Thông tin được Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03, Bộ Công an) nêu trong kết luận điều tra bổ sung vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (VTM), Tổng công ty Thép Việt Nam (VNS) và các đơn vị liên quan.
Ông Nguyễn Ngọc Khiêm là người duy nhất trong vụ án bị cáo buộc Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi. Thầy phong thủy Lê Xuân Định và ông Nguyễn Duy Nghiệp, Giám đốc Công ty TNHH MTV XNK nông sản An Bình, bị cáo buộc Đưa hối lộ.
Cựu Phó chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Lê Ngọc Hưng và cựu Giám đốc Sở Công Thương Đỗ Trường Giang bị đề nghị truy tố tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Trong 26 bị can còn lại, ông Bùi Thanh Bình, cựu Tổng giám đốc VTM, đối mặt 3 tội: Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, Nhận hối lộ và Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của nhà nước.
Số tiền hưởng lợi bất chính của Khiêm và Định là một trong bốn vấn đề mà C03 nêu trong kết luận khi điều tra bổ sung theo yêu cầu của VKSND Tối cao.
VTM được thành lập để thực hiện hai dự án là mỏ sắt Quý Xa và nhà máy gang thép Lào Cai. Giấy phép hoạt động cho phép doanh nghiệp được cung cấp quặng sắt và xuất khẩu quặng tinh để đối lưu nhập than cốc.
Giai đoạn 2015-2020, sau khi mua quặng của VTM, 11 doanh nghiệp được UBND tỉnh Lào Cai đề nghị Bộ Công Thương cho phép xuất khẩu, với tổng hạn ngạch khoảng 3 triệu tấn trên tổng số 5,7 triệu tấn quặng đã mua. Quá trình hoạt động, doanh nghiệp này bị phát hiện có hàng loạt sai phạm liên quan các đơn vị.
Kết luận nêu, đầu năm 2019, ông Nghiệp có nhu cầu mua quặng sắt của VTM để bán thương mại trong nước và xuất khẩu. Tình cờ, ông lại biết thầy phong thủy Lê Xuân Định có nhiều mối quan hệ nên nhờ giúp đỡ.
Để giúp vị giám đốc doanh nghiệp được mua quặng sắt của VTM để xuất khẩu, ông Định nhận từ ông Nghiệp 120.750 USD và 10 tỷ đồng (tương đương 13 tỷ đồng).
C03 cáo buộc, đầu tiên, ông Định lo lót ở "cửa" ông Bùi Thanh Bình, Tổng giám đốc VTM. Lúc này, ông làm cầu nối giữa VTM và Công ty An Bình.
Ông Định thay mặt xin cho Công ty An Bình được mua quặng và đổi lại sẽ chi cho ông Bình 10.000 đồng/tấn. Ông Bình đồng ý, ký hợp đồng bán 216.000 tấn quặng.
Thực hiện thỏa thuận, tháng 12/2019, ông Định cầm 1,8 tỷ đồng tiền mặt đến khu vực quán cafe trên phố Phan Đình Phùng, Hà Nội, đưa cho ông Bình.
Một góc mỏ Quý Xa của Công ty Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung. Ảnh: Báo Lào Cai
'Dựa' quan hệ với Bí thư Tỉnh ủy để xin hạn ngạch xuất khẩu
Quặng đã có song phía Công ty An Bình gặp khó trong xuất khẩu. Quan hệ sâu rộng của thầy phong thủy lúc này lại được sử dụng. Nghiệp nhờ ông Định tìm đến ông Khiêm nhờ tác động giúp.
C03 xác định hai người này tìm đến Khiêm bởi vì biết anh ta có mối quan hệ thân quen với ông Nguyễn Văn Vịnh, khi đó là Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai và lãnh đạo UBND tỉnh.
Nhằm xin hạn ngạch xuất khẩu cho Công ty An Bình, ông Định đã nhờ Khiêm tác động giúp và đã đưa ba lần tiền, tổng 4,25 tỷ đồng và 100.000 USD.
Điều tra bổ sung của C03 đã làm rõ hơn về ba lần nhận tiền này. Cụ thể, hai lần Khiêm nhận tổng 100.000 USD và 4 tỷ đồng để hỗ trợ xin hạn ngạch, được tạo điều kiện xuất khẩu. Sau đó, Khiêm "đã dùng ảnh hưởng của mình" thông qua mối quan hệ với Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai.
Khiêm nhờ Bí thư Vịnh tác động đến Phó chủ tịch UBND tỉnh Lê Ngọc Hưng và Giám đốc Sở Công Thương Đỗ Trường Giang. Mục đích để UBND tỉnh Lào Cai có văn bản đề nghị Bộ Công Thương cấp hạn ngạch xuất khẩu quặng cho Công ty An Bình mà không cần kiểm tra điều kiện xuất khẩu theo quy định.
Từ số tiền đã nhận, Khiêm đưa ông Hưng 100 triệu đồng, ông Giang 50 triệu đồng. Còn lại, Khiêm hưởng lợi cá nhân 3,85 tỷ đồng và 100.000 USD.
Kết luận xác định, Khiêm chỉ nhờ ông Vịnh hỗ trợ, không biếu tặng gì. Khi trao đổi, ông Vịnh nói sẽ hỗ trợ Công ty An Bình cũng như các doanh nghiệp khác theo chủ trương của Chính phủ, Bộ Công Thương. Ông Hưng và Giang tuy không được Bí thư Vịnh chỉ đạo gì nhưng biết Khiêm có mối quan hệ thân quen với ông Vịnh do hay đi cùng trong các sự kiện của tỉnh nên đồng ý.
Với ông Vịnh, C03 kết luận không thỏa thuận nhận tiền, không chỉ đạo cấp dưới thực hiện sai phạm và không biết việc cấp dưới làm trái nên không có căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự.
Một số bị can trong vụ án. Ảnh: Bộ Công an
Lần thứ 3, Khiêm nhận từ Định 250 triệu đồng. Khoảng tháng 1/2020, Công ty An Bình bị UBND tỉnh Lào Cai tạm dừng xuất khẩu quặng sắt. Vì không biết lý do nên Định tìm đến gặp Khiêm nhờ tác động để tiếp tục được xuất khẩu. Trước khi ra về, Định đưa cho Khiêm 250 triệu đồng và nói "gửi chút tiền uống nước".
Bị can Khiêm sau đó thông qua nhân viên để nắm tình hình tại UBND tỉnh và Sở Công Thương tỉnh Lào Cai. Qua đó, Khiêm biết được lý do Công ty An Bình bị tạm dừng xuất khẩu do thiếu phương án vận chuyển quặng và phương án bảo vệ môi trường.
Do đó, sau khi Khiêm thông báo nguyên nhân cho Định và hỗ trợ hoàn thành các thủ tục trên, Công ty An Bình được xuất khẩu trở lại. Trong lần này, C03 xác định, bản thân Khiêm không liên hệ, tác động đến bất kỳ ai tại UBND tỉnh và Sở Công Thương tỉnh để được giải quyết, kể cả ông Hưng và Giang.
Tổng cộng, C03 kết luận bị can Khiêm đã hưởng lợi 3,85 tỷ đồng và 100.000 USD (tổng khoảng 5,85 tỷ đồng). Ngoài ra, công an cũng buộc bị can này nộp lại 250 triệu đồng hưởng lợi bất chính.
Với thầy phong thủy Định, C03 kết luận nhận tổng cộng 120.750 USD và 10 tỷ đồng từ Nghiệp (khoảng 13 tỷ đồng), sau đó đưa 4,25 tỷ đồng và 100.000 USD cho Khiêm, đưa 1,8 tỷ đồng cho Bình. Còn lại, Định hưởng lợi 20.750 USD và 3,95 tỷ đồng.
Phạm Dự