Không bỏ qua khảo sát và điều kiện nền đất
Sau nhiều năm tích góp, vợ chồng chị Nguyễn Thị Mai Hương (thôn Tân Dân 1, xã Thanh Oai, Hà Nội) dự định khởi công xây ngôi nhà mới.
Tìm hiểu trước khi thi công, chị nhận ra một điều mà nhiều gia chủ thường chỉ nghĩ đến khi công trình đã xảy ra sự cố: những phần hoàn thiện như tường nứt, thấm hay gạch lát bị bộp vẫn có thể tháo ra sửa chữa, nhưng móng nhà thì gần như không có cơ hội làm lại.
Móng là bộ phận gần như không thể sửa chữa sau khi hoàn thành công trình.
Theo các chuyên gia, những sai sót từ khảo sát địa chất, lựa chọn giải pháp móng cho đến thi công đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến độ ổn định của công trình.
Khảo sát địa chất là cơ sở để đánh giá điều kiện nền đất, tính toán tải trọng và lựa chọn giải pháp móng phù hợp. Nếu khảo sát không đầy đủ hoặc điều kiện thực tế khác với hồ sơ khảo sát, giải pháp móng có thể không còn phù hợp.
Theo KS Lê Thế Huy, Trung tâm Tư vấn Xây dựng và Chuyển giao công nghệ, Trường Cao đẳng Xây dựng số 1, đây cũng là tình huống cần đặc biệt lưu ý tại hiện trường.
Nếu đào xuống và phát hiện đất đáy móng khác với hồ sơ khảo sát, xuất hiện lớp đất yếu, bùn hoặc khu vực có dấu hiệu bất thường, không nên tiếp tục thi công.
"Đúng quy trình là dừng lại, báo đơn vị thiết kế để xử lý nền. Không phải cứ đổ bê tông tiếp cho xong", KS Lê Thế Huy lưu ý.
Một lỗi khác là lựa chọn giải pháp móng không phù hợp với điều kiện nền đất hoặc tải trọng công trình. Trường hợp thay đổi quy mô, tăng tầng, mở rộng diện tích nhưng không điều chỉnh thiết kế móng tương ứng cũng có thể làm phát sinh nguy cơ lún, nứt.
Do đó, trước khi thi công, gia chủ cần bảo đảm công trình được khảo sát, tính toán và thiết kế móng phù hợp; không tự ý thay đổi giải pháp hoặc cắt giảm các hạng mục kỹ thuật để giảm chi phí.
Những lỗi có thể nhìn thấy ngay tại hố móng
Theo KTS Nguyễn Hữu Tiến, Công ty cổ phần Kiến trúc xây dựng và nội thất Kiến Home, nhiều sai sót tại công trường có thể được phát hiện bằng mắt thường.
Thứ nhất, đào hố móng sâu hơn cao độ thiết kế rồi lấp bù bằng đất rời hoặc đá hộc. Khi đáy hố bị đào quá sâu, không nên tùy tiện đổ đất rời xuống cho bằng hoặc kê đá hộc. Phần bù cần được thực hiện bằng vật liệu và biện pháp phù hợp theo yêu cầu thiết kế, như bê tông hoặc đất được đầm chặt đúng kỹ thuật.
Trước khi thi công, gia chủ cần bảo đảm công trình được khảo sát, tính toán và thiết kế móng phù hợp.
Thứ hai, đổ bê tông lót khi đáy hố còn bùn hoặc đọng nước. Sau mưa, nếu hố móng còn nước hoặc bùn ở đáy, cần bơm nước, vét sạch bùn và xử lý đáy hố trước khi đổ bê tông lót. Việc nóng vội để kịp tiến độ có thể ảnh hưởng đến chất lượng công đoạn này.
Thứ ba, bố trí con kê cốt thép không đúng. Cốt thép móng phải được kê lên khỏi lớp bê tông lót để bảo đảm lớp bê tông bảo vệ theo yêu cầu thiết kế. Nếu con kê quá thưa hoặc thiếu, thép có thể nằm sát đáy, ảnh hưởng đến chiều dày lớp bê tông bảo vệ và khả năng bảo vệ cốt thép khỏi tác động của môi trường.
Lớp bê tông lót cũng cần được thực hiện đúng phạm vi, bảo đảm phủ ra ngoài mép đáy móng theo yêu cầu thiết kế. Lót hụt có thể khiến khu vực mép thép không được bảo vệ đầy đủ.
Thứ tư, sử dụng vật liệu không bảo đảm yêu cầu hoặc thi công không đúng quy trình. Chất lượng bê tông, cốt thép và việc lắp đặt cốt thép đúng vị trí là những yếu tố cần được kiểm soát. Gia chủ không nên tự ý thay đổi chủng loại vật liệu hoặc bỏ qua các bước kiểm tra trước khi đổ bê tông.
Sau khi đổ, bê tông cũng cần được bảo dưỡng phù hợp, nhất là trong điều kiện thời tiết nóng, nhằm hạn chế nguy cơ mất nước nhanh và phát sinh nứt.
Thứ năm, lấp đất hố móng một lần cho xong. Đây là lỗi phổ biến nhưng thường bị coi nhẹ. Máy xúc đổ đất đầy hố, san phẳng nhưng không đầm có thể để lại nhiều khoảng rỗng bên trong. Theo thời gian, đất tiếp tục lún, kéo theo nền nhà, gây nứt nền hoặc ảnh hưởng đến chân tường.
Lấp đất cũng phải đúng kỹ thuật
Theo KS Lê Thế Huy, đất phải được lấp và đầm từng lớp, đạt độ chặt theo thiết kế. Đất lấp cũng cần sạch, không lẫn rác, xà bần, gỗ vụn hoặc vật liệu hữu cơ có thể phân hủy và tạo khoảng rỗng trong nền.
Móng nhà là phần công trình dưới lòng đất vì vậy gia chủ cần kiểm soát chặt chẽ từ khảo sát, thiết kế đến thi công và nghiệm thu.
Sau khi lấp đất, cần chú ý thoát nước quanh nhà, tránh để nước thường xuyên đọng tại khu vực chân móng.
Những kiểm tra trên không thay thế việc giám sát của đơn vị chuyên môn, nhưng giúp gia chủ chủ động quan sát các công đoạn quan trọng trước khi phần móng bị che khuất.
Móng là phần công trình nằm dưới lòng đất và gần như không còn khả năng kiểm tra trực tiếp sau khi hoàn thiện. Vì vậy, kiểm soát chặt chẽ từ khảo sát, thiết kế đến thi công và nghiệm thu là cách hạn chế những sai sót mà về sau rất khó, thậm chí không thể sửa chữa.
Những điểm gia chủ cần kiểm tra trước khi đổ móng:
Đáy hố móng đã sạch, không còn bùn và nước đọng.
Đất đáy móng có phù hợp với hồ sơ khảo sát và thiết kế.
Lớp bê tông lót có thực hiện đúng phạm vi, không bị hụt mép.
Cốt thép có được kê đúng, con kê bố trí đều và thép có bị sát đáy.
Khi lấp đất, có đầm từng lớp và sử dụng đất sạch, không lẫn rác.