"Thi tuyển sinh vào lớp 10 quá áp lực, cạnh tranh gay gắt hơn thi đại học"

Sáng 20/9, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn giải trình nhiều vấn đề nóng liên quan giáo dục và đào tạo tại phiên giải trình do Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức.

Giáo sư Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TPHCM đặt vấn đề tự chủ đại học và cho biết Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị yêu cầu tự chủ đầy đủ, toàn diện và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Tuy nhiên, bà Mai nêu thực tế thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy đâu đó vẫn hạn chế quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục đại học.

“Vậy trong quá trình thể chế hóa, Bộ có định hướng phân tầng mức độ tự chủ theo sứ mệnh, năng lực của từng cơ sở đào tạo hay chỉ áp dụng một khung chung?”, bà Mai đặt câu hỏi.

Bà cũng nhắc đến kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và nhìn nhận kỳ thi hằng năm này cực kỳ áp lực, cạnh tranh gay gắt hơn cả thi đại học. Nguyên nhân là ở một số đô thị lớn thiếu nghiêm trọng trường học công lập cho học sinh trung học phổ thông.

Giải pháp, theo bà Mai, cần thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa các trường. Bà đề nghị nghiên cứu theo hướng chỉ tổ chức thi tuyển đối với các trường chuyên cũng như những chương trình thực sự cần tuyển chọn năng khiếu, tài năng. Cùng với đó, cần quy hoạch lại, phân bố hợp lý đội ngũ giáo viên và đầu tư cơ sở vật chất ở các trường công lập để tránh sự phân hóa giữa các trường.

Đồng tình giải pháp dài hạn là xây mới các trường phổ thông công lập ở các địa phương, song bà Mai góp ý giải pháp ngắn hạn là đầu tư thêm cơ sở vật chất cho các trường trung học phổ thông đang có chất lượng thấp hơn.

“Hiện nay, học sinh nếu không vào được trường công sẽ vào trường tư. Hệ thống trường tư có sẵn rồi, bây giờ xây thêm các trường trung học phổ thông công lập khác liệu có lãng phí hay không?”, bà Mai đặt vấn đề.

Bà góp ý Nhà nước có thể đặt hàng, mua các dịch vụ giáo dục hoặc hỗ trợ học phí cho học sinh học tại các trường tư. Tức là thay vì đặt mục tiêu mọi học sinh đều phải có chỗ học trong trường công, chính sách nên hướng tới rộng hơn là mọi học sinh có nhu cầu và phù hợp đều có cơ hội tiếp tục học tập trung học phổ thông với chi phí hợp lý.

Trả lời câu hỏi về tự chủ giáo dục đại học, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn khẳng định luật đã giao quyền tối đa đối với hoạt động chuyên môn và tự chủ học thuật cho các trường.

Nghị định về cơ chế tự chủ đối với cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập cũng đã được ban hành, bảo đảm không phụ thuộc mức độ tự chủ tài chính. Các thông tư ban hành áp dụng chung toàn hệ thống, đồng thời xem xét đặc thù các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, y tế, quốc phòng, an ninh.

Về chuyên môn, Bộ đưa ra các tiêu chuẩn, định mức tối thiểu đóng vai trò chất lượng sàn, không đi quá chi tiết nhằm quản trị theo mục tiêu.

“Các cơ sở giáo dục đại học toàn quyền nâng cao tiêu chuẩn của mình. Bộ không chấp nhận các đề xuất hạ thấp chuẩn chất lượng”, ông Sơn nói.

Ông khẳng định Bộ Giáo dục và Đào tạo ủng hộ hai Đại học Quốc gia thí điểm các mô hình đào tạo mới theo đề án riêng, thực hiện đánh giá tổng kết trước khi nhân rộng ra toàn hệ thống.

Cũng tại phiên giải trình, Bộ trưởng Giáo dục Hoàng Minh Sơn đề cập đến việc nâng cao chất lượng cơ sở giáo dục. Ông đồng tình sớm bổ sung biên chế để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên.

Với những môn học khó tuyển giáo viên như tiếng Anh, nghệ thuật, âm nhạc, Bộ trưởng cho biết đơn vị đã hướng dẫn địa phương các giải pháp như ký hợp đồng với giáo viên, huấn luyện viên bên ngoài.

Bộ trưởng Giáo dục khẳng định các chính sách, cơ chế cơ bản đã được ban hành, vấn đề cốt lõi hiện nay nằm ở khâu tổ chức thực hiện của địa phương.

Theo ông, việc điều động, thuyên chuyển giáo viên giữa các trường, địa bàn sẽ góp phần cân đối đội ngũ, đồng bộ chất lượng giáo dục. Những chính sách này được kỳ vọng thu hẹp khoảng cách giữa các trường, qua đó giảm áp lực chọn trường, chọn lớp và dạy thêm.