Từ sự chủ động của ngành sư phạm, sự đồng hành của lực lượng Công an và các tổ chức xã hội, mô hình giáo dục phòng ngừa được hình thành từ việc đưa các giáo viên trở thành hạt nhân lan tỏa kiến thức, kỹ năng phòng, chống ma túy đến học sinh, sinh viên. Đây là một trong những sáng kiến từ mô hình “Không gian học tập cộng đồng về phòng, chống ma túy” do Trường đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh vừa đưa vào hoạt động ngày 23/10.
Khi sinh viên “trực quan sinh động” với ma túy
Công trình do nhà trường, Công an Thành phố, Trường đại học Cảnh sát nhân dân, Sở Giáo dục và Đào tạo, Thành đoàn, Hội liên hiệp Thanh niên Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh và Ban Chỉ đạo 26 phường Chợ Quán phối hợp thực hiện. Chương trình còn có sự đồng hành của Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, Câu lạc bộ tình nguyện vì bình yên Thành phố cùng các tổ chức, cá nhân tâm huyết với công tác phòng, chống ma túy.
Tại các không gian trưng bày của mô hình này, người tham quan được tiếp cận các mẫu vật mô phỏng các loại ma túy, hình ảnh nhận diện, những phương thức, thủ đoạn ngụy trang ma túy trong đời sống và các thông tin cảnh báo về tác hại, hậu quả pháp lý.
Những nội dung tưởng chừng khô khan được thể hiện sinh động qua mô hình trực quan, infographic, video tuyên truyền và các sản phẩm truyền thông số. Thông qua mã QR, học sinh, sinh viên có thể chủ động tra cứu tài liệu, tìm hiểu kiến thức, tham gia hoạt động tương tác và trao đổi trực tiếp với báo cáo viên, tuyên truyền viên. Không chỉ dừng lại ở việc quan sát, mô hình hướng người học đến khả năng nhận diện nguy cơ, xử lý tình huống và hình thành kỹ năng tự bảo vệ trước hiểm họa ma túy.
Trực tiếp giới thiệu từng mẫu vật mô phỏng được trưng bày đến các em học sinh tham quan, MC Nguyễn Ngọc Quỳnh Như, Chủ nhiệm Câu lạc bộ tình nguyện vì bình yên Thành phố cho biết, trước nay, dù nghe rất nhiều về ma túy nhưng chủ yếu là các hình ảnh qua phim, ảnh nhưng khi được “mắt thấy tai nghe” các loại ma túy, nhận thức của các em về tác hại của nó sẽ được nâng lên.
Tại Trường đại học Sư phạm, các giảng viên có nghiệp vụ sư phạm sẽ tiếp nhận và chủ động tham gia xây dựng phương thức tuyên truyền, giáo dục phòng ngừa ma túy.
Đại diện lãnh đạo Trường đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, một sinh viên sư phạm hôm nay được trang bị kiến thức nhận diện ma túy, kỹ năng phòng tránh và phương pháp truyền đạt phù hợp sẽ trở thành những tuyên truyền viên hiệu quả để truyền tải các thông điệp về tác hại của ma túy đến nhiều người khác. Một người nhận diện đúng nguy cơ, kịp thời định hướng, hỗ trợ có thể giúp học trò tránh khỏi những cạm bẫy, sai lầm đáng tiếc.
Thay đổi phương thức tuyên truyền
Khi ma túy ngày càng được ngụy trang tinh vi trong thực phẩm, đồ uống, thuốc lá điện tử, cùng những thủ đoạn dụ dỗ, lôi kéo qua mạng xã hội, việc phòng ngừa không thể chỉ dừng lại ở những lời cảnh báo. Người trẻ cần được trang bị kiến thức thực tế, kỹ năng nhận diện, từ chối và tự bảo vệ bản thân. Chính vì vậy, phương pháp giáo dục trực quan, trải nghiệm và tương tác được kỳ vọng sẽ giúp kiến thức phòng, chống ma túy dễ ghi nhớ và có khả năng vận dụng trong cuộc sống.
Thượng tá Lê Xuân Thanh, Phó Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá cao sự chủ động, tâm huyết của Trường đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, nhất là Giáo sư, Tiến sĩ Huỳnh Văn Sơn, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Nhà trường trong kết nối các nguồn lực xây dựng công trình; đồng thời nhấn mạnh, bên cạnh đấu tranh quyết liệt với tội phạm, phòng ngừa từ sớm, từ xa, nhất là trong môi trường học đường càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Để phát huy hiệu quả mô hình này, các đơn vị xác định việc kết hợp thế mạnh của các cơ quan, đơn vị. Trong đó, Công an cung cấp kiến thức pháp luật, kinh nghiệm thực tiễn, thông tin về phương thức, thủ đoạn tội phạm; ngành sư phạm phát huy năng lực giáo dục, đào tạo và truyền đạt; các tổ chức Đoàn, Hội cùng doanh nghiệp đóng góp sức sáng tạo, nguồn lực và trách nhiệm cộng đồng. Mỗi ngành sẽ chủ động để cùng tạo nên sức mạnh phòng ngừa ngay từ cơ sở.
Thời gian tới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy cho biết, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp Nhà trường cập nhật thông tin về các loại ma túy mới, cung cấp tài liệu, cử báo cáo viên, tổ chức hoạt động trải nghiệm và tập huấn kỹ năng phòng, chống ma túy. Hai đơn vị cũng định hướng từng bước xây dựng đội ngũ sinh viên sư phạm nòng cốt, đưa kiến thức phòng ngừa đến với học sinh thông qua các đợt thực tập, hoạt động ngoại khóa và chương trình tình nguyện.
Thượng tá Lê Xuân Thanh nhấn mạnh, đây là cách làm thiết thực góp phần thực hiện Nghị quyết số 02 của Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố, hướng đến mục tiêu phấn đấu xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh không ma túy vào năm 2030. Việc triển khai mô hình không chỉ đo bằng quy mô công trình hay số lượt tham quan, mà bằng những kiến thức được lan tỏa, kỹ năng được hình thành và những nguy cơ được ngăn chặn trong thực tế.
Có thể thấy, từ việc đưa các mẫu vật mô phỏng về ma túy để tuyên truyền trong môi trường giáo dục, Thành phố Hồ Chí Minh đang mở rộng mặt trận phòng, chống ma túy bằng một cách làm sáng tạo, bền vững với mục tiêu: không chỉ quyết liệt ngăn chặn tội phạm, mà còn chủ động bồi đắp tri thức, bản lĩnh cho thế hệ trẻ, để ma túy không có cơ hội xâm nhập ngay từ đầu.
Xử lý hơn 6.400 vụ án liên quan ma túy
10 tháng đầu năm 2026, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy và Công an cấp xã trên địa bàn Thành phố đã phát hiện, xử lý 6.401 vụ, 17.756 đối tượng vi phạm pháp luật về ma túy; thu giữ hơn 640kg ma túy tổng hợp, 518kg cần sa và gần 15kg heroin. Đáng chú ý, các đơn vị đã triệt phá 75 vụ với 780 đối tượng phạm tội về ma túy có tổ chức, xuyên quốc gia; phát hiện, xử lý 565 vụ lợi dụng không gian mạng.
QUANG QUÝ - HÀ AN