Thủ tướng: Nhiệm vụ khoa học công nghệ phải trả lời 4 câu hỏi

Tại cuộc họp chiều 28/9 về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh rằng hiệu quả không thể chỉ nằm trên giấy. Các lĩnh vực này cần được đánh giá qua năng suất lao động, doanh thu công nghệ số, giá trị gia tăng và mức đóng góp vào tăng trưởng ở từng địa phương cũng như cả nước. Sau cuộc họp, mỗi bộ, ngành và địa phương phải xác định rõ sản phẩm cần tạo ra, đồng thời nêu thời hạn hoàn thành để việc triển khai có thể kiểm chứng. Yêu cầu được đưa ra trong bối cảnh GDP sáu tháng đầu năm tăng 8,18%, còn mục tiêu cả năm được đặt ở mức từ 10% trở lên. Theo tính toán được Thủ tướng nêu tại cuộc họp, kinh tế phải tăng khoảng 11,9% trong nửa cuối năm mới đạt mục tiêu đầy thách thức này. Đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng dựa mãi vào vốn cùng lao động giá rẻ sẽ khó giúp Việt Nam duy trì tăng trưởng hai con số trong nhiều năm. Muốn đi đường dài, Việt Nam cần nâng năng suất lao động bằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thay vì chỉ trông vào những động lực quen thuộc. Thủ tướng ghi nhận hạ tầng số, dữ liệu và dịch vụ công trực tuyến đã có bước tiến, nhưng sản phẩm, doanh thu và đóng góp tăng trưởng vẫn hình thành chậm. Theo ông, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là năng lực thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu. Ở những nơi người đứng đầu trực tiếp chỉ đạo, Thủ tướng nhận xét đã xuất hiện sản phẩm cụ thể; ngược lại, cách làm hình thức thường đem lại chuyển biến hạn chế. Để nghiên cứu gắn với nhu cầu thực tế, doanh nghiệp cần tham gia từ lúc đặt bài toán cho đến khi phát triển thị trường cho sản phẩm. Viện nghiên cứu và trường đại học cần làm theo đơn đặt hàng, còn địa phương phải chọn sản phẩm dựa trên thế mạnh riêng, với mua sắm công và đầu tư công làm thị trường đầu tiên. Thực tế, một số nhiệm vụ khoa học công nghệ tại địa phương chưa bắt đầu từ nhu cầu doanh nghiệp, nên chưa rõ sản phẩm nghiên cứu sẽ được ứng dụng ở đâu. Khi kết quả nghiên cứu khó tìm được nơi sử dụng, việc thương mại hóa cũng gặp trở ngại, khiến tiềm năng tạo doanh thu và giá trị chưa được phát huy. Thủ tướng giao các bộ Công Thương, Khoa học và Công nghệ, Tài chính xây dựng phương án thí điểm tạo đơn hàng đầu tiên cho sản phẩm công nghệ chiến lược. Phương án thí điểm phải được trình cấp có thẩm quyền trong quý II/2027, nhằm tạo cơ hội để sản phẩm công nghệ chiến lược tiếp cận thị trường. Trong số 14 nhiệm vụ công nghệ chiến lược đã được phê duyệt, các bộ cần sớm chọn đơn vị thực hiện để công việc không tiếp tục chậm trễ. Riêng 8 nhiệm vụ đã qua thẩm định phải được phê duyệt trước ngày 15/10, còn tiến độ của từng nhiệm vụ cần được báo cáo hằng tháng. Mỗi nhiệm vụ được yêu cầu tạo ra giá trị và đóng góp thực chất vào tăng trưởng, thay vì chỉ hoàn thành thủ tục hoặc dừng lại ở báo cáo. Trong tháng 12, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Bộ Tài chính sẽ làm rõ cách đánh giá hiệu quả nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ. Với dịch vụ công trực tuyến, Thủ tướng lưu ý người dân vẫn phải nộp giấy tờ dù thông tin liên quan đã có sẵn trong cơ sở dữ liệu. Bộ Công an được giao hoàn thành tích hợp 82 thủ tục hành chính thiết yếu trước ngày 31/10 để người dân có thể sử dụng thuận tiện hơn. Cũng trước thời hạn đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo phải đồng bộ học bạ, văn bằng, chứng chỉ lên VNeID, đồng thời làm sạch và gắn số định danh cho 12 triệu dữ liệu văn bằng, chứng chỉ. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần đẩy nhanh đồng bộ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để tích hợp trên VNeID, còn Bộ Khoa học và Công nghệ phải triển khai chữ ký số miễn phí trên ứng dụng trước ngày 15/10. Các công việc chuyển đổi số này sẽ được nhìn nhận qua kết quả người dân thực sự sử dụng, thay vì chỉ căn cứ vào việc hệ thống đã hoàn thành.