Tọa đàm “Một đối thoại về nghệ thuật bao hàm” do Viện Goethe Hà Nội, Đại sứ quán Phần Lan và Quỹ Abilis đồng tổ chức. Chương trình nằm trong khuôn khổ sự kiện “Đồng cam cộng hưởng - Tuần lễ Sân khấu và nghệ thuật trình diễn bao hàm” do mạng lưới EUNIC Việt Nam (mạng lưới các Viện Văn hóa quốc gia thuộc châu Âu tại Việt Nam) thực hiện, hướng đến hành trình khám phá góc nhìn từ trải nghiệm của người khuyết tật và gợi nên câu chuyện về cách họ tiếp cận với không gian nghệ thuật sáng tạo.
Phát biểu tại tọa đàm, bà Thái Mai Lan, Viện trưởng Viện Goethe Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tạo điều kiện để người khuyết tật tiếp cận và tham gia sáng tạo văn hóa, nghệ thuật tại Việt Nam. Theo bà, khi người khuyết tật trở thành chủ thể sáng tạo, trực tiếp tạo ra các tác phẩm nghệ thuật, họ không chỉ đóng góp những giá trị mới và ngôn ngữ nghệ thuật đa dạng, mà còn mở ra những góc nhìn khác biệt. Bà cũng bày tỏ hy vọng những cuộc đối thoại như vậy sẽ góp phần tìm kiếm câu trả lời cho vấn đề này, đồng thời truyền thêm cảm hứng để thúc đẩy sự tham gia của người khuyết tật trong đời sống văn hóa, nghệ thuật.
Tọa đàm có sự tham gia của các diễn giả gồm bà Alice Fox - học giả, nghệ sĩ thực hành nghệ thuật bao hàm, từng giữ vị trí Trưởng khoa Nghệ thuật, Đại học Brighton (Anh); ông Nguyễn Hoàng Tùng - diễn viên, đạo diễn, nhà sản xuất, nhà nghiên cứu nghệ thuật sân khấu, giảng viên Trường đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội; Tiến sĩ Võ Thị Hoàng Yến - nhà sáng lập Trung tâm Nghiên cứu và phát triển năng lực người khuyết tật (DRD).
Thông qua buổi trao đổi, tọa đàm bàn luận về thách thức và những khó khăn trong việc hòa nhập đối với người khuyết tật khi tham gia các hoạt động nghệ thuật. Từ đó, xác định các giải pháp, định hướng trong chương trình giáo dục nói riêng và ngành nghệ thuật nói chung để phát huy khả năng sáng tạo và giúp người khuyết tật đến gần hơn với nghệ thuật.
Chia sẻ về định hướng phát triển giáo dục về nghệ thuật cho người khuyết tật, diễn giả Hoàng Tùng cho rằng, chương trình giáo dục chuyên nghiệp dành cho người khuyết tật cần được thiết kế phù hợp, thay vì áp dụng những khung chương trình hiện có để mở ra nhiều cơ hội phát triển cho họ.
Nói thêm về vấn đề này, Tiến sĩ Võ Thị Hoàng Yến cho biết giảng viên tại các cơ sở đào tạo cũng cần được trang bị kỹ năng, phương pháp làm việc với người khuyết tật, qua đó tạo môi trường bình đẳng và giúp người học phát huy khả năng sáng tạo.
Diễn giả Alice Fox cho rằng việc hỗ trợ người khuyết tật cần đi kèm với những điều chỉnh hợp lý, giúp họ tiếp cận kiến thức và kỹ năng. Bà cũng lấy dẫn chứng tại Đại học Brighton (Anh), nhiều hình thức giáo dục khác nhau đã được áp dụng nhằm cải thiện trải nghiệm học tập cho cả người khuyết tật và người không khuyết tật. Những điều chỉnh về cơ sở hạ tầng và phương pháp tiếp cận góp phần xây dựng môi trường học tập thuận tiện, bình đẳng và đáp ứng nhu cầu đa dạng của toàn bộ học viên.
Cũng tại tọa đàm, các diễn giả đề xuất nhiều giải pháp để người khuyết tật có thêm cơ hội sáng tạo, được ghi nhận và làm việc lâu dài trong lĩnh vực nghệ thuật như: thúc đẩy các hoạt động giáo dục về nghệ thuật dành cho người khuyết tật, đồng thời duy trì không gian hoạt động nghệ thuật dành cho người khuyết tật và để họ tham gia nhiều hơn vào lĩnh vực nghệ thuật; các hoạt động gây quỹ và chương trình nghệ thuật có thể góp phần tăng cường sự gắn kết đối với người khuyết tật, từ đó họ có thể sáng tạo ra nhiều tác phẩm truyền cảm hứng.
Tiến sĩ Võ Thị Hoàng Yến đề cập đến cơ hội người khuyết tật được xuất hiện trong các tác phẩm nghệ thuật. Theo đó, bà cho rằng sự hiện diện của người khuyết tật trên các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật và truyền thông có thể góp phần lan tỏa những góc nhìn đa dạng nhằm thúc đẩy sự thấu hiểu và xóa bỏ những định kiến về người khuyết tật.
ANH HUY