Thông qua Văn kiện Hà Nội về di sản và tính xác thực

Ngày 30/9, hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực khép lại tại Hà Nội bằng việc thông qua một văn kiện quan trọng. Văn kiện Hà Nội về di sản và tính xác thực khẳng định những đóng góp của khu vực vào tiến trình đối thoại quốc tế về tính xác thực của di sản thế giới. Kết quả này được hình thành qua trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm giữa các quốc gia, tổ chức quốc tế, cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà nghiên cứu và cộng đồng. Tại phiên bế mạc, các đại biểu lưu ý di sản luôn vận động trong đời sống, vì vậy cần nhìn nhận tính động của di sản khi đánh giá và gìn giữ. Họ cũng cho rằng một cách tiếp cận duy nhất khó có thể bao quát mọi loại hình di sản cùng toàn bộ những mối quan hệ phức tạp của chúng. Trước khi văn kiện được thông qua, một số nội dung trong dự thảo tiếp tục được đưa ra trao đổi, cho thấy quá trình xây dựng đòi hỏi cân nhắc nhiều góc nhìn. Những nhận định tại hội nghị nhấn mạnh môi trường và văn hóa thay đổi có thể tác động đến di sản, nhưng thay đổi không mặc nhiên làm mất tính xác thực. Theo các đại biểu, tính xác thực cần được xem xét trong những mối quan hệ cụ thể, thay vì tách di sản khỏi bối cảnh hình thành và tồn tại. Kiến thức, tập quán sống và các hình thức thực hành có thể chuyển đổi theo thời gian, song cần được hiểu gắn với bản chất di sản, bối cảnh văn hóa và nguồn thông tin liên quan. Hội nghị đồng thời nhấn mạnh việc tăng cường mạng lưới liên kết trong khu vực và trên thế giới, nhằm hỗ trợ đối thoại, trao đổi chuyên môn và chia sẻ kinh nghiệm. Phát biểu bế mạc, ông Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, nêu ba định hướng hợp tác Việt Nam sẽ thúc đẩy trong thời gian tới. Ông cũng là Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, đơn vị sẽ phối hợp với UNESCO và các quốc gia thành viên trong những định hướng này. Định hướng đầu tiên là tiếp tục duy trì đối thoại về tính xác thực trước những thách thức mới, khi môi trường, văn hóa và cách thực hành di sản có thể biến đổi. Định hướng tiếp theo tập trung tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, nghiên cứu so sánh và đào tạo nâng cao năng lực cho những bên tham gia bảo vệ di sản. Định hướng thứ ba là chuyển kết quả nghiên cứu và đối thoại thành chính sách, công cụ bảo vệ phù hợp với Công ước 1972 về Di sản Thế giới. Trưởng đại diện Văn phòng UNESCO tại Việt Nam Jonathan Baker chúc mừng hội nghị thông qua Văn kiện Hà Nội, đồng thời nhấn mạnh vai trò của nhiều nhóm tham gia. Nghệ nhân, người thực hành văn hóa, đại diện cộng đồng và thế hệ trẻ đã góp tiếng nói trong các phiên thảo luận, thay vì chỉ xuất hiện ngoài quá trình chuyên môn. Theo ông Baker, những cuộc đối thoại trước đây về tính xác thực của di sản chủ yếu dành cho giới chuyên gia, nên sự tham gia lần này tạo nên điểm mới đáng chú ý. Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO Lazare Eloundou Assomo đánh giá việc thông qua văn kiện là cột mốc quan trọng đối với cam kết chung thực hiện Công ước Di sản Thế giới. Ông nhận định văn kiện đem lại góc nhìn rõ ràng, lập luận chặt chẽ và dấu ấn riêng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trung tâm Di sản Thế giới sẽ phối hợp với ba cơ quan tư vấn để đưa kết quả hội nghị vào tiến trình thảo luận quốc tế. Ông Assomo cũng cho rằng Việt Nam là điểm đến đặc biệt có ý nghĩa đối với hội nghị, bởi văn hóa giữ vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Nhìn chung, Văn kiện Hà Nội ghi nhận kinh nghiệm và góc nhìn của khu vực, đồng thời mở rộng cuộc trao đổi về cách hiểu tính xác thực trong bối cảnh di sản biến đổi. Theo VietnamNet, việc thông qua văn kiện tại Hà Nội nối kết thảo luận chuyên môn với tiếng nói cộng đồng và các định hướng hợp tác bảo vệ di sản trong thời gian tới.