Dự cuộc làm việc có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành, cơ quan Trung ương.
Sau khi nghe báo cáo và các ý kiến trao đổi tại cuộc làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cơ bản thống nhất với các nội dung, đồng thời đánh giá cao tinh thần làm việc nghiêm túc, trách nhiệm. Các đại biểu đã trao đổi thẳng thắn, chỉ ra những vướng mắc trong công tác nghiên cứu, tham mưu và đề xuất những việc cần làm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, phải thống nhất nhận thức về phát huy sức mạnh của các cơ quan nghiên cứu trong tham mưu chiến lược. Tiềm lực nghiên cứu của đất nước rất lớn nhưng chưa được tổ chức thành sức mạnh chung. Ban Chính sách, chiến lược Trung ương có vị trí kết nối nguồn lực ấy với yêu cầu tham mưu của Trung ương. Điều cần làm rõ là xác định đúng vấn đề, huy động đúng người từ sớm và đưa kết quả nghiên cứu vào quyết sách đúng thời điểm.
Hiện nay, “điểm nghẽn” có trong cả quá trình từ đặt hàng đến sử dụng kết quả như: đặt ra câu hỏi chưa rõ, đặt hàng quá muộn, nghiên cứu còn dàn trải, trùng lặp, quy trình đề tài kéo dài nhiều năm; sự phối hợp giữa khoa học xã hội với khoa học tự nhiên, công nghệ chưa thành nền nếp; nhiều báo cáo chưa chuyển được kết quả nghiên cứu thành dự báo, phương án, kiến nghị cụ thể để cân nhắc và quyết định; hạ tầng nghiên cứu chưa được khai thác chung một cách hiệu quả…
Để xây dựng năng lực nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược đủ mạnh cho Trung ương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chịu trách nhiệm xác định vấn đề, đặt yêu cầu nghiên cứu, tích hợp luận cứ và xây dựng phương án tham mưu. Các viện hàn lâm là những trụ cột tri thức khoa học, có trách nhiệm nghiên cứu sâu, cung cấp dữ liệu, dự báo, phản biện và chủ động cảnh báo những vấn đề mới, không chờ đặt hàng. Những bài toán lớn nên có sự tham gia của cả hai viện ngay từ đầu. Đến năm 2027, phải thấy được chuyển biến rõ về chất lượng dự báo, phương án tham mưu và khả năng huy động lực lượng trong nghiên cứu.
Các nguyên tắc trong tổ chức thực hiện gồm: phân định rõ trách nhiệm và xây dựng năng lực của từng bên; tổ chức lực lượng theo vấn đề chiến lược; đặt hàng rõ ràng nhưng tôn trọng độc lập khoa học; huy động người tài bằng những cách linh hoạt; chuẩn bị năng lực nghiên cứu nền và phản ứng nhanh; lấy đóng góp cho quyết sách làm thước đo.
Về một số nhiệm vụ cụ thể, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Ban Chính sách, chiến lược Trung ương chủ trì, cùng hai viện hàn lâm xây dựng Quy chế phối hợp để báo cáo Ban Bí thư, trong đó xác định rõ cách đặt hàng và bảo đảm nguồn lực cho nghiên cứu; xây dựng Đề án nâng cao năng lực tham mưu chiến lược của Ban, có cơ chế tiếp nhận, luân chuyển, biệt phái người giỏi từ các viện và trường đại học, đồng thời duy trì mạng lưới chuyên gia thường xuyên và hệ thống dữ liệu phục vụ tham mưu. Văn phòng Trung ương Đảng báo cáo Bộ Chính trị xem xét hai đề án nâng cao năng lực của các viện hàn lâm; đồng thời chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan đề xuất cơ chế sử dụng, thù lao và đãi ngộ chuyên gia áp dụng thống nhất cho các cơ quan tham mưu chiến lược của Trung ương.
Đảng ủy Chính phủ phối hợp Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nghiên cứu, xử lý đồng bộ những vướng mắc về hạ tầng nghiên cứu dùng chung, nhân lực khoa học, dữ liệu, cơ chế tài chính và cách đánh giá các tổ chức nghiên cứu. Viện hàn lâm phối hợp Ban Chính sách, chiến lược Trung ương hằng năm trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư báo cáo về những vấn đề chiến lược mới, kể cả vấn đề chưa có trong chương trình công tác. Báo cáo phải chỉ ra các xu thế có thể làm thay đổi triển vọng phát triển đất nước, dấu hiệu cần theo dõi và thời điểm cần quyết sách, có vấn đề cấp bách thì báo cáo ngay.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định, việc quan trọng trong thời gian tới là phải hình thành một năng lực nghiên cứu, dự báo và tham mưu chiến lược đáp ứng được yêu cầu phát triển của đất nước trong nhiều năm. Tổ chức tốt trí tuệ Việt Nam phục vụ cho quyết sách cũng chính là nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng và năng lực phát triển của đất nước.
HẠNH NGUYÊN