chung đó, cuộc đua giữa ca sĩ AI và nghệ sĩ thật không chỉ dừng lại ở chất lượng giọng hát hay một giai điệu bắt tai. Nghệ sĩ con người sở hữu câu chuyện cuộc đời, trải nghiệm, vốn sống, cảm xúc thật và khả năng bước ra sân khấu tương tác trực tiếp với người hâm mộ. Đó là những giá trị độc bản tạo nên sợi dây liên kết mà công nghệ chưa thể làm được.
Dù vậy, khi AI ngày càng biết cất giọng giàu biểu cảm, tạo dựng hình ảnh nhất quán và kể những câu chuyện nhân vật chau chuốt, ranh giới giữa một sản phẩm công nghệ và trải nghiệm nghệ thuật sẽ còn tiếp tục bị xáo trộn. Sự hiện diện của Have You Become the Adult You Dreamed Of? thuộc dự án Meomuru trên bảng xếp hạng âm nhạc Hàn Quốc vì thế không còn là hiện tượng lạ lẫm đơn thuần.