Vừa qua, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân tỉnh đã ban hành các nghị quyết về tích tụ, tập trung đất nông nghiệp gắn với đẩy mạnh cơ giới hóa, hiện đại hóa sản xuất để phát triển nông nghiệp bền vững.
Đất đủ rộng để đầu tư sản xuất
Đầu tháng 9/2026, tranh thủ thời tiết nắng ráo, trên cánh đồng rộng 22ha ở thôn Xuân Lai, xã Lệ Thủy, anh Trần Duy Khánh cùng nhân công sử dụng hai máy gặt hối hả thu hoạch lúa. Cứ sau 20 phút, lúa được đóng vào bao tải, tập kết vào bờ ruộng rồi bán cho người thu mua với giá 5.200 đồng/kg. Đợi đến cuối buổi sáng, chúng tôi mới có dịp trò chuyện với người nông dân xuất thân từ phố này. Khánh sinh ra trong gia đình làm xây dựng ở thành phố Đồng Hới (cũ) và tốt nghiệp đại học, ngành quản trị kinh doanh.
Ra trường, anh làm đủ nghề trước khi chuyển sang lĩnh vực xây dựng của gia đình. Từ những lần tham gia xây dựng kênh mương nội đồng, Khánh hiểu hơn về đồng ruộng và nung nấu ý tưởng khởi nghiệp từ chính nơi mà mình không thuộc về. Được sự trợ giúp của chính quyền và thôn Xuân Lai, anh đến từng nhà thuyết phục các hộ dân cho thuê lại hoặc chuyển nhượng ruộng đất. Sau một thời gian, vợ chồng Khánh vận động được 131 hộ dân đồng ý cho thuê 22ha đất trong thời hạn 5 năm với giá 50kg lúa/sào/năm.
Ban đầu chưa có kinh nghiệm, Khánh thuê cán bộ kỹ thuật về tư vấn từ khâu chọn giống, chăm sóc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh đến thu hoạch. Máy móc được đưa vào làm đất, gieo sạ, đến mùa thu hoạch sử dụng máy gặt đập liên hợp. Khâu phun thuốc bảo vệ thực vật được thực hiện bằng thiết bị bay không người lái. “Thay vì mỗi hộ thuê một loại máy, làm đất và gieo sạ ở những thời điểm khác nhau, đồng ruộng của tôi được tổ chức sản xuất tương đối đồng bộ. Đây chính là lợi thế lớn nhất của người dân sau khi tập trung, tích tụ ruộng đất”, Khánh chia sẻ. Bên cạnh trồng lúa, Khánh còn nuôi cá lóc, cùng với cá, tôm tự nhiên sinh sôi tạo hệ sinh thái phong phú trong ruộng lúa. Năm 2026, doanh thu từ đồng ruộng của anh đạt 1,6 tỷ đồng, trừ chi phí lãi hơn 300 triệu đồng.
Cũng chọn cách tích tụ diện tích đất để chủ động sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, anh Nguyễn Văn Hoàng ở Võ Ninh, xã Quảng Ninh xây dựng trang trại hơn 2ha giữa cánh đồng thấp trũng nên phải mất khá nhiều công sức để cải tạo. Do ở nơi thường xuyên bị ngập lụt, anh Hoàng thiết kế chuồng trại có tầng gác để trong những ngày nước lũ dâng, có thể chuyển gia cầm lên mà không phải di dời đến khu vực khác. Quanh các hồ nuôi cá, anh rào lưới sắt để phòng mưa lũ, thủy sản không bị nước cuốn đi.
Dẫn chúng tôi đi thăm cơ sở sản xuất, anh Hoàng giới thiệu trang trại đang nuôi 1.700-2.000 con gà ri, 30 con bò cái lai và ao nuôi cá nước ngọt theo mô hình chăn nuôi tuần hoàn và chu trình khép kín. Nhờ kết hợp thức ăn xanh (cỏ), thức ăn giàu đạm (giun quế) và thức ăn công nghiệp, lại có môi trường sống thoáng đãng, sạch sẽ nên đàn vật nuôi tăng nhanh về trọng lượng, bảo đảm chất lượng thịt. Bình quân khoảng 3,5 tháng, anh xuất một lứa gà thịt và thương lái thu mua ngay tại trại. Các loại cá cũng liên tục được gối vụ, kể cả trong thời điểm hiện nay Quảng Trị đang bước vào mùa mưa lũ.
Gỡ điểm nghẽn ruộng đất manh mún
Hiệu quả của việc tích tụ ruộng đất đã rõ, nhưng thực tế tại Quảng Trị hiện nay, đất đai trong tình trạng quy mô diện tích nhỏ lẻ, manh mún, gây khó khăn trong ứng dụng cơ giới hóa đồng bộ, áp dụng khoa học-công nghệ và thu hút đầu tư. Mặt khác, trên địa bàn Quảng Trị, nhất là ở phía bắc tỉnh, tình trạng nông dân bỏ vụ lúa hè thu khá phổ biến.
Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Quảng Trị đánh giá, vụ hè thu năm nay, diện tích ruộng trong tỉnh bị bỏ hoang hơn 9.200ha, tăng hơn 400ha so vụ hè thu năm 2025. Việc bỏ ruộng đã làm lãng phí tài nguyên đất đai và các nguồn đầu tư công trình thủy lợi, giao thông nội đồng, ngoài ra, các dịch vụ nông nghiệp cũng bị giảm đáng kể. Trong khi đó, yêu cầu của thị trường ngày càng cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, đòi hỏi phải có cơ chế, chính sách đủ mạnh để thúc đẩy tích tụ, tập trung đất đai và phát triển các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn.
Từ thực tế này, cuối tháng 3/2026, Tỉnh ủy Quảng Trị ban hành Nghị quyết số 4-NQ/TU về tích tụ, tập trung đất nông nghiệp gắn với đẩy mạnh cơ giới hóa, hiện đại hóa sản xuất; phát triển vùng nguyên liệu nông, lâm, thủy sản bền vững theo định hướng nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, nông nghiệp xanh. Tiếp đó, giữa tháng 7/2026, Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết số 12/2026/NQ ban hành chính sách hỗ trợ tích tụ, tập trung đất nông nghiệp gắn với đẩy mạnh cơ giới hóa, hiện đại hóa sản xuất; phát triển vùng nguyên liệu nông nghiệp, thủy sản bền vững đến năm 2030.
Điểm nổi bật của nghị quyết là đối tượng thụ hưởng chính sách không chỉ hộ gia đình hay cá nhân mà doanh nghiệp, tổ hợp tác, trang trại và các đơn vị cung cấp dịch vụ trong chuỗi liên kết sản xuất nông nghiệp đều được hỗ trợ tùy theo từng khâu tổ chức.
Tỉnh hỗ trợ tối đa 50% chi phí san phẳng đồng ruộng (không quá 10 triệu đồng/ha), 100% chi phí đo đạc, chỉnh lý bản đồ địa chính và cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân sau khi dồn điền đổi thửa. Đối với các tổ chức, cá nhân thuê quyền sử dụng đất để tích tụ quy mô lớn được tỉnh hỗ trợ kinh phí thuê đất trong hai năm đầu (5 triệu đồng/ha/năm đối với đất trồng lúa, 10 triệu đồng/ha/năm đối với đất trồng cây ăn quả, cây dược liệu, cây công nghiệp, 15 triệu đồng/ha/năm đối với đất nuôi trồng thủy sản). Đồng thời, khi các mảnh đất nhỏ lẻ được tích tụ thành một vùng sản xuất nông nghiệp tập trung, Nhà nước sẽ hỗ trợ xây dựng hạ tầng kỹ thuật và đẩy mạnh cơ giới hóa và mua sắm thiết bị phục vụ sản xuất.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Nguyễn Hồng Phương nhận xét, các nghị quyết này giúp tháo gỡ được điểm nghẽn, khắc phục tình trạng đất nông nghiệp phân tán, manh mún và bỏ hoang. Qua đó, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân đầu tư sản xuất, ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn để hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn.
Cùng với năng lượng, logistics và du lịch, nông nghiệp xanh là một trong bốn trụ cột phát triển kinh tế của tỉnh trong giai đoạn 2025-2030. Vì thế, với nghị quyết về tích tụ, tập trung đất nông nghiệp, tỉnh sẽ tạo ra vùng sản xuất rộng khoảng 6.000ha để phát triển chăn nuôi bò sữa, tạo vùng nguyên liệu để thúc đẩy căn bản sản xuất nông nghiệp xanh, nông nghiệp số.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Bùi Hoàng Phương
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Bùi Hoàng Phương, cùng với năng lượng, logistics và du lịch, nông nghiệp xanh là một trong bốn trụ cột phát triển kinh tế của tỉnh trong giai đoạn 2025-2030. Vì thế, với nghị quyết về tích tụ, tập trung đất nông nghiệp, tỉnh sẽ tạo ra vùng sản xuất rộng khoảng 6.000ha để phát triển chăn nuôi bò sữa, tạo vùng nguyên liệu để thúc đẩy căn bản sản xuất nông nghiệp xanh, nông nghiệp số.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lệ Thủy Lê Văn Tân cho biết, Nghị quyết số 12 ra đời tạo hành lang pháp lý và động lực phát triển mới trên cánh đồng Lệ Thủy và rất phù hợp xu thế phát triển của ngành kinh tế nông nghiệp. Từ mô hình của anh Khánh, chính quyền đã tổ chức cho nông dân trong xã tham quan, học tập để hiểu hơn về cách làm mới; rà soát từng vùng đất nông nghiệp nhằm chuyển đổi, tích tụ phục vụ sản xuất quy mô lớn phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.
HƯƠNG GIANG