Ngày 23/10, Bộ GD&ĐT bắt đầu lấy ý kiến tổ chức, cá nhân về việc tổ chức kỳ thi tuyển sinh lớp 10 với hai môn Toán và Ngữ văn.
Hai năm trước, Bộ GD&ĐT quy định, tuyển sinh lớp 10 nếu thi tuyển, ngoài Toán, Ngữ văn, địa phương quyết định chọn môn thi hoặc bài thi tổ hợp thứ ba. Việc chọn môn thi thứ ba, một môn không quá 3 năm liên tiếp.
Với quy định đó, thời gian qua, hầu hết các địa phương đều chọn môn thi thứ ba là ngoại ngữ. Lí do là phù hợp với định hướng dần dần đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Với dự thảo mới ban hành, có nhiều ý kiến khác nhau.
Chị Trần Thị Phượng, có con học lớp 9, Trường THCS Mỗ Lao (Hà Nội) cho rằng, thi hai môn không giảm áp lực, thậm chí học sinh sẽ cảm thấy áp lực hơn. Bởi 3 môn thi, môn điểm môn này có thể gánh đỡ môn khác nhưng chỉ có Văn và Toán, học sinh căng thẳng, không được phép sai sót, mất điểm.
“Học sinh ở vùng có điều kiện thuận lợi như Hà Nội được gia đình đầu tư học tiếng Anh từ sớm nên thi vào lớp 10 điểm môn này có thể cứu Ngữ văn và Toán. Con nhà mình học tốt Toán, ngoại ngữ trong khi Ngữ văn ở mức trung bình nên khi nghe tin chỉ thi hai môn, gia đình cảm thấy lo lắng hơn”, chị Phượng nói.
Thầy H., giáo viên dạy Hoá học ở Hà Nội cho rằng, học sinh lâu nay vẫn có tâm lý thi gì học nấy. Nếu chỉ thi hai môn Toán và Văn, những môn học khác sẽ bị lơ là, thậm chí lớp cuối cấp, học sinh, nhà trường chỉ dồn sức cho môn thi. Trong khi tương lai, đất nước cần nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là các ngành khoa học kỹ thuật vốn đòi hỏi kiến thức về khoa học tự nhiên tốt, giỏi ngoại ngữ.
"Bên cạnh đó, chúng ta đang có chủ trương dần dần đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học nhưng bỏ thi vào lớp 10, chắc chắn ở nhiều nơi, học sinh không có động lực để học ngoại ngữ”, thầy H. nói.
Không phải thi mới học tiếng Anh
Theo TS Đặng Tự Ân, Giám đốc Quỹ Hỗ trợ đổi mới giáo dục phổ thông Việt Nam, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 được xã hội đánh giá là căng thẳng và áp lực nhất ở nước ta, thậm chí nhiều chuyên gia coi rằng, sức nóng của kỳ thi hơn cả tuyển sinh vào đại học.
Bộ GD&ĐT đã tìm nhiều giải pháp khác nhau nhằm đưa một kỳ thi, về bản chất, không đáng trở thành nỗi vất vả, gian truân của học sinh, gia đình và cha mẹ các em.
Quy định tuyển sinh vào 10 những năm qua với xu hướng duy trì hai môn nền tảng Toán và Ngữ văn, đồng thời thay đổi môn thứ ba hoặc cách tổ chức bài thi theo từng giai đoạn.
Tuy nhiên, thời gian tới, Bộ GD&ĐT dự kiến tổ chức thi vào lớp 10 hai môn, theo TS Ân là hợp lí.
Thứ nhất, Toán và Ngữ văn, vốn hai môn khoa học tự nhiên và xã hội, chính nó là trụ cột của hai môn khoa học này. Đánh giá hai môn Toán và Ngữ văn chính là đánh giá năng lực cốt yếu của sự phát triển con người.
Thứ hai, thi tốt nghiệp THPT hiện nay chúng ta cũng chỉ thi bắt buộc hai môn Toán và Ngữ văn. Do vậy, thống nhất môn thi vào 10 sẽ đồng bộ với thi tốt nghiệp THPT là cần thiết.
Thứ ba, năm học 2025-2026, khi thi 3 môn, ngoài Toán và Ngữ văn, các địa phương đều chọn môn thi thứ 3 là tiếng Anh, có thể là xu thế buộc phải mà không phải có căn cứ khoa học hay thực tiễn nào. Phổ điểm thi môn tiếng Anh luôn có hai đỉnh, đó là phản ánh xu hướng học tiếng Anh phụ thuộc vào hai nhóm thí sinh: Chăm chỉ học tiếng Anh do có mục đích và không hứng thú học tiếng Anh do không có nhu cầu.
“Do đó thi hai môn Toán và Ngữ văn là phù hợp hiện nay. Ngoài ra thi ít môn sẽ giảm áp lực ôn thi, giảm học thêm và học thêm”, TS Ân nói.
Cũng theo chuyên gia này, thực tế hiện nay ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh có dự kiến chỉ xét tuyển mà không thi tuyển vào lớp 10. Điều này hoàn toàn phù hợp xu thế mới đó là, chuyển bậc trong cùng cấp giáo dục không có quốc gia nào tổ chức thi tuyển mà chỉ xét tuyển. Chúng ta cũng cần quan tâm tới mục tiêu phổ cập THPT cả nước vào 2030. Nên 100% học sinh vào THPT và trung học nghề là mục tiêu của Việt Nam.
Ông cũng nói thêm, với chủ trương dần dần đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học, hiện nay các nhà trường địa phương có nhiều giải pháp để thực hiện mục tiêu này. Do đó không phải chỉ khi thi tiếng Anh vào lớp 10 thì học sinh mới chịu học.
Trong khi đó, cô Hằng, giáo viên dạy tiếng Anh ở một trường THPT ở Thanh Hoá nói: Không thi tiếng Anh vào lớp 10, và quy định bỏ cộng điểm ưu tiên chứng chỉ ngoại ngữ trong xét tuyển đại học chắc chắn tác động lớn đến dạy học tiếng Anh. Không ít học sinh đã nghỉ học thêm hoặc không có ý định thi chứng chỉ vì việc này tốn kém, không mang lại giá trị cho thi cử.
Bộ GD&ĐT lý giải
Theo Bộ GD&ĐT, dự thảo lấy ý kiến về tuyển sinh lớp 10 vẫn giữ các phương thức hiện hành nhưng định hướng giảm tổ chức thi tuyển khi chưa thực sự cần thiết.
Dự thảo nêu rõ, Sở GD&ĐT căn cứ quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận của các cơ sở giáo dục, điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục, mạng lưới trường lớp và điều kiện thực tế của địa phương, quyết định phương thức tiếp nhận học sinh vào lớp 10 đối với từng cơ sở giáo dục hoặc nhóm cơ sở giáo dục trên địa bàn.
Quy định thi tuyển vào lớp 10 gồm 2 môn Toán và Ngữ văn, nhằm giảm áp lực thi cử, tạo sự ổn định để học sinh chủ động học tập và giảm nguồn lực tổ chức kì thi.
Nội dung thi tuyển không vượt quá yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở.
Đối với việc tiếp nhận vào trường THPT chuyên, học sinh phải thi các môn thi chung và 1 môn thi chuyên. Mỗi môn chuyên có 1 đề thi riêng theo chương trình môn học cấp trung học cơ sở, nội dung thi bảo đảm tuyển chọn được học sinh có năng khiếu về môn chuyên đó.
Bên cạnh đó, Bộ GD&ĐT cũng quy định rõ các đối tượng thuộc diện chính sách được tuyển thẳng, ưu tiên, khuyến khích. Đồng thời dự thảo giao quyền cho địa phương căn cứ điều kiện thực tế và các quy định pháp luật để xác định đối tượng tuyển thẳng bảo đảm nguyên tắc và mục tiêu tiếp nhận học sinh đầu cấp.