Diễn đàn đối thoại giáo dục đại học Báo chí Truyền thông Việt Nam - Trung Quốc lần thứ 3 diễn ra tại 2 thành phố Côn Minh, Mông Tự (Trung Quốc) quy tụ hơn 40 đại biểu đại diện cho 32 cơ sở giáo dục đại học và cơ quan báo chí truyền thông hai nước.
Các chuyên gia hàng đầu thảo luận về nhiều vấn đề liên quan đến sự phát triển của báo chí, truyền thông cũng như việc đào tạo nhân tài phục vụ lĩnh vực trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) có ảnh hưởng ngày càng lớn.
Phát biểu đề dẫn tại lễ khai mạc, PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG Hà Nội), đại diện đoàn đại biểu Việt Nam, xác định định hướng chiến lược mang tính bước ngoặt cho công tác đào tạo. Bà nhấn mạnh rằng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc bản chất và phương thức hoạt động của ngành báo chí.
PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương
Trước thực tế đó, thách thức cốt lõi của các cơ sở giáo dục không còn đơn thuần là dạy sinh viên kỹ năng sử dụng các công cụ công nghệ mới, mà phải bồi dưỡng năng lực làm chủ công nghệ, giúp người học nhận diện những biến chuyển xã hội, dẫn dắt sự thay đổi và chịu trách nhiệm về các giá trị do báo chí tạo ra.
Đại diện đoàn đề xuất năm nhóm năng lực cốt lõi cần bồi dưỡng cho nhân tài truyền thông mới. Các nhóm năng lực này bao gồm tư duy độc lập và phản biện liên ngành, năng lực số và ứng dụng AI có trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp và bản lĩnh báo chí, năng lực giao tiếp liên văn hóa và hội nhập quốc tế, cùng khả năng sáng tạo và học tập suốt đời.
PGS.TS. Đặng Thị Thu Hương khẳng định các năng lực này phải được phát triển trong một hệ thống nhất, trong đó tri thức là nền tảng, công nghệ là phương tiện, đạo đức là nguyên tắc, sáng tạo là động lực và con người luôn giữ vị trí trung tâm của mọi hoạt động truyền thông.
Đại diện các cơ sở đào tạo báo chí, truyền thông hàng đầu của Việt Nam và Trung Quốc thảo luận tại diễn đàn.
Đồng tình với quan điểm lấy bản lĩnh con người làm trung tâm, các cơ sở đào tạo báo chí Việt Nam đã chia sẻ nhiều giải pháp thực tiễn. TS. Phan Văn Kiền, Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông (ĐHQG Hà Nội), đề xuất mô hình bài tập thực địa xuyên biên giới có sự đồng hướng dẫn của giảng viên hai nước nhằm rèn luyện bản lĩnh tác nghiệp cho sinh viên.
Trong khi đó, TS. Đinh Thị Xuân Hòa từ Học viện Báo chí và Tuyên truyền đề xuất xây dựng phòng thực hành báo chí thông minh, buộc sinh viên tự kiểm định tính xác thực của sản phẩm khi ứng dụng AI.
PGS.TS Sài Tiến Bình, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Truyền thông Trung Quốc, khẳng định giáo dục báo chí không thể dừng lại ở việc dạy công cụ mà phải bồi dưỡng tình cảm nhân văn và năng lực phán đoán giá trị. TS Thang Chí Hoa từ Đại học Quảng Tây nhấn mạnh công nghệ càng phát triển thì nhà báo càng phải giữ vững quyền chủ đạo trong hợp tác người và máy cũng như sự thấu hiểu thực địa.
Từ thực tế tòa soạn, đại diện Nhật báo Vân Nam cảnh báo nguy cơ nhà báo trẻ phụ thuộc vào AI, đồng thời khẳng định giá trị không thể thay thế của việc trực tiếp có mặt tại hiện trường để ghi nhận sự thật.
Bên cạnh các phiên thảo luận chuyên sâu tại hội trường, diễn đàn còn tổ chức chuỗi khảo sát thực địa tại Đài Phát thanh - Truyền hình Vân Nam, Trung tâm Truyền thông Khu vực Nam Á và Đông Nam Á, cùng các cơ quan báo chí cơ sở tại thành phố Mông Tự. Diễn đàn đối thoại lần thứ 3 tiếp tục khẳng định cam kết hợp tác lâu dài, mở ra nhiều chương trình liên kết đào tạo và nghiên cứu thực chất giữa Việt Nam và Trung Quốc trong kỷ nguyên số.